Bản án chia di sản thừa kế chưa đồng thuận, vì sao?

Phần đất của cha mẹ chuyển nhượng và tặng cho, trong lúc chờ cơ quan chức năng cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất (CNQSDĐ) thì người mẹ bị bệnh nặng. Cùng lúc, anh em xảy ra tranh chấp, tòa lấy luôn phần đất được chuyển nhượng, tặng cho để chia di sản thừa kế gây khiếu kiện gay gắt.

Vợ chồng ông Diệp Văn Thích (SN 1955) và bà Nguyễn Thị Hường (SN 1957, cùng ngụ ấp Mỹ Phú Nam, xã Vĩnh Bình, huyện Hòa Bình) lúc sinh thời có 11 người con chung và tạo lập được diện tích 24.700m² đất trồng lúa, đất vườn tạp và đất ở.

Năm 2004, do hoàn cảnh khó khăn, ông Thích, bà Hường đã sang cho Diệp Văn Phong (SN 1973, con trai lớn đã có vợ ở riêng) 2,5 công đất ruộng với số tiền 75 triệu đồng (mỗi công 30 triệu đồng). Việc sang bán này chỉ bằng miệng nhưng được anh chị em của ông Thích, bà Hường và anh em của Phong thừa nhận. Phần đất này, anh Phong cũng là người trực tiếp canh tác cho đến nay.

Năm 2011, ông Thích bị bệnh và qua đời, anh Phong là người đi vay mượn tiền để trị bệnh và mai táng cho cha, điều trị bệnh cho mẹ. Vì vậy, bà Hường và các anh em anh Phong thống nhất bán cho anh Phong thêm 2 công đất với giá 60 triệu đồng và cho thêm 1,5 công để trừ tiền nợ thiếu hụt anh Phong mượn. Lần sang bán này cũng chỉ bằng miệng mà không làm giấy tờ.

Ngay sau đó, anh Phong làm thủ tục đăng ký xin cấp giấy CNQSDĐ 6 công đất đã mua và được tặng cho. Lúc này, bà Hường và anh chị em của Phong cùng ký tên trên hồ sơ thủ tục cho Phong đăng ký. Cán bộ địa chính xã Vĩnh Bình đã đo đạc trên thực tế và cắm cột mốc. Phiếu lấy ý kiến của khu dân cư cũng đã được ấp, xã, cán bộ địa chính ký tên đóng dấu ngày 11/10/2011. Danh sách công khai các trường hợp đủ điều kiện cấp giấy CNQSDĐ được niêm yết công khai tại xã ngày 25/9/2011.

Tuy nhiên, trong lúc anh Phong chờ cơ quan chức năng cấp giấy CNQSDĐ theo quy định thì bà Hường đột ngột bị tai biến nặng, liệt nửa thân người. Lúc này, một số anh em của Phong bất hòa nên xảy ra tranh chấp. UBND xã Vĩnh Bình tổ chức hòa giải ngày 2/5/2013 với kết quả hòa giải thành. Theo đó, Diệp Văn Mười và những người có quyền lợi nghĩa vụ liên quan đã ký cam kết không tranh chấp, thống nhất để cho anh Diệp Văn Phong đứng chủ quyền vĩnh viễn 6 công đất mà cha, mẹ sang bán và tặng cho.

Một thời gian sau, Diệp Văn Mười lại đứng đơn khởi kiện yêu cầu chia di sản thừa kế diện tích 24.700m² đất trồng lúa, đất vườn tạp và đất ở do ông Thích đứng tên trên giấy CNQSDĐ. Trong đó, Diệp Văn Mười yêu cầu chia luôn 2,5 công đất anh Phong mua năm 2004 và 1,5 công đất bà Hường và anh chị em của anh Phong thống nhất cho để bù lỗ số tiền anh Phong lo mai táng cho ông Thích và trị bệnh cho bà Hường.

Bản án dân sự sơ thẩm số 06 ngày 19/5/2014 của TAND huyện Hòa Bình và Bản án dân sự phúc thẩm số 124 ngày 18/9/2014 của TAND tỉnh đã xử chấp nhận yêu cầu của Diệp Văn Mười. Buộc Diệp Văn Phong có trách nhiệm giao trả cho Diệp Văn Mười diện tích 4.415,04m² đất tranh chấp.

Vấn đề anh Phong bức xúc và tiếp tục khiếu nại gay gắt đến các cơ quan Trung ương là nhiều cơ sở chứng cứ đưa ra không được tòa xem xét một cách thấu tình đạt lý, vi phạm thủ tục tố tụng. Cụ thể là trong thời gian xảy ra tranh chấp, bà Hường đã bị bệnh nặng nhưng giấy tặng cho 1/2 tài sản của bà Hường trong khối tài sản chung với ông Thích và phần đất bà Hường được chia di sản thừa kế của ông Thích cho lại Diệp Văn Mười chỉ có xác nhận của UBND xã mà không được giám định sức khỏe theo quy định.

Bên cạnh đó, 2 lần anh Phong mua đất và được tặng cho tuy chỉ bằng miệng, không có giấy tờ nhưng được nhiều anh em ông Thích và đặc biệt là bản thân Diệp Văn Mười và những người có quyền lợi, nghĩa vụ liên quan đã thừa nhận trong biên bản hòa giải của UBND xã Vĩnh Bình. Đây được xem như cơ sở khẳng định việc chuyển nhượng là có thật nhưng tòa chỉ chấp nhận có một lần sang bán 2 công đất. Điều này là không khách quan, không xem xét thấu tình đạt lý chứng cứ của vụ việc.

Mặt khác, phần diện tích 2.988m² đất thổ cư, vườn tạp, tòa cấp phúc thẩm không đề cập khi phân chia cho các đồng thừa kế, không chỉ định cho ai là người có quyền quản lý, cũng như không tuyên quyền khởi kiện phân chia khi có yêu cầu, làm ảnh hưởng đến quyền và lợi ích hợp pháp của các đồng thừa kế.

Mới đây, đơn kháng cáo đối với Bản án dân sự phúc thẩm số 124 của TAND tỉnh theo thủ tục Giám đốc thẩm của anh Diệp Văn Phong đã được TAND Tối cao, Cơ quan Thường trực phía Nam tiếp nhận. Mong rằng, khi xét xử các cơ sở chứng cứ anh Diệp Văn Phong nêu ra sẽ được xem xét một cách thấu đáo, đảm bảo được quyền và lợi ích chính đáng của các bên.

Hạ Vân