Bệnh não mô cầu: Dễ ngừa, khó trị!

Thời gian gần đây, nhiều phụ huynh trong tỉnh đưa con em của mình đi tiêm vắc-xin phòng bệnh não mô cầu do bệnh này đang bùng phát ở nhiều tỉnh, thành. Dù trên địa bàn tỉnh không có dấu hiệu bùng phát bệnh, nhưng do ảnh hưởng tâm lý chung nên nhiều người vẫn đưa con đi tiêm cho “chắc ăn”.

Tiêm vắc-xin phòng bệnh não mô cầu cho trẻ tại cơ sở y tế. Ảnh: B.T

Theo ngành Y tế, bệnh não mô cầu là một loại bệnh nhiễm trùng, xảy ra đột ngột do vi khuẩn Neisseria meningitis gây ra. Vi khuẩn này chỉ có ở người, không có ở động vật. Vi khuẩn thường trú trong mũi họng của trẻ em và người lớn khỏe mạnh nhưng không có biểu hiện bệnh (gọi là người lành mang mầm bệnh). Tuy không bệnh nhưng những người này vẫn có khả năng gây lây nhiễm bệnh cho người khác. Bệnh này lây lan trực tiếp từ người này sang người khác do tiếp xúc với chất dịch tiết mũi họng của người bệnh hoặc người lành mang mầm bệnh (do người bệnh hắt hơi, ho, sống chung trong một diện tích chật hẹp, dùng chung các vật dụng ăn, uống…).

Bệnh biểu hiện bằng các triệu chứng: sốt, ho, chảy nước mũi, đau đầu dữ dội, cổ cứng. Đôi khi có kèm những biểu hiện ngoài da như chấm xuất huyết dưới da, ban xuất huyết. Các dấu hiệu khác đi kèm thường là ngủ li bì, mê sảng, hôn mê và co giật. Tuy nhiên, ở trẻ nhỏ, khởi phát bệnh có thể âm ỉ, cổ không cứng mà mềm. Các dấu hiệu khác như vật vã, nôn, ban xuất huyết có thể xuất hiện muộn hoặc không rõ ràng. Ở trẻ em, bệnh có tỷ lệ tử vong khoảng 50% nếu không được điều trị; nếu điều trị sớm tỷ lệ tử vong vẫn còn 5 - 10%. Và 10 - 15% số trường hợp qua khỏi vẫn phải chịu biến chứng như tâm thần, điếc, liệt, động kinh. Những trường hợp nhiễm khuẩn huyết do não mô cầu có shock và ban xuất huyết hoại tử (gọi là tử ban) tuy ít gặp hơn viêm màng não nhưng lại nặng hơn và tỷ lệ tử vong cao hơn. Bệnh viêm màng não do não mô cầu thường gây tử vong, nên mỗi trường hợp bệnh đều phải được xem như là một trường hợp cấp cứu và cần được chuyển đến bệnh viện để điều trị. Có một số kháng sinh hiệu quả trong điều trị.

Hiện có các loại vắc-xin phòng bệnh đối với tuýp A, C, Y, và W135. Khống chế dịch dựa vào giám sát tốt để phát hiện và điều trị sớm. Tiêm vắc-xin tuýp A và C đạt tỷ lệ 80% có thể phòng được dịch. Những loại vắc-xin này không có hiệu quả đối với trẻ nhỏ và chỉ bảo vệ trong một khoảng thời gian nhất định, đặc biệt ở trẻ dưới 2 tuổi. Vì vậy, không tiêm chủng cho trẻ em dưới 1 tuổi.

Theo bác sĩ Tố Anh, phương pháp phòng bệnh tốt nhất là tiêm ngừa. Đối với bệnh này, quan trọng nhất là phát hiện sớm các dấu hiệu bất thường ở trẻ. Đó là trong giấc ngủ, nếu trẻ có những biểu hiện bất thường như co giật nhẹ, giật mình, chới với… thì nên đưa trẻ đi khám để xác định sớm có nhiễm bệnh hay không, từ đó có hướng điều trị kịp thời. Nếu phát hiện trẻ bị nhiễm bệnh thì cần cách ly, hạn chế lây lan bệnh bằng cách cho trẻ và người chăm sóc đeo khẩu trang.

Nguyên Khánh