Đẩy mạnh sản xuất nông nghiệp theo hướng công nghệ cao, thích ứng với biến đổi khí hậu

Những năm gần đây, Bạc Liêu đã phát động phong trào xây dựng cánh đồng có doanh thu trên 70 triệu đồng/ha/năm và hộ có thu nhập 70 triệu đồng/năm. Trong đó chủ yếu là những cánh đồng đa canh trên đất lúa như: 3 vụ lúa chất lượng cao, lúa - dưa hấu, lúa - bầu, bí và rau ăn lá; lúa - tôm - cá. Số hộ sản xuất nông nghiệp có thu nhập từ 100 triệu đồng/hộ/năm trở lên ngày càng nhiều, chủ yếu là những hộ sản xuất theo mô hình: VAC, nuôi gia cầm, động vật hoang dã theo hướng trang trại; nuôi cá bống tượng, cá chình hay mô hình nông - lâm - ngư kết hợp…

Lúa Sỏi thích ứng với biến đổi khí hậu ở huyện Hồng Dân. Ảnh: T.Đ

Những tiến bộ kỹ thuật (TBKT) đã áp dụng ở Bạc Liêu trong những năm qua là: chọn, nhân giống đưa vào sản xuất trên 10 giống lúa chất lượng cao có gien kháng rầy nâu, có mùi thơm. Trong đó, trường Đại học Cần Thơ đã chuyển giao giống lúa Sỏi có khả năng chịu mặn trên 8o/00 và giống lúa thơm BN (Bảy ngàn). Công ty Giống cây trồng ở một số tỉnh đã chuyển giao 300ha lúa TP (thơm phức) và 1.500ha lúa thơm BN1 (Bảy Núi 1). Ngành Nông nghiệp chuyển giao khoảng 15 giống rau màu lai F1 năng suất và khả năng kháng bệnh cao nhờ phát huy ưu thế lai. Trong kỹ thuật nhân giống cũng đã áp dụng kỹ thuật ươm cây giống có múi sạch bệnh trong nhà lưới; 3 giống gà lai thả vườn, 2 giống vịt siêu thịt và siêu trứng, kỹ thuật gieo tinh nhân tạo cho heo.

Bên cạnh những TBKT về giống cây trồng, vật nuôi, bà con nông dân cũng đã áp dụng kỹ thuật quản lý dịch hại tổng hợp (IPM), kỹ thuật quản lý dịch hại theo hướng sinh thái (EPM) và quản lý dinh dưỡng tổng hợp (INM), các quy trình canh tác hiện đại như VietGAP, GlobalGAP trên lúa và tôm sú, kỹ thuật dùng màng phủ nông nghiệp và nhà lưới trong trồng rau sạch hay rau an toàn. Trong nuôi trồng cũng đã sử dụng phân, thuốc vi sinh, sử dụng nấm ký sinh, ong ký sinh để tiêu diệt các đối tượng gây hại cây trồng; xử lý chất thải chăn nuôi hay nuôi trồng thủy sản bằng kỹ thuật vi sinh như dùng chế phẩm vi sinh vật hữu hiệu (EM) hay sử dụng túi ủ, hầm ủ Biogas xử lý chất thải chăn nuôi…

Để tiếp tục đẩy mạnh việc áp dụng TBKT vào sản xuất nông - lâm - diêm nghiệp và thủy sản ở Bạc Liêu trong thời gian tới tạo ra nhiều sản phẩm chất lượng cao, chúng ta cần áp dụng nhanh chóng và có hiệu quả một số TBKT sau: Quy hoạch giữ đất trồng lúa để giữ an ninh lương thực trước áp lực tăng dân số và biến đổi khí hậu.

Trong lĩnh vực giống cây trồng, vật nuôi: cần chuyển giao nhanh một số giống lúa chất lượng cao, giống lúa lai có năng suất cao, giống lúa chịu mặn và tiếp tục phục tráng, nhân rộng một số giống lúa đặc thù của địa phương như Một bụi đỏ, Tài nguyên; một số giống bắp lai, rau màu lai F1; áp dụng kỹ thuật nuôi cấy mô để nhân giống hoa phong lan, lan cắt cành, cây kiểng quý hiếm. Tiếp tục nghiên cứu, chọn tạo các giống cây trồng có khả năng chịu mặn, chịu hạn, chịu ngập, có sức đề kháng sâu bệnh cao, kể cả cây trồng biến đổi gien làm thức ăn chăn nuôi hay cây công nghiệp ngắn ngày như: đậu nành, bắp, bông vải. Lai tạo, gây giống vật nuôi có khả năng chịu nóng, có sức đề kháng cao với dịch bệnh. Những giống thủy sản chịu mặn, giống vật nuôi sử dụng thức ăn là phế phụ phẩm thủy hải sản hay phế phụ phẩm từ lương thực để không cạnh tranh lương thực với con người như: động vật ăn cỏ, ăn rơm.

Nghiên cứu và cho sinh sản nhân tạo một số loài thủy hải sản còn phụ thuộc nhiều vào nguồn giống tự nhiên như: cá kèo, bống tượng, thác lác cườm, lươn, cá chẽm…

Trong lĩnh vực bảo vệ thực vật và thú y, cần sớm chuyển giao nhanh một số loại vắc-xin như: lở mồm long móng trên gia súc, cúm gia cầm, Ecoli cho heo nái, vắc-xin ngừa bệnh tai xanh ở heo; sử dụng thức ăn ủ men, men tiêu hóa vi sinh, khoáng vi lượng và vitamin hỗn hợp hay a-xít amin trong khẩu phần thức ăn chăn nuôi; sử dụng kháng huyết thanh trong phòng và trị bệnh cho gia súc.

Đối với lúa, cần giảm diện tích vụ xuân hè (còn gọi là hè thu sớm) vì đây là vụ lúa dễ lưu truyền mầm mống sâu bệnh cho vụ hè thu. Chuyển đổi những cây sử dụng nhiều nước qua trồng các cây trồng cạn, sử dụng ít nước và có khả năng chịu hạn hay chịu ngập úng tốt.

Trong kỹ thuật canh tác, cần phát huy kỹ thuật canh tác lúa theo quy trình “3 giảm - 3 tăng”, “1 phải - 5 giảm và 3 tăng”, kỹ thuật trồng lúa tiết kiệm nước, ươm cây có múi sạch bệnh trong nhà lưới, trồng rau sạch trong nhà lưới hay kỹ thuật dùng màng phủ nông nghiệp trồng rau màu; kỹ thuật tưới tự động bằng cảm biến nhiệt hay tưới phun, tưới nhỏ giọt bằng áp lực cho cây ăn trái và rau màu. Áp dụng kỹ thuật trồng rau bằng phương pháp thủy canh, trồng cây bằng giá thể, không cần đất.

Ngoài việc nghiên cứu chọn tạo các giống cây trồng vật nuôi thích ứng với biến đổi khí hậu như trên, các quy trình kỹ thuật cũng cần phải được thay đổi hay cải tiến, hoàn thiện nâng cao hiệu quả và tính bền vững của mô hình sản xuất. Cần chuyển nuôi thủy sản trong ao, vuông sang dạng nuôi lồng bè hay đăng quần để thích ứng với nước biển dâng cao... Nghiên cứu trồng các cây rau, màu trên bờ liếp vuông tôm (trong mùa mưa) để làm thức ăn chăn nuôi. Nghiên cứu chế biến rơm, rạ, năn tượng, thân cây bắp, thân lá các cây họ đậu bằng cách nghiền nhỏ, đóng bánh dự trữ làm thức ăn cho gia súc nhai lại trong mùa khô thiếu cỏ. Áp dụng cơ giới hóa trong khâu thu hoạch lúa và bảo quản rau, quả tươi; xây dựng trạm bơm điện để chống úng, chống hạn cho cây trồng.

Áp dụng công nghệ cao trong quản lý trang trại, phần mềm quản lý thông tin địa lý (GIS) trong dự báo dịch bệnh trên cây trồng, vật nuôi, sản xuất nông nghiệp theo quy trình thực hành nông nghiệp tốt hoặc theo tiêu chuẩn ISO trong chế biến hàng nông, lâm, thủy sản.

TS. NGUYỄN XUÂN KHOA