Cần hoàn thiện quy định về thi hành án điện tử, bảo vệ chấp hành viên và điều chỉnh tài sản số

Ngày 11/11, trong khuôn khổ Kỳ họp thứ 10, Quốc hội khoá XV, Quốc hội thảo luận tại hội trường về Dự án Luật Thi hành án dân sự (sửa đổi) và Dự án Luật Giám định tư pháp (sửa đổi).

Phát biểu tại phiên họp, đại biểu Trần Thị Hoa Ry, Phó Chủ tịch Hội đồng Dân tộc của Quốc hội, đoàn đại biểu Quốc hội tỉnh Cà Mau, bày tỏ sự thống nhất với nhiều nội dung trong dự thảo, đồng thời nêu bốn nhóm kiến nghị cụ thể nhằm hoàn thiện quy định pháp luật, nâng cao tính khả thi, minh bạch và đáp ứng yêu cầu chuyển đổi số trong lĩnh vực thi hành án.

Đại biểu Trần Thị Hoa Ry phát biểu tại phiên thảo luận - đề xuất hoàn thiện quy định thi hành án điện tử, bảo vệ chấp hành viên và điều chỉnh tài sản số.

Cần quy định rõ thi hành án trong môi trường điện tử

Đại biểu Trần Thị Hoa Ry cho rằng, dự thảo Luật đã thể hiện tinh thần đổi mới trong ứng dụng công nghệ thông tin, tuy nhiên chưa có quy định cụ thể đối với bản án, quyết định được tuyên trong môi trường xét xử trực tuyến. Trong khi đó, hình thức xét xử này ngày càng phổ biến, nếu thiếu cơ chế pháp lý rõ ràng sẽ gây khó khăn trong tổ chức thi hành.

“Cần bổ sung quy định riêng về thi hành bản án, quyết định trong môi trường điện tử, bao gồm cả các phán quyết được tuyên qua hình thức xét xử trực tuyến hoặc có yếu tố nước ngoài,” đại biểu đề nghị.

 Theo bà, việc này không chỉ bảo đảm tính bao quát của Luật mà còn phù hợp với định hướng chuyển đổi số trong lĩnh vực tư pháp theo tinh thần Nghị quyết số 27-NQ/TW.

Tạo quyền giám sát chủ động cho người được thi hành án bằng công nghệ

Đề cập đến quyền và nghĩa vụ của người được thi hành án (khoản 1, Điều 6), đại biểu Trần Thị Hoa Ry chỉ ra rằng quy định hiện hành chưa tạo điều kiện để người dân giám sát quá trình thi hành án một cách chủ động.

Đại biểu đề nghị bổ sung cơ chế cho phép người được thi hành án có thể truy cập, theo dõi và gửi kiến nghị qua hệ thống thi hành án điện tử.

“Ứng dụng công nghệ không chỉ giúp tăng tính minh bạch mà còn giảm chi phí, hạn chế tiêu cực trong thực thi công vụ”, đại biểu Hoa Ry nhấn mạnh.

Quang cảnh phiên thảo luận tại Hội trường sáng ngày 11/11

Bổ sung quy định về cưỡng chế tài sản thế chấp và tài sản số

Đối với các biện pháp cưỡng chế (Điều 71), đại biểu Hoa Ry lưu ý cần cập nhật thực tiễn phát sinh, đặc biệt là với tài sản thế chấp tại tổ chức tín dụng và tài sản số.

Đại biểu kiến nghị: khi cưỡng chế tài sản đang thế chấp, cần quy định rõ trình tự, điều kiện, chỉ thực hiện sau khi có quyết định của tòa án về thứ tự ưu tiên thanh toán, nhằm tránh xung đột quyền lợi.

Đối với tài sản số, tài sản mã hóa, tài sản ảo, cần quy định hình thức thi hành thông qua phong tỏa, định giá và bán đấu giá trên sàn giao dịch điện tử được Nhà nước công nhận.

Theo đại biểu, đây là yêu cầu tất yếu trong bối cảnh phát triển kinh tế số, giúp pháp luật theo kịp thực tiễn và bảo đảm quyền, lợi ích hợp pháp của các bên liên quan.

Bảo vệ pháp lý và an toàn nghề nghiệp cho chấp hành viên

Đại biểu Hoa Ry đồng tình với dự thảo về quyền hạn của chấp hành viên nhưng cho rằng cần có cơ chế bảo vệ tốt hơn trong quá trình thực thi nhiệm vụ.

“Nhiều trường hợp chấp hành viên bị đe dọa, hành hung hoặc cản trở khi thi hành án, do đó cần được bảo vệ về pháp lý, tính mạng, sức khỏe và danh dự,” bà nói.

Bà đề nghị bổ sung quy định về bảo vệ an toàn nghề nghiệp, hỗ trợ pháp lý và bồi dưỡng nghiệp vụ định kỳ cho chấp hành viên, qua đó bảo đảm hiệu lực thi hành án và giữ vững kỷ cương pháp luật.

Luật cần hiện đại, minh bạch và số hoá

Kết thúc phát biểu, đại biểu Trần Thị Hoa Ry đề nghị cơ quan soạn thảo nghiên cứu, tiếp thu các ý kiến đóng góp để hoàn thiện Luật Thi hành án dân sự (sửa đổi) theo hướng hiện đại, minh bạch và phù hợp với tiến trình chuyển đổi số.

“Luật không chỉ bảo đảm quyền, lợi ích của tổ chức và cá nhân mà còn góp phần nâng cao hiệu quả, hiệu lực công tác thi hành án trong giai đoạn mới,” đại biểu nhấn mạnh.

Lê Hằng