Cây phượng già cuối phố

Nhà tôi nằm nép mình trong con hẻm nhỏ của thị trấn. Đêm trở giấc, tôi thường được nghe tiếng cót két đầy mệt mỏi của những chiếc xích lô, tiếng kéo lê rệu rã của những chiếc bánh xe hủ tiếu gõ trên mặt đường dài, tiếng bước chân của những chú công nhân bốc vác từ bến tàu về trễ… Mỗi âm thanh là một tiếng lòng khắc khoải, khắc họa lên một bức tranh muôn màu của xóm lao động nghèo cuối phố. 

Ngay đầu hẻm là nhà bà Hai, căn nhà nhỏ lợp tôn hoen gỉ, cột nhà là những cây gỗ tạm đã qua mấy mùa mưa nắng, mỗi khi có gió là chúng cựa mình vào nhau nghe cót két. Mặt trước nhà, bà Hai treo đủ các loại bánh kẹo, vài món tạp hóa để bán cho mười mấy cái nóc nhà trong hẻm và khách vãng lai. Phía trước nhà bà Hai còn có cây phượng vỏ xù xì, tàn lá xanh um, che bóng mát rượi. Dưới gốc phượng, bà kê một cái bàn gỗ, mấy cái ghế nhỏ để khách ngồi ăn bánh xèo. Bất kể mưa hay nắng, trưa nào bà Hai cũng lui cui đổ bánh xèo bày ra để bán. Đứng từ cuối hẻm đã nghe mùi thơm của những cái bánh bay theo gió xộc vào mũi.

Do quán của bà Hai nằm đầu hẻm nên chuyện gì cũng được đưa ra bàn tán đầu tiên. Từ cái chuyện “giật gân” như con chú Ba chạy xe ôm phút chốc thành hoa khôi cấp huyện; thằng An con chú Bình đạp xích lô đậu tới hai trường đại học, đến chuyện bà Tư bán thịt ngoài trung tâm thị trấn bể hụi bỏ nhà đi biệt xứ... Chuyện trên trời dưới đất gì cũng được bàn tán cho đến khi bà Hai đem ra cái bánh xèo giòn rụm. Cái chuyện ngồi chờ bánh thì không có gì là lạ vì bánh xèo “gia truyền” của bà Hai thì ngon có một không hai của thị trấn. Ngoài cái cách pha bột có nước cốt dừa, nước mắm ngon hết sẩy, nơi đây còn có rất nhiều loại rau vườn bà Hai tự trồng, ăn kèm với bánh. Cái chảo chiên bánh của bà Hai thì bóng loáng, mẻ bánh nào cũng tròn đều như nhau.
Hồi tôi lên học cấp ba, thị trấn quy hoạch lại và phát triển thành thị xã. Cái tiệm tạp hóa của bà Hai cũng sửa sang thành cửa hàng bách hóa bề thế hơn. Riêng cái góc bà Hai đổ bánh xèo và bộ bàn ghế gỗ là không thay đổi. Hết ba năm, tôi tốt nghiệp cấp ba rồi lên thành phố học đại học. Sau đó gia đình tôi cũng chuyển lên thành phố nên ít có dịp về thị xã.
Lần về công tác mới đây có dịp ghé qua thị xã, tôi nôn nao chờ tan họp để thăm lại góc phố xưa. Thị xã bây giờ đã lên thành phố. Con hẻm xưa, giờ cũng có tuổi, con đường ngày nào mùa nắng nóng oi, mùa mưa nước đọng giờ nới rộng ra thêm và cũng đã được gọi thành tên. Tôi đưa mắt về phía bên kia đường, mải miết tìm dưới gốc phượng già nua, một bộ bàn ghế gỗ xiêu vẹo, tìm dáng bà cụ lưng còng, áo nâu, tóc trắng phau, mồ hôi đậu trên vầng trán nhăn nheo vì sương nắng…, nhưng sao tất cả vắng lặng. Tôi bước sang đường và đến gần… đến gần… góc phố vẫn im bặt.
Tôi lặng thinh, rồi vội vã bước đi. Tôi đi trong ánh hoàng hôn nhập nhoạng, sau lưng tôi, thành phố trẻ lên đèn, ánh sáng trải mênh mông, vàng vọt…
Nguyễn Văn Kiệt