Bình tĩnh phòng bệnh, tránh hoang mang

Đầu tháng 4 năm 2026, trước thông tin Cà Mau ghi nhận 2 ca viêm màng não mô cầu và đã có 1 trường hợp tử vong nên nhiều người không tránh khỏi tâm lý lo lắng, thậm chí đổ xô đi tiêm ngừa phòng bệnh. Để giúp mọi người hiểu đúng về bệnh viêm màng não mô cầu cũng như tình hình dịch bệnh trên địa bàn tỉnh, phóng viên Báo và phát thanh, truyền hình Cà Mau đã có cuộc trao đổi với Bác sĩ CKII Trần Hiến Khoá, Giám đốc Trung tâm Kiểm soát bệnh tật tỉnh Cà Mau, về vấn đề này.

- Thưa bác sĩ, trước thông tin tỉnh Cà Mau ghi nhận các ca nhiễm viêm màng não mô cầu, xin bác sĩ cho biết cụ thể  hơn?

Bác sĩ CKII Trần Hiến Khoá: Vào ngày 9/4 vừa qua, hệ thống giám sát bệnh tật của tỉnh ghi nhận 3 trường hợp nghi ngờ nhiễm viêm màng não mô cầu. Ngay lập tức, chúng tôi đã lấy mẫu xét nghiệm. Kết quả cho thấy có 2 ca dương tính và 1 ca âm tính. Đến thời điểm này, tôi xin khẳng định là dịch bệnh cơ bản đã được khống chế. Nhờ triển khai đồng bộ các biện pháp phòng ngừa, tỉnh không ghi nhận thêm ca nhiễm mới nào. Tuy nhiên, chúng tôi rất tiếc khi có một bệnh nhân đã tử vong. Nguyên nhân là do phát hiện trễ và bệnh tiến triển quá nhanh.

Bác sĩ CKII, Trần Hiến Khoá, Giám đốc Trung tâm Kiểm soát bệnh tật tỉnh Cà Mau, chia sẻ về tình hình bệnh viêm màng não mô cầu trên địa bàn tỉnh Cà Mau.

- Hiện nay, tâm lý một bộ phận người dân đang khá hoang mang và nhiều người đổ xô đi tiêm ngừa. Điều này có thực sự cần thiết và có tiềm ẩn rủi ro nào không, thưa bác sĩ?

Bác sĩ CKII Trần Hiến Khoá: Sự lo lắng của người dân là điều dễ hiểu, nhưng việc đổ xô đi tiêm phòng cùng một lúc lại đang gây áp lực rất lớn lên ngành Y tế và có thể làm tăng nguy cơ lây lan bệnh. Bởi theo thống kê của Tổ chức Y tế Thế giới (WHO), có khoảng 5-10% dân số mang vi khuẩn não mô cầu trong người. Khi cơ thể khỏe mạnh, vi khuẩn này không gây bệnh. Tuy nhiên, việc tập trung quá đông người tại các điểm tiêm chủng mà không có biện pháp phòng ngừa sẽ tạo điều kiện cho vi khuẩn dễ phát tán hơn. Bên cạnh đó, người dân cần lưu ý vắc xin không có tác dụng ngay lập tức. Sau khi tiêm, cơ thể phải mất từ 2-3 tuần mới có thể sản sinh đủ kháng thể để bảo vệ.

Người dân tiêm vắc xin phòng bệnh viêm màng não mô cầu.

- Để người dân hiểu rõ và chủ động hơn trong việc phòng ngừa, xin bác sĩ cho biết cụ thể bệnh viêm não mô cầu là gì và con đường lây truyền của căn bệnh này diễn ra như thế nào?

Bác sĩ CKII Trần Hiến Khoá: Viêm màng não mô cầu là bệnh truyền nhiễm cấp tính, đặc biệt nguy hiểm do vi khuẩn não mô cầu gây ra. Bệnh diễn tiến rất nhanh, có thể gây tử vong hoặc để lại di chứng nặng nề chỉ trong vòng 24 giờ nếu không được phát hiện sớm và điều trị kịp thời. Về con đường lây truyền thì bệnh lây truyền từ người bệnh sang người lành thông qua đường hô hấp và giọt bắn nước bọt, dịch tiết mũi họng có chứa mầm bệnh khi ho, hắt hơi, nói chuyện, nhất là ở những nơi tập trung đông người, nơi có vệ sinh kém. Tất cả mọi người đều có nguy cơ, nhưng nhóm có nguy cơ mắc bệnh cao nhất là trẻ em dưới một tuổi, trẻ em và thanh thiếu niên từ 15-24 tuổi.

Phương thức lây truyền bệnh viêm màng não mô cầu. (Tranh minh hoạ)

- Như bác sĩ vừa chia sẻ, bệnh viêm màng não mô cầu có diễn tiến nhanh. Vậy đâu là những triệu chứng nhận biết sớm nhất để người dân có thể chủ động đến ngay cơ sở y tế điều trị, tránh những rủi ro đáng tiếc?

Bác sĩ CKII Trần Hiến Khoá: Các triệu chứng của viêm màng não mô cầu thường xuất hiện đột ngột và dễ nhầm lẫn với cảm cúm thông thường ở giai đoạn đầu. Tuy nhiên, có các triệu chứng cần đặc biệt lưu ý như sau:

Người bệnh sốt cao đột ngột: Đây thường là triệu chứng đầu tiên, người bệnh sốt cao kèm theo rét run, đau đầu dữ dội và mệt mỏi nhiều.

Các dấu hiệu thần kinh: Người bệnh thường có biểu hiện buồn nôn, nôn vọt, đau cứng cổ, hoặc rơi vào tình trạng lờ đờ, li bì.

Dấu hiệu đặc trưng nhất: Sau khi sốt khoảng 1-2 ngày, trên da sẽ xuất hiện các vết phát ban màu đỏ hoặc tím thẫm, phẳng, không biến mất khi ấn vào (gọi là tử ban). Các vết này thường tập trung ở vùng hông, đùi hoặc các chi và lan rộng rất nhanh.

Khi có các dấu hiệu nghi ngờ trên, nên đưa người bệnh đến cơ sở y tế để được điều trị kịp thời.

- Thưa bác sĩ, với sự nguy hiểm của căn bệnh này, ngành y tế có những khuyến cáo như thế nào để phòng bệnh hiệu quả?

Bác sĩ CKII Trần Hiến Khoá: Để chủ động phòng bệnh, đặc biệt là trong thời điểm hiện nay, người dân cần chú trọng 3 vấn đề:

Thứ nhất, thực hiện tốt vệ sinh cá nhân và môi trường sống bằng cách: Thường xuyên súc miệng bằng nước muối sinh lý, nhỏ mũi bằng các dung dịch sát khuẩn thông thường; rửa tay sạch sẽ; đeo khẩu trang khi đến nơi đông người; giữ nhà cửa luôn sạch sẽ, thoáng khí.

Thứ hai, ăn uống đủ chất, duy trì tập thể dục thường xuyên để nâng cao sức đề kháng của cơ thể.

Thứ ba, là tiêm vắc xin phòng ngừa.

Tuy nhiên, như tôi đã lưu ý, vắc xin cần thời gian 2 đến 3 tuần mới phát huy tác dụng, vì vậy việc tiêm chủng nên được thực hiện sớm theo kế hoạch, không nên đợi đến khi có dịch mới đổ xô đi tiêm.

Người dân đổ xô đi tiêm ngừa viêm màng não mô cầu, tiềm ẩn nguy cơ lây lan dịch bệnh.

Ngoài ra bà con cần hiểu đúng về bệnh để phòng ngừa hiệu quả thay vì lo lắng thái quá. Hiện nay, viêm màng não mô cầu không chỉ có vắc xin phòng ngừa mà còn có thuốc điều trị rất hiệu quả nếu được phát hiện sớm. Khi có thông tin về dịch bệnh, bà con cần bình tĩnh thực hiện các biện pháp vệ sinh cá nhân tại nhà. Việc ồ ạt đi tiêm phòng ngay lúc cao điểm không những gây áp lực cho ngành Y tế mà còn vô tình tạo điều kiện cho dịch lây lan nhanh chóng do tập trung quá đông người. 

- Xin trân trọng cảm ơn bác sĩ!

Thùy Liên - Duy Phong thực hiện