Chung tay đẩy lùi tội phạm mua bán người

Những năm gần đây, hoạt động của tội phạm mua bán người trở thành nỗi nhức nhối của xã hội. Trước thực trạng đó, Thủ tướng Chính phủ đã ban hành Quyết định 793/QĐ-TTg ngày 10/5/2016 lấy ngày 30/7 hằng năm là Ngày toàn dân phòng chống mua bán người. Việc làm này nhằm huy động mọi nguồn lực, phát huy sức mạnh tổng hợp của cả hệ thống chính trị và toàn dân tham gia phòng ngừa, ngăn chặn, tiến tới đẩy lùi loại tội phạm mua bán người trên phạm vi toàn quốc.

Minh họa: T.L

Lực lượng chức năng tiếp xúc với một gia đình bị hại trong vụ mua bán người ở huyện Hòa Bình. Ảnh: Hải Linh

Gần 6.000 nạn nhân bị lừa bán

Theo báo cáo của Bộ Công an, từ năm 2011 đến nửa năm 2017, cả nước xảy ra gần 2.800 vụ mua bán người, liên quan hơn 4.000 đối tượng. Có đến 5.984 nạn nhân bị lừa bán, trong đó có gần 1.200 nạn nhân bị lừa bán vì mục đích hôn nhân. Tình hình mua bán người, đặc biệt là phụ nữ và trẻ em diễn biến phức tạp với các thủ đoạn tinh vi của bọn tội phạm diễn ra ở khắp 63 tỉnh, thành.

Ở Bạc Liêu, theo thống kê chưa đầy đủ của Sở LĐ-TB&XH, toàn tỉnh có trên 100 nạn nhân bị mua bán (bao gồm có hồ sơ và nghi vấn). Tất cả 7/7 huyện, thị xã, thành phố trong tỉnh đều tiềm ẩn nhiều nguy cơ, nhất là ở địa bàn đời sống người dân còn nhiều khó khăn.

Tội phạm thường là người từ nơi khác đến, một số người với “mác” Việt kiều về nước móc nối với người địa phương tìm hiểu những người phụ nữ ở gia đình nghèo, không có việc làm rồi cho mượn tiền trước để giải quyết khó khăn, hứa hẹn sẽ giới thiệu việc làm kiếm được nhiều tiền… Gần đây nổi lên tình trạng phụ nữ lấy chồng nước ngoài (chủ yếu là Trung Quốc) không thông qua thủ tục đăng ký kết hôn theo quy định hiện hành, tiềm ẩn nhiều nguy cơ bị gạt bán. Một số trường hợp mang con trở về nước, gặp khó khăn hơn trong cuộc sống.

Nạn nhân bị lừa gạt đa phần là phụ nữ nghèo, người dân tộc thiểu số có cuộc sống khó khăn, thiếu thông tin, kiến thức về phòng chống mua bán người; một bộ phận phụ nữ lười lao động, chạy theo vật chất, thích lấy chồng ngoại quốc nhưng thiếu hiểu biết, nhẹ dạ, cả tin. Nạn nhân bị bán nhiều nhất là qua các nước Trung Quốc, Campuchia, Lào, Thái Lan, Singapore, Malaysia…

Bọn buôn người mua phụ nữ đưa đi nước ngoài bán lại cho người khác, bán cho các động mại dâm; trẻ em thì bắt đi ăn xin, lao động khổ sai; còn trẻ sơ sinh thì lấy nội tạng… Ngoài ra, chúng con sử dụng phụ nữ để đẻ thuê, làm vợ theo kiểu nô lệ tình dục cho nhiều người…

Chiêu bài dụ dỗ của chúng dành cho phụ nữ, trẻ em (dưới 18 tuổi) là đi nước ngoài sẽ có việc làm nhàn rỗi, hưởng lương mỗi tháng vài chục triệu đồng có tiền gửi về phụ giúp gia đình. Nếu không muốn làm thì có người mai mối cho lấy chồng giàu có ở bên đó, sẽ cho gia đình từ 40 - 50 triệu đồng. Nếu đồng ý, sẽ có người đưa đi xuất cảnh, giấy tờ, tiền bạc đã có người hợp thức hóa. Qua những lời mật ngọt, nhiều gia đình đã tin tưởng giao con cho chúng.

Một hình thức khác là dụ dỗ phụ nữ đưa đi du lịch nước ngoài. Khi qua bên đó thì bọn buôn người mới ép lấy chồng. Nếu không đồng ý thì chúng sẽ bán cho động mại dâm, đẩy đưa số phận và họ không còn con đường lựa chọn. 

Ông Nguyễn Vũ Phong, Chi cục trưởng Chi cục Phòng chống tệ nạn xã hội (Sở LĐ-TB&XH), cho biết dấu hiệu dễ nhận biết là bọn lừa đảo bằng con đường hôn nhân không bao giờ tổ chức đám cưới tại Việt Nam. Nạn nhân bị mua bán trở về thường mặc cảm với gia đình và xã hội, bị tổn thương nghiêm trọng về sức khỏe và tinh thần, ngại tiếp xúc với người khác. Nhiều người không dám tố giác tội phạm với cơ quan chức năng, do khó khăn về đời sống nên họ thường bỏ địa phương đi làm ăn xa.

Toàn dân tham gia ngăn chặn, đẩy lùi

Năm 2018, Sở LĐ-TB&XH triển khai đồng bộ các giải pháp về tuyên truyền, giáo dục, công tác tiếp nhận, xác minh và hỗ trợ nạn nhân bị mua bán nhằm giúp người dân phòng ngừa cạm bẫy và khắc phục hậu quả xảy ra.

Chỉ tiêu được ngành LĐ-TB&XH tỉnh đưa ra cho năm 2018 là có 100% xã, phường, thị trấn được tổ chức các hình thức tuyên truyền, nâng cao nhận thức, ý thức về phòng ngừa mua bán người. Tập huấn cho 100% cộng tác viên phòng chống mua bán người ở cơ sở về kỹ năng tiếp cận, tư vấn cho nạn nhân, lập hồ sơ hỗ trợ nạn nhân. Duy trì, nhân rộng mô hình phòng ngừa, hỗ trợ nạn nhân tại cộng đồng ở một số xã, phường, thị trấn trọng điểm và đưa vào cơ sở bảo trợ xã hội nếu họ có nhu cầu.

Chỉ tính 2 năm gần đây, Cơ quan Cảnh sát điều tra - Công an tỉnh đã khởi tố 10 vụ án, liên quan đến hơn 40 đối tượng. Có 9 đối tượng đã bị bắt. Tòa án đã đưa ra xét xử 3 vụ, những vụ còn lại đang chờ ngày ra tòa. Đặc biệt, một vụ đang trong quá trình điều tra dù chỉ có 2 bị can nhưng có hơn 40 bị hại ở 3 tỉnh: Bạc Liêu, Cà Mau và Sóc Trăng. 

Trong từng vụ án cụ thể do cơ quan Cảnh sát điều tra cung cấp, một phụ nữ hoặc trẻ em bị bọn buôn người bán sang Trung Quốc có giá từ 150 - 200 triệu đồng. Sau khi chia năm xẻ bảy, số tiền còn lại cho gia đình nạn nhân chỉ khoảng 30 triệu đồng. Trên thực tế, tuổi phụ nữ càng trẻ thì giá bán càng cao, nhưng bọn buôn người đều phải làm giả giấy chứng minh nhân dân nâng tuổi nạn nhân lên đủ 18 hoặc cao hơn để hợp thức hóa thủ tục. Chúng còn dùng thủ đoạn uy hiếp tinh thần buộc gia đình nạn nhân phải đưa hàng chục triệu đồng để chuộc con em mình về nước nếu nạn nhân không chấp nhận các điều kiện chúng đưa ra.

Hầu hết những kẻ buôn người đều vướng vào 3 tội do Bộ luật Hình sự quy định: mua bán người, mua bán trẻ em và cưỡng đoạt tài sản. Nhiều trường hợp, ban đầu từ một nạn nhân bị lừa đi lấy chồng nước ngoài, sau khi rành “đường đi nước bước”, chúng quay về Việt Nam dụ dỗ, buôn người, trở thành một vòng tròn lừa đảo.          

Gần đây, nhiều người dân gửi đơn đến cơ quan công an kêu cứu với hình thức mua bán người kiểu mới. Tại huyện Đông Hải, công an đã khởi tố và bắt 4 đối tượng về tội lừa đảo bằng cách đưa thanh niên đi làm ngư phủ tàu cá rồi sau đó bán ngay trên biển cho một tàu lạ nước ngoài. Nạn nhân chủ yếu bị bán sang Singapore, Indonesia và Thái Lan.

Những kẻ buôn người trên địa bàn Bạc Liêu đã lần lượt nhận lấy hình phạt thích đáng. Lời khuyên của cơ quan chức năng đối với những phụ nữ có nguyện vọng lấy chồng hoặc đi lao động nước ngoài là cần phải tỉnh táo, tìm hiểu kỹ, mọi vấn đề phải thông báo cho chính quyền địa phương biết để được hỗ trợ về thủ tục pháp lý… nhằm tránh xảy ra hậu quả đau lòng. Đồng thời mạnh dạn tố giác tội phạm khi phát hiện những hành vi dụ dỗ tương tự nêu trên nhằm xóa xổ bọn tội phạm mua bán người.  

Tấn Đạt