Cùng nhau tiêu dùng có trách nhiệm - Vì một trái đất bền vững

Ngày 5/6 được Chương trình Môi trường Liên Hiệp Quốc (UNEP) chọn là Ngày Môi trường thế giới. Đây là một sự kiện môi trường quốc tế thường niên quan trọng được Việt Nam hưởng ứng từ năm 1982 và đã trở thành hoạt động cụ thể, thiết thực, góp phần nâng cao nhận thức cộng đồng về bảo vệ môi trường và phát triển bền vững.

Lãng phí thực phẩm

Chủ đề của Ngày Môi trường thế giới năm nay là “Cùng nhau tiêu dùng có trách nhiệm - Vì một trái đất bền vững” nhằm kêu gọi con người hãy bảo vệ trái đất ngay từ bây giờ bằng những hành động thiết thực trong tiêu dùng. Vì đó là cách tốt nhất để đảm bảo cho tương lai của chúng ta và các thế hệ mai sau phát triển bền vững.

* Cổ động tuyên truyền Ngày Môi trường thế giới trên các đường phố (TP. Bạc Liêu). * ĐV-TN ra quân làm vệ sinh môi trường tuyến đường Trần Phú (phường 7, TP. Bạc Liêu). Ảnh: Kim Trung

Những áp lực về gia tăng dân số, ô nhiễm môi trường đã đặt ra hàng loạt những khó khăn, thách thức và buộc con người phải có ngay các giải pháp để hành động, nhất là tránh lạm dụng tài nguyên, lãng phí tài nguyên gây hại cho môi trường, cho phát triển bền vững. Trong đó, lãng phí thực phẩm là một trong những thách thức đối với sự phát triển bền vững hiện nay.

Theo thống kê của các nhà khoa học, trên thế giới có khoảng 1/3 thực phẩm sản xuất cho người tiêu dùng hàng năm bị mất hoặc bị lãng phí (khoảng 1,3 tỷ tấn). Số lượng thực phẩm bị mất hoặc lãng phí mỗi năm tương đương với hơn một nửa số cây ngũ cốc của thế giới (khoảng 2,3 tỷ tấn/năm). Riêng lãng phí thực phẩm ở các nước giàu hơn 220 triệu tấn, con số này gần bằng toàn bộ mạng lưới sản xuất lương thực của châu Phi cận Sahara. Hay tại Hoa Kỳ, 30% số lương thực trị giá hơn 48,3 tỷ USD bị bỏ đi mỗi năm bằng 1/2 lượng nước được sử dụng để sản xuất số thực phẩm này (vì phần lớn thực phẩm được sản xuất từ nông nghiệp)...

Điều đáng quan tâm, tác động của chất thải thực phẩm không chỉ gây lãng phí về tài chính, mà còn gây hại đến môi trường. Như chất thải thực phẩm đã hỏng tạo ra nhiều khí mê-tan, một trong những loại khí gây hiệu ứng nhà kính nguy hiểm gấp 23 lần so với khí CO2 (khí cacbondioxit). Chưa dừng ở đó, lượng lớn thức ăn mang đến các bãi rác còn gây ô nhiễm nguồn nước, làm cho trái đất nóng lên...

Cùng với lãng phí thực phẩm, môi trường còn chịu nhiều tác động từ sự tăng trưởng “nóng”, chưa quan tâm nhiều đến bảo vệ môi trường. Biểu hiện cụ thể là sự tăng trưởng kinh tế chủ yếu phát triển theo chiều rộng, chậm chuyển sang theo chiều sâu. Sản xuất công nghiệp còn ứng dụng công nghệ lạc hậu, làm cho mức tiêu hao nguyên liệu, năng lượng rất lớn, kéo theo tỷ suất phát thải chất ô nhiễm cao. Bên cạnh đó, ảnh hưởng bởi phong tục, tập quán, thói quen tiêu dùng cũng là một trong những nguyên nhân trực tiếp, hoặc gián tiếp khiến các nguồn tài nguyên bị khai thác không phát huy hiệu quả, môi trường ô nhiễm nặng nề, gây mất cân bằng sinh thái...

Vì vậy, thông điệp Ngày Môi trường thế giới năm 2015 đã hướng đến nội dung thiết thực với chính mỗi con người, với mỗi quốc gia, vùng lãnh thổ là sản xuất và tiêu dùng theo hướng bền vững. Thay vì nghĩ đến việc tìm kiếm một hành tinh khác để sinh sống, Chương trình Môi trường Liên Hiệp Quốc mong muốn và kêu gọi mọi người hãy cùng nhau bảo vệ trái đất này ngay từ bây giờ. Sự phát triển của con người không nhất thiết phải bị trả giá bằng trái đất. Sống bền vững nghĩa là làm nhiều hơn và tốt hơn nhưng với sự tốn kém ít hơn. Điều đó có nghĩa là phát triển kinh tế không thể khiến tài nguyên thiên nhiên bị suy giảm một cách nhanh chóng.

Hãy sản xuất và tiêu thụ bền vững

Ở Việt Nam, phát triển bền vững đã trở thành đường lối, quan điểm của Đảng, chủ trương, chính sách của Nhà nước và được thể hiện rõ nét trong các chiến lược, quy hoạch, kế hoạch phát triển kinh tế - xã hội quốc gia cũng như của các ngành và địa phương, đã được các địa phương tích cực triển khai.

Bạc Liêu cũng xác định phát triền bền vững là mục tiêu ưu tiên hàng đầu và xuyên suốt trong quá trình lãnh đạo, chỉ đạo. Đặc biệt, trong thu hút kêu gọi đầu tư và phát triển các mô hình sản xuất luôn ưu tiên lựa chọn, khuyến khích các dự án, mô hình thân thiện với môi trường. Tiêu biểu như Dự án nhà máy điện gió Bạc Liêu của Công ty Công Lý đầu tư đã hoàn thành giai đoạn I và đưa vào khai thác trên vùng biển Bạc Liêu. Mô hình nuôi heo trong nhà kính giảm khí thải, chất thải gây ô nhiễm môi trường, sử dụng các chất thải, khí thải phục vụ lại cho sản xuất như chế tạo biogas, phát điện phục vụ nuôi tôm của Hợp tác xã Kinh Tế Xanh. Hay mô hình nuôi tôm trong nhà kính sử dụng vi sinh, thông qua quản lý và tận dụng lại nguồn nước nuôi cũ, tránh thải nước ô nhiễm ra môi trường của Công ty Hải Nguyên, Công ty Trúc Anh... Những dự án, mô hình phát triển theo hướng “tăng trưởng xanh” này đã và đang được tỉnh nhân rộng.

Hưởng ứng Ngày Môi trường thế giới năm 2015 và thực hiện chỉ đạo của Bộ TN-MT, UBND tỉnh đã ban hành Công văn số 1474/UBND-KT về việc tổ chức các hoạt động hưởng ứng Ngày Môi trường thế giới, Tuần lễ biển đảo và hải đảo Việt Nam năm 2015. Đồng thời, thực hiện tốt Công văn số 1508/BTNMT-TCMT của Bộ TN-MT như: Triển khai thực hiện hiệu quả Nghị quyết số 24/NQ-TW về chủ động ứng phó với biến đổi khí hậu, tăng cường quản lý tài nguyên và bảo vệ môi trường, chiến lược quốc gia về tăng trưởng xanh, chiến lược phát triển bền vững Việt Nam giai đoạn 2011 - 2020, Luật Bảo vệ môi trường năm 2014. Đẩy mạnh các hoạt động tuyên truyền, vận động, giáo dục cán bộ và người dân nâng cao nhận thức về bảo vệ môi trường, phát triển bền vững, ứng phó với biến đổi khí hậu; sử dụng tiết kiệm, hiệu quả các nguồn tài nguyên thiên nhiên, khuyến khích và vận động người dân tăng cường các hoạt động tiêu thụ bền vững. Tổ chức các hoạt động cộng đồng ra quân làm vệ sinh môi trường, thu gom xử lý chất thải, rác thải. Bên cạnh đó, giải quyết những vấn đề về môi trường bức xúc, tồn đọng trên địa bàn dân cư, cơ quan, đơn vị, trường học, cơ sở sản xuất, kinh doanh, khơi thông dòng chảy, nạo vét kênh mương, ao hồ, hệ thống thoát nước...

Tú Anh