Các hợp tác xã diêm nghiệp: Góp phần nâng cao đời sống diêm dân

Trước tình hình biến đổi khí hậu, thời tiết không ổn định, diêm dân trong tỉnh phải đối mặt với không ít khó khăn trong việc duy trì nghề sản xuất muối, việc các hợp tác xã (HTX) diêm nghiệp được thành lập và đi vào hoạt động đã tạo ra cơ hội mới, hứa hẹn cải thiện đời sống diêm dân và phát triển bền vững ngành sản xuất muối địa phương.

Lãnh đạo tỉnh trao đổi với HTX Sản xuất muối công nghệ cao huyện Đông Hải.

HTX GÓP PHẦN LIÊN KẾT SẢN XUẤT

Bạc Liêu có diện tích sản xuất muối hơn 1.460ha, tập trung chủ yếu ở 2 huyện: Đông Hải và Hòa Bình. Vụ muối 2023 - 2024, do thời tiết thuận lợi nên muối kết tinh nhanh, sản lượng đạt gần 76.500 tấn, vượt 305,8% so với kế hoạch. Tuy nhiên, do giá muối thấp nên ảnh hưởng lớn đến thu nhập, khiến diêm dân gặp khó khăn trong việc duy trì sản xuất.

Trước thực trạng này, các HTX sản xuất muối ra đời, đóng vai trò quan trọng trong việc kết nối diêm dân với các tiến bộ khoa học - kỹ thuật, cung cấp vật tư, bao tiêu sản phẩm và hỗ trợ vốn vay để phát triển sản xuất. Đây không chỉ là cơ sở giúp diêm dân cải thiện năng suất mà còn mở ra cơ hội tiếp cận những công nghệ mới trong sản xuất muối. Cụ thể, HTX Doanh Điền (xã Điền Hải, huyện Đông Hải) có 71 thành viên, với 37,5ha, vụ muối 2023 - 2024 đạt sản lượng lên đến 1.925 tấn. Còn HTX Huy Điền (cũng thuộc xã Điền Hải) có 40 thành viên, diện tích 40,5ha, sản lượng muối đạt 420 tấn. Hay HTX Tâm Bình (xã Vĩnh Thịnh, huyện Hòa Bình) có 68ha, trong đó diện tích muối truyền thống 28ha, muối trải bạt 48ha. Tổng sản lượng thu được hơn 4.000 tấn/năm, trong đó muối trải bạt 2.400 tấn. Anh Phan Chí Tâm - Chủ nhiệm HTX Tâm Bình, chia sẻ: “Việc thành lập HTX đã giúp diêm dân liên kết bao tiêu sản phẩm. Bên cạnh đó, HTX có xây dựng kho nên muối được trữ lại để năm sau bán giá cao hơn. Qua đó, góp phần nâng cao thu nhập cho các thành viên HTX”.

………………………………......................................................................................................................................................................................

Chủ tịch UBND tỉnh - Phạm Văn Thiều: Việc tổ chức Festival Muối Việt Nam tại Bạc Liêu nhằm nâng tầm hạt muối Việt Nam, trong đó có muối Bạc Liêu. Để bà con sống được từ nghề muối, khá lên từ muối và giàu lên từ muối và làm sao để diêm dân bám nghề của mình. Sau Festival này, hạt muối Việt Nam sẽ vươn xa hơn, giá trị hạt muối được nâng lên cao hơn…

Các thành viên HTX Doanh Điền (xã Điền Hải, huyện Đông Hải) thu hoạch muối.

BAO TIÊU VÀ NÂNG CAO GIÁ TRỊ HẠT MUỐI

Mặc dù các HTX đã giúp diêm dân nâng cao năng suất, nhưng vấn đề tiêu thụ sản phẩm muối vẫn là một thách thức lớn. Trên thực tế, diêm dân chủ yếu bán muối cho các thương lái, điều này dẫn đến tình trạng được mùa - mất giá và ngược lại. Vì thế, giá cả hạt muối làm ra không ổn định và thiếu các lựa chọn về thị trường tiêu thụ.

Trên thực tế, việc liên kết tiêu thụ, bao tiêu sản phẩm giữa các công ty chế biến muối với các HTX và diêm dân còn nhiều khó khăn, chưa có nhiều hợp đồng liên kết, bao tiêu sản phẩm được ký kết. Nguyên nhân do sản lượng muối của các hộ dân sản xuất còn nhỏ lẻ, sản lượng ít, việc mua bán muối thường được thực hiện tại đồng muối. Sản lượng muối cung cấp cho các cơ sở chế biến không ổn định, ảnh hưởng đến sự gắn bó, liên kết giữa  diêm dân, HTX và các doanh nghiệp. Mặt khác, nông thôn chưa phát triển đồng bộ, không thuận tiện cho việc sử dụng các xe có tải trọng lớn để vào ruộng muối vận chuyển.

Diêm dân huyện Đông Hải xuất bán muối cho thương lái. ​Ảnh: M.Đ

Dù sản lượng muối hằng năm tăng cao, nhưng lợi nhuận từ hạt muối mang lại vẫn còn thấp. Theo thống kê, mô hình sản xuất muối truyền thống mang lại thu nhập bình quân khoảng 47,6 triệu đồng/ha, sau khi trừ chi phí, lợi nhuận chỉ còn khoảng 28,4 triệu đồng/ha. Trong khi đó, mô hình sản xuất muối trải bạt có năng suất cao hơn, đạt 74 tấn/ha, cho thu nhập hơn 89 triệu đồng/ha, lợi nhuận khoảng 49,5 triệu đồng/ha. Tuy nhiên, giá muối thấp và thị trường tiêu thụ không ổn định vẫn là những yếu tố gây khó khăn trong việc duy trì và phát triển sản xuất lâu dài.

Các HTX đang đóng vai trò quan trọng trong việc hỗ trợ diêm dân nâng cao năng suất và ứng dụng công nghệ mới vào sản xuất muối, từng bước nâng cao đời sống của diêm dân. Tuy nhiên, để đạt được sự phát triển bền vững và ổn định, cần có những giải pháp mạnh mẽ hơn trong việc kết nối sản phẩm muối với các doanh nghiệp chế biến và tiêu thụ muối. Các cơ sở hạ tầng, đặc biệt là hệ thống giao thông và thủy lợi cần được đầu tư và cải thiện để tạo thuận lợi cho việc sản xuất và tiêu thụ muối.

Rõ ràng, chỉ khi có sự liên kết chặt chẽ, đồng bộ giữa diêm dân, HTX và doanh nghiệp thì đời sống của diêm dân mới thật sự được nâng cao và ổn định, từ đó giúp ngành muối Bạc Liêu phát triển bền vững.

MINH ĐẠT