Cần phát huy hiệu quả của chính sách bảo hiểm thất nghiệp

Mô hình bảo hiểm thất nghiệp (BHTN) ra đời đang ngày càng phát huy hiệu quả, được nhiều người lao động (NLĐ) quan tâm. Tuy nhiên, để BHTN phát huy được tính ưu việt của nó, rất cần sự phối hợp đồng bộ giữa các cơ quan chức năng.

Nơi nhận hồ sơ chi trả BHTN tại BHXH tỉnh. Ảnh: K.P

Tuy nhiên, để số lượng NLĐ tham gia loại hình bảo hiểm này nhiều hơn nữa, thì trách nhiệm không chỉ của ngành BHXH mà là trách nhiệm chung của tất cả ban ngành, cơ quan, đơn vị… Bởi việc tham gia BHXH cho NLĐ lại phụ thuộc vào các cơ quan, đơn vị, công ty, xí nghiệp. Không ít trường hợp, đến khi cơ quan BHXH vào cuộc kiểm tra, thanh tra mới phát hiện, có nhiều NLĐ không được đóng BHXH.

Điều này chắc chắn gây thiệt thòi quyền lợi cho NLĐ, và cũng gây thất thoát cho quỹ BHXH nói chung. Bởi BHTN cũng như bao nhiêu chính sách về bảo hiểm, cộng đồng chia sẻ trách nhiệm, lấy số đông để bù cho số ít. Do đó không phải doanh nghiệp, NLĐ nào cũng mặn mà với chính sách này.

Tham gia BHTN, NLĐ đóng bằng 1% tiền lương tháng - do người sử dụng lao động đóng bằng 1% quỹ tiền lương tháng của những NLĐ đang tham gia BHTN. Mức hưởng trợ cấp thất nghiệp hàng tháng bằng 60% mức bình quân tiền lương tháng đóng BHTN của 6 tháng liền kề trước khi thất nghiệp nhưng tối đa không quá 5 lần mức lương cơ sở đối với NLĐ thuộc đối tượng thực hiện chế độ tiền lương do Nhà nước quy định hoặc không quá 5 lần mức lương tối thiểu vùng. Thời gian hưởng trợ cấp thất nghiệp được tính theo số tháng đóng BHTN, cứ đóng đủ 12 tháng đến đủ 36 tháng thì được hưởng 3 tháng trợ cấp thất nghiệp, sau đó, cứ đóng đủ thêm 12 tháng thì được hưởng thêm 1 tháng trợ cấp thất nghiệp nhưng tối đa không quá 12 tháng.

Ngoài ra, NLĐ đang đóng BHTN bị chấm dứt hợp đồng lao động, đã nộp hồ sơ hưởng trợ cấp thất nghiệp tại Trung tâm Dịch vụ việc làm và chưa tìm được việc làm sau 15 ngày, kể từ ngày nộp hồ sơ còn được hỗ trợ học nghề với mức hỗ trợ tối đa 1 triệu đồng/tháng. Được hưởng chế độ bảo hiểm y tế trong thời gian hưởng trợ cấp thất nghiệp; được tư vấn, giới thiệu việc làm miễn phí; được hỗ trợ đào tạo, bồi dưỡng, nâng cao trình độ kỹ năng nghề để duy trì việc làm cho NLĐ.

Chính sách BHTN đã chứng tỏ tính đúng đắn và ưu việt của nó, nhưng khi thực hiện vẫn còn nhiều bất cập, hạn chế, đặc biệt là từ góc độ NLĐ - những người trực tiếp đóng góp và xem như chỗ dựa khi họ gặp hoàn cảnh khó khăn. NLĐ còn không mặn mà với cơ chế hưởng BHTN mới vì theo quy định của Luật Việc làm, từ sau ngày 1/1/2015, NLĐ khi mất việc sẽ không còn được hưởng trợ cấp thất nghiệp “một lần” cho những tháng còn lại sau khi tìm được việc làm mới. Việc thanh toán BHTN vẫn còn nhiêu khê, với hàng loạt thủ tục khiến NLĐ mệt mỏi.

Tăng cường công tác thông tin, tuyên truyền về các chế độ, chính sách BHTN với nhiều hình thức phù hợp; tiếp tục tổ chức các hội nghị tập huấn cho cán bộ thực hiện chính sách BHTN, cán bộ nhân sự tại các doanh nghiệp… chính là những giải pháp để phát huy hiệu quả của chính sách BHTN.

KIM PHƯỢNG