Bất an tình trạng người tâm thần lang thang ngoài cộng đồng

Trên địa bàn TP. Bạc Liêu hiện có nhiều người bệnh tâm thần sống lang thang ngoài cộng đồng. Điều đáng lo ngại là sự chủ quan của mọi người khi không lường trước được mối nguy hiểm bên cạnh…

Người mắc bệnh tâm thần lang thang trên đường. Ảnh: M.L

Chưa được chú ý đúng mức

Không khó để bắt gặp đối tượng người tâm thần đi lang thang ngoài đường. Với vẻ ngoài kỳ dị, hành vi bất thường, có người thì vừa đi vừa lẩm bẩm cười nói, có người thì níu áo người đi đường xin tiền, xin thức ăn. Một số đối tượng còn ngồi, nằm vật vờ trên cầu, xó đường, trên ghế đá dọc các tuyến đường giao thông. Ở các khu dân cư, thỉnh thoảng xuất hiện người tâm thần lục lọi thùng rác tìm thức ăn. Một số đối tượng đôi khi còn có hành vi gây rối, đập phá, chửi mắng, phóng uế làm ảnh hưởng tới an ninh trật tự, văn minh và mỹ quan đô thị.

Chị Kim Loan (Phường 5), cho biết: “Tôi thường hay đi chợ Phường 3, chợ Cầu Xáng và mua thức ăn sáng trên tuyến đường Cao Văn Lầu (Phường 5). Ở những nơi này, thỉnh thoảng tôi bị một số người tâm thần níu áo xin tiền, xin thức ăn. Càng từ chối thì họ càng sấn tới gần mình, những lần như vậy, chỉ khi người bán hăm dọa, nạt nộ họ mới chịu bỏ đi”.

Dẫu biết người mắc bệnh tâm thần có thể có những hành vi nguy hiểm bộc phát bất cứ lúc nào, thậm chí, có trường hợp người tâm thần đã gây ra nhiều vụ tấn công người khác trong lúc không kiểm soát được hành vi, nhưng nhiều gia đình vẫn giữ người bệnh ở lại nhà để chăm sóc. Người dân thường có tâm lý tránh xa những người có biểu hiện tâm thần nặng, còn trường hợp những người bị tâm thần dạng nhẹ thì ít khi đề phòng. Do đó đã có nhiều vụ án mạng thương tâm xảy ra như mẹ giết con, chồng giết vợ, giết hàng xóm… mà hung thủ là những người mắc bệnh tâm thần.

Cần sự chung tay giúp đỡ của cộng đồng

Nhằm chăm lo cho người mắc bệnh tâm thần, rối nhiễu tâm trí, mỗi năm tỉnh đều có kế hoạch thực hiện chương trình trợ giúp xã hội và phục hồi chức năng cho người tâm thần, trẻ em tự kỷ, người rối nhiễu tâm trí dựa vào cộng đồng.

Theo đó, năm 2024, tỉnh đặt mục tiêu, các huyện, thị xã, thành phố đảm bảo từ 80% trở lên người tâm thần, trẻ em tự kỷ, người rối nhiễu tâm trí được quản lý và trợ giúp dưới các hình thức khác nhau, được tiếp cận các dịch vụ cơ bản nhất là dịch vụ y tế. Có 80% trở lên số người tâm thần, rối nhiễu tâm trí dựa vào cộng đồng được tư vấn trị liệu tâm lý phục hồi chức năng, được trợ giúp xã hội theo quy định của luật và các văn bản dưới luật. Có 100% hộ gia đình có người tâm thần, trẻ em tự kỷ, người rối nhiễu tâm trí có khó khăn về tài chính được cung cấp dịch vụ pháp lý miễn phí theo quy định…

Đối với các trường hợp người tâm thần đi lang thang, các cơ quan chức năng phối hợp với địa phương thường xuyên rà soát, thu gom người tâm thần lang thang về Trung tâm Bảo trợ xã hội TP. Bạc Liêu để chăm sóc, nuôi dưỡng. Trong thời gian tiếp nhận đối tượng về đơn vị, cán bộ Trung tâm tiếp tục khai thác thông tin từ đối tượng, đồng thời, nhắn tìm thân nhân, quê quán của đối tượng.

Bên cạnh sự vào cuộc của cơ quan chức năng, việc quản lý người tâm thần lang thang ngoài cộng đồng vẫn gặp không ít khó khăn. Nguyên nhân là do các đối tượng thường xuyên di chuyển, khi lực lượng chức năng đến hiện trường thì đối tượng đã sang địa bàn khác. Mặt khác, việc xác định thân nhân, quê quán của người tâm thần gặp nhiều khó khăn do một số đối tượng mắc bệnh nặng, không đủ khả năng nhận thức và điều khiển hành vi. Đã có những quy định về quản lý người tâm thần tại địa phương, song công tác này còn gặp nhiều bất cập do thiếu sự phối hợp từ phía gia đình người bệnh, do đó tình trạng người bệnh tâm thần đi lang thang vẫn thường xuyên xảy ra…

Bệnh tâm thần đang ngày càng trở thành vấn đề xã hội lớn, nan giải. Trong khi đó hiện nay nhận thức của người dân về bệnh tâm thần còn rất hạn chế nên việc để người tâm thần sống cùng người thân trong gia đình hoặc đi lang thang tiềm ẩn nhiều nguy hiểm. Do đó, việc quản lý chặt chẽ người tâm thần lang thang là vấn đề bức thiết nhằm hạn chế những rủi ro mà người tâm thần có thể gây ra cho người khác. Song, để có thể quản lý tốt và điều trị khỏi cho người bệnh tâm thần, thì sự quan tâm đúng mức của gia đình và sự chia sẻ của toàn xã hội cũng chính là bài thuốc hữu hiệu nhất để giúp người bệnh tâm thần sớm phục hồi, có một môi trường sống tốt hơn, hạn chế thấp nhất những hành vi đau lòng do người bệnh tâm thần bộc phát gây nên.

Minh Luân