Thứ bảy, 7-2-26 01:11:10
Cà Mau, 32°C/ 32°C - 33°C Icon thời tiết nắng
Theo dõi Báo điện tử Cà Mau trên

Đa dạng hóa mô hình sản xuất: Vì sao chưa phát huy hiệu quả?

Báo Cà Mau

Để phá thế độc canh trong nông nghiệp, những năm qua, Bạc Liêu không ngừng đầu tư, phát triển nhiều mô hình sản xuất cho năng suất, chất lượng cao. Song, hiệu quả kinh tế mang lại chưa nhiều và người nông dân luôn phải đối đầu với việc hết áp dụng mô hình này lại chuyển sang mô hình khác.

Mô hình nhiều - sản xuất manh mún

Một thực tế không thể phủ nhận là nông dân Bạc Liêu rất năng động trong chuyển đổi mô hình sản xuất. Chỉ tính riêng vùng chuyên lúa cũng có đến hàng chục mô hình đa canh, xen canh, luân canh với nhiều cây, con khác nhau như: lúa - màu, lúa - cá, lúa - tôm, chăn nuôi gia súc - gia cầm, nuôi cá bống tượng, cá chình, cá lóc mùng, cá chẽm, rắn, lươn, ba ba, cá sấu… Hầu hết các mô hình trên đều cho năng suất và chất lượng cao.

Nông dân xã Vĩnh Bình thu hoạch dưa hấu trên đất lúa. Ảnh: T.A

Tuy nhiên, năng suất và chất lượng chưa phải là thước đo để đánh giá hiệu quả kinh tế. Chính sự nhầm lẫn tai hại này mà lâu nay nông dân Bạc Liêu cứ đua nhau bắt chước, còn ngành quản lý thì cứ hết chuyển giao mô hình cho địa phương này, lại nhân rộng sang địa phương khác, mà quên đi bài toán cung - cầu. Ông Phan Quốc Nhơn, Phó Chủ tịch UBND xã Ninh Hòa (huyện Hồng Dân), cho biết: “Xã Ninh Hòa cũng có hơn 10 mô hình sản xuất, song, phần lớn đều mang tính tự phát. Mới đây, huyện lại chuyển giao mô hình trồng đậu bắp cho nông dân, nhưng địa phương đã có mô hình này, đồng thời do hiệu quả mô hình không cao nên nông dân không áp dụng”. Phải chăng, việc nhân rộng mô hình nhưng lại không tính đến hiệu quả kinh tế là nguyên nhân dẫn đến việc các địa phương có chung các mô hình như: lúa - cá, lúa - màu, tôm - lúa… Thay vào đó, mỗi địa phương xây dựng cho mình một mô hình chiến lược và tập trung đầu tư nâng chất cho mô hình đó nhằm sản xuất ra một loại hàng hóa đặc trưng có thể cạnh tranh trên thị trường, thậm chí độc quyền để xuất khẩu mang lại giá trị kinh tế cao.

Phản ánh vấn đề này để thấy rằng, mô hình nhiều chưa chắc mang lại hiệu quả, mà còn tạo ra sản xuất manh mún, bởi nông dân thấy cái gì hiệu quả thì bắt chước làm theo, kéo theo đó là hệ lụy hết trồng lại chặt. Cuộc chạy đua theo mô hình cứ làm nghèo nông dân, vì mỗi lần thay đổi mô hình là mỗi lần phải đầu tư và tiền đầu tư phải vay từ các ngân hàng.

Thua trên sân nhà

Thiếu quy hoạch và định hướng chiến lược cho phát triển sản xuất đã đẩy nhiều mô hình vào cảnh phá sản hoặc chết yểu.

Như khu vực vành đai xanh của TP. Bạc Liêu được coi là vùng chuyên màu lớn nhất tỉnh, nhưng đầu ra cho cây màu đến nay vẫn chưa ổn định. Ông Dương Thành Trung, Bí thư Thành ủy TP. Bạc Liêu, cho rằng: “Rau màu của TP. Bạc Liêu rất chất lượng, và lãnh đạo thành phố cũng đã đi tìm đầu ra cho cây màu với các điểm cung ứng rau màu ở TP. HCM. Các điểm thu mua này hứa sẽ bao tiêu toàn bộ sản phẩm của nông dân với điều kiện phải đảm bảo về sản lượng và nguồn cung ổn định. Tuy nhiên, phần lớn người trồng màu đều sản xuất theo phong trào nên không thể sản xuất ra lượng hàng hóa lớn”.

Bất cập này còn dẫn đến việc nông dân Bạc Liêu thua ngay trên sân nhà. Bằng chứng là vùng đất giồng của Bạc Liêu tạo ra rất nhiều nông sản như: củ cải, gừng, đậu bắp, củ hành tím, cải rổ, nhưng lại không thể cạnh tranh nổi với các sản phẩm cùng loại được nhập từ các tỉnh khác như: củ cải, đậu bắp (Sóc Trăng), cải xà lách (Đà Lạt), củ hành tím, gừng (Trung Quốc)…

Hàng nông sản do nông dân địa phương sản xuất bán không được, phải đào hố đổ đi để làm phân xanh, còn hàng hóa từ bên ngoài thì cứ nhập vào, thậm chí còn bán giá cao hơn. Nghịch lý của việc “gánh củi về rừng” này vẫn là do sản xuất manh mún. Bà L.N.A, một đại lý kinh doanh hàng nông sản tại phường 1, TP. Bạc Liêu nói: “Bạc Liêu mình cái gì cũng có, nhưng sản lượng lại không ổn định. Vì vậy, nhiều đại lý phải mua hàng bên ngoài về để cung cấp cho các hàng quán, đảm bảo đủ hàng hóa cho thị trường”.

Đã đến lúc ngành quản lý cần đánh giá lại hiệu quả của các mô hình sản xuất gắn với việc tổ chức, quy hoạch lại vùng chuyên canh sản xuất hàng hóa lớn. Nếu không, việc đa dạng hóa cây trồng - vật nuôi vẫn mãi là mô hình và chỉ có tác dụng trình diễn cho vui.

LƯ DŨNG

Phủ xanh bờ bao vuông tôm, thu quả ngọt

Giữa vùng đất mặn quanh năm gắn với sự sinh trưởng của con tôm, con cua, người dân xã Tam Giang tận dụng những khoảng đất trống quanh nhà để trồng dưa hấu, không chỉ giúp tăng thu nhập mà còn mở ra hướng sản xuất linh hoạt, hiệu quả. Những ruộng dưa xanh mướt đang hứa hẹn một vụ mùa bội thu khi Tết Nguyên đán Bính Ngọ 2026 đã cận kề.

“Vị ngọt” tôm - lúa hữu cơ

Khi tiết trời se lạnh, những cánh đồng lúa vừa gặt xong nhường chỗ cho con nước mặn tràn về, cũng là lúc tôm bắt đầu lớn lên trong lớp phù sa mặn - ngọt giao hoà. Ở Cà Mau, vòng quay mùa vụ không chỉ tạo nên nhịp sống đặc trưng mà còn hình thành mô hình sản xuất bền vững đang hoà nhịp cùng xu thế phát triển xanh của cả nước: tôm - lúa hữu cơ.

Vĩnh Lộc: Phát triển nông nghiệp xanh, hiện đại

Đó là chỉ đạo của đồng chí Hồ Thanh Thuỷ, Phó Bí thư Tỉnh uỷ, Chủ tịch Uỷ ban MTTQ Việt Nam tỉnh Cà Mau, đối với định hướng phát triển nông nghiệp của xã Vĩnh Lộc. Là xã thuần nông, những năm qua, sản xuất nông nghiệp của địa phương vẫn đối mặt với nhiều khó khăn, thách thức do thời tiết diễn biến thất thường, một bộ phận nông dân còn giữ tư duy sản xuất cũ và hạ tầng giao thông chưa đáp ứng nhu cầu phát triển.

Xuân về trên những cánh đồng

Những ngày này, không khí chuẩn bị đón Tết ở Xã Nguyễn Phích rộn ràng, phấn khởi hơn mọi năm. Trên những cánh đồng lúa - tôm trải dài, niềm vui hiện rõ trên gương mặt người dân khi năm nay vừa trúng tôm càng xanh, vừa trúng lúa. Sau một năm cần mẫn bám đất, bám rừng, bà con có thêm điều kiện đón một cái Tết đủ đầy, ấm áp.

Ðặc sản OCOP vào vụ Tết

Những ngày giáp tết Nguyên đán, tại các làng nghề truyền thống, cơ sở sản xuất sản phẩm OCOP bước vào cao điểm nhằm kịp cung ứng hàng hoá cho thị trường Tết. Bên cạnh tăng sản lượng, các cơ sở OCOP còn chú trọng nâng cao chất lượng, hoàn thiện mẫu mã, xây dựng thương hiệu, từng bước đưa nông sản địa phương khẳng định vị thế trên thị trường.

Làng nghề ép chuối khô vào mùa Tết

Những ngày cận Tết tại xã Khánh Hưng, không khí lao động tại các hộ làm nghề ép chuối khô tất bật hơn thường ngày để kịp cung ứng cho thị trường Tết Bính Ngọ 2026. Thương lái bắt đầu về tận nơi thu mua, vận chuyển chuối ép khô lên các tỉnh vùng trên tiêu thụ.

Ðặc sản khô Tết lên sàn

Những ngày này, các cơ sở sản xuất, hộ kinh doanh trong tỉnh tất bật vào vụ sản xuất các mặt hàng khô. Bên cạnh phương thức bán hàng truyền thống, người dân mạnh dạn tận dụng công nghệ, đưa đặc sản lên sàn thương mại điện tử, qua đó mở rộng thị trường tiêu thụ.

Ra mắt phần mềm Nông nghiệp

Ngày 23/1, Sở Nông nghiệp và Môi trường tỉnh Cà Mau tổ chức hội nghị công bố chính thức Phần mềm Nông nghiệp Cà Mau và Cổng thông tin dữ liệu tài nguyên và môi trường tỉnh. Dự hội nghị có lãnh đạo sở, các đơn vị trực thuộc và đại diện lãnh đạo các xã, phường trên địa bàn tỉnh.

Ðòn bẩy nâng tầm đặc sản Cà Mau

Trong hành trình nâng cao giá trị nông sản địa phương, bảo hộ sở hữu trí tuệ đang trở thành “chìa khoá” quan trọng, giúp các đặc sản Cà Mau khẳng định uy tín và năng lực cạnh tranh trên thị trường. Trong bối cảnh hội nhập kinh tế ngày càng sâu rộng, việc xây dựng, gìn giữ và phát huy tài sản trí tuệ cho sản phẩm đặc trưng không chỉ bảo vệ quyền lợi chính đáng của người sản xuất, mà còn mở ra hướng phát triển bền vững cho nông nghiệp địa phương.

Thay đổi nhỏ, giá trị lớn

Những thay đổi nhỏ trong canh tác, từ việc điều chỉnh quy trình sản xuất, chuyển đổi cơ cấu giống cây trồng, vật nuôi đến cách thức tổ chức sản xuất... đã mang lại hiệu quả kinh tế rõ rệt cho nông dân, với thu nhập tăng thêm từ vài chục triệu đến vài trăm triệu đồng mỗi năm.