Chủ động phòng, chống hạn mặn: Đảm bảo nguồn nước phục vụ sản xuất

Hạn hán và xâm nhập mặn là những thách thức lớn đối với sản xuất nông nghiệp, đặc biệt là với tỉnh cuối nguồn nước ngọt như Bạc Liêu. Để ứng phó với hạn mặn, ngay từ đầu năm, Sở Nông nghiệp và Môi trường đã chủ động xây dựng kế hoạch và triển khai các biện pháp nhằm đảm bảo nguồn nước phục vụ sản xuất cho người dân.

Lãnh đạo tỉnh kiểm tra tình hình hạn mặn và vận hành cống Âu thuyền Ninh Quới (huyện Hồng Dân).

CHỦ ĐỘNG ĐIỀU TIẾT NƯỚC

Vụ lúa đông xuân năm nay, toàn tỉnh đã xuống giống hơn 58.200ha. Đến nay, nông dân đã thu hoạch hơn 14.500ha, năng suất lúa đạt 6,5 - 8 tấn/ha, cá biệt có nơi đạt 9 - 10 tấn/ha. Dự kiến đến cuối tháng 4, nông dân sẽ cơ bản hoàn thành việc thu hoạch vụ lúa đông xuân. Tuy nhiên, có khoảng 2.500ha lúa đông xuân sạ trễ ở 2 huyện Hòa Bình và Vĩnh Lợi sẽ được thu hoạch muộn, vào đầu tháng 5.

Theo nhận định của ngành chức năng, năm nay tình trạng xâm nhập mặn không nghiêm trọng như những năm trước, mặn không xâm nhập sâu vào nội đồng, mực nước trên các kênh, sông còn khá cao. Do đó, nguồn nước có khả năng đảm bảo phục vụ cho các trà lúa đông xuân.

Ngay từ đầu năm 2025, Sở Nông nghiệp và Môi trường đã phát hành lịch thời vụ và điều tiết nước để phòng, chống hạn mặn. Theo đó, các địa phương xây dựng kế hoạch chi tiết và tích cực tuyên truyền cho nông dân về thời gian xuống giống, cũng như các biện pháp ứng phó với tình trạng hạn hán và xâm nhập mặn. Để phục vụ sản xuất lúa đông xuân, đặc biệt là các tiểu vùng giữ ngọt ổn định, tỉnh cho vận hành hệ thống cống trong tháng 3 và 4/2025. Các cống quan trọng tại vùng Bắc Quốc lộ 1A được điều chỉnh mở, đóng linh hoạt, tùy theo tình hình nguồn nước mặn và ngọt. Các cống ở vùng mặn như Khúc Tréo, Sư Son, Nọc Nạng, Cây Gừa, Lầu Bằng, Nhàn Dân và Láng Trâm mở tiêu nước một chiều hoặc hai chiều, tùy thuộc vào tình hình thực tế. Trong khi đó, cống Giá Rai và cống Hộ Phòng được mở để lấy nước mặn phục vụ nuôi trồng thủy sản. Các cống vùng ngọt từ Láng Tròn đến Đông Nàng Rền được đóng lại để trữ nước ngọt, đảm bảo nguồn nước phục vụ trà lúa đông xuân tại các khu vực tiểu vùng giữ ngọt. Riêng cống Âu thuyền Ninh Quới được theo dõi chặt chẽ và vận hành khi độ mặn vượt quá mức cho phép…

Nhân viên Chi cục Thủy lợi và Quản lý công trình tỉnh kiểm tra độ mặn tại các khu vực cống và trên các tuyến kênh.

ĐẢM BẢO NGUỒN NƯỚC PHỤC VỤ LÚA ĐÔNG XUÂN

Tại địa phương cuối nguồn nước ngọt của tỉnh là TX. Giá Rai, vụ lúa đông xuân năm 2024 - 2025 đã đạt 7.500ha, vượt 102,73% so với kế hoạch đề ra. Lúa đang phát triển tốt, với 5.000ha ở giai đoạn làm đòng và 2.500ha đang trổ chín. Mực nước tại các kênh và sông trong khu vực khá cao, đảm bảo nguồn nước cho sản xuất. Ông Huỳnh Thanh Toàn - Trưởng phòng Nông nghiệp và Môi trường TX. Giá Rai, cho biết: Để đảm bảo nguồn nước phục vụ sản xuất, đơn vị đã tham mưu cho UBND thị xã đầu tư 2,8 tỷ đồng vào việc đắp, bồi trúc 9 đập ngăn mặn tại xã Phong Tân và nạo vét 4 tuyến kênh, giúp đảm bảo nguồn nước tưới tiêu cho các khu vực sản xuất”.

Nạo vét kênh thủy lợi đảm bảo nguồn nước phục vụ sản xuất ở huyện Vĩnh Lợi. Ảnh: M.Đ

Để đảm bảo việc điều tiết nước hiệu quả, Chi cục Thủy lợi và Quản lý công trình tỉnh đã theo dõi sát sao diễn biến nguồn nước. Bên cạnh đó, UBND cấp xã tuyên truyền và thông báo lịch điều tiết nước cho nông dân và các chủ phương tiện giao thông thủy biết để họ có thể chủ động trong việc sử dụng nước phục vụ sản xuất. Một trong những giải pháp lâu dài và bền vững là đầu tư xây dựng hệ thống thủy lợi đa mục tiêu, đáp ứng đủ nhu cầu nước cho sản xuất lúa và nuôi trồng thủy sản. Các công trình thủy lợi phải được thiết kế phù hợp với đặc điểm từng tiểu vùng và kết hợp với phát triển giao thông nông thôn, nhằm giảm thiểu thiệt hại do ảnh hưởng biến đổi khí hậu. Việc duy tu, bảo dưỡng các công trình hiện có cũng rất quan trọng để đảm bảo hệ thống thủy lợi vận hành an toàn và ổn định.

Ông Ngô Nguyên Phong - Phó Giám đốc Sở Nông nghiệp và Môi trường, cho biết: “Năm nay, Sở chỉ đạo đơn vị chức năng điều tiết nước một cách chủ động, linh hoạt nên quá trình mặn xâm nhập được khống chế kịp thời. Khi mặn lên vượt cống Ninh Quới thì sẽ điều tiết kéo mặn về. Đến thời điểm này, nguồn nước ngọt, mặn vẫn đảm bảo sản xuất lúa và nuôi trồng thủy sản”.

MINH ĐẠT