Điện Biên Phủ trên không giữa lòng Hà Nội (Kỳ 3)

Kỳ 3: Cuộc chiến đấu không cân sức

>>Kỳ 1: Mưu đồ tập kích đường không của Mỹ
>>Kỳ 2: Cuộc hủy diệt lớn nhất hành tinh

Với chiến dịch Lai-nơ-bêch-cơ II, ngày 17/12/1972, Ních-xơn chính thức ra lệnh sử dụng không quân chiến lược B52 tập kích với quy mô lớn hủy diệt Hà Nội, Hải Phòng và một số thành phố, thị xã trên miền Bắc. Bộ Tổng Tham mưu ra lệnh cho Quân chủng PK-KQ chuyển trạng thái sẵn sàng chiến đấu cao nhất, đề phòng máy bay B52 đánh từ vĩ tuyến 20 trở ra. Cuộc chiến đấu không cân sức giữa hơn 4.000 máy bay Mỹ và quân dân Thủ đô Hà Nội bắt đầu.

Đón đánh máy bay Mỹ trong niềm tin thắng lợi

Lúc 18 giờ 50 phút chiều 17/12/1972, toàn Quân chủng PK-KQ chuyển trạng thái chiến đấu vào cấp một. 19 giờ 10 phút, Đại đội ra đa 16 - Trung đoàn 291 phát hiện được nhiễu B52. Tiếp đó, 19 giờ 15 phút, Đại đội ra đa 45 - Trung đoàn 291 phát hiện và kịp thời báo cáo về Sở chỉ huy: “B52 đang vào miền Bắc”. Lúc 19 giờ 25 phút, không quân ta được lệnh cất cánh đón đánh các tốp máy bay chiến thuật Mỹ ở Tam Đảo, Việt Trì. Máy bay F111 ném bom sân bay Nội Bài, Kép... Từ 19 giờ 20 phút đến 20 giờ 18 phút, nhiều tốp máy bay B52 (mỗi tốp 3 chiếc) liên tiếp dội bom xuống khu vực sân bay Nội Bài, Đông Anh, Yên Viên, Gia Lâm. Hầu hết các địa bàn trọng yếu, các mục tiêu quân sự của ta đều bị Mỹ ném bom. Cả miền Bắc sôi sục căm thù trong lửa đạn chiến tranh.

Không thể để máy bay Mỹ làm càn, 19 giờ 44 phút, quả đạn tên lửa đầu tiên của Tiểu đoàn 78 thuộc Trung đoàn Tên lửa phòng không 257 được phóng lên bầu trời Hà Nội. Ngay sau đó, Tiểu đoàn 59 thuộc Trung đoàn Tên lửa phòng không 261 do Tiểu đoàn trưởng Nguyễn Thăng chỉ huy phóng 2 quả đạn hạ gục một máy bay B52 (rơi xuống cánh đồng Chuôm thuộc xã Phủ Lỗ, huyện Đông Anh, cách trận địa gần 10km). Đây là chiếc máy bay B52 đầu tiên bị bắn rơi tại chỗ trên bầu trời Hà Nội.

Cảnh đổ nát ở Bệnh viện Bạch Mai (Hà Nội) do Mỹ ném bom. Ảnh: T.L

Bị bắn cháy trên trên bầu trời Hà Nội, Mỹ điên cuồng tăng cường sức mạnh quân sự. Đêm 18 và rạng sáng 19/12, Mỹ huy động 90 lần chiếc B52 ném 3 đợt bom xuống Hà Nội, 8 lần chiếc F111 và 127 lần chiếc máy bay chiến thuật bắn phá các khu vực nội, ngoại thành. Mỹ đã ném khoảng 6.600 quả bom xuống 135 địa điểm thuộc Hà Nội, 85 khu vực dân cư bị trúng bom làm thương vong 300 người. Quân và dân ta bắn rơi 3 máy bay B52 (2 chiếc rơi tại chỗ), 3 máy bay chiến thuật (2 chiếc F4, 1 chiếc A7).

Từ đêm 19 - 29/12/1972, Mỹ liên tục tấn công Hà Nội và các địa phương khác trong toàn miền Bắc bằng máy bay chiến lược B52, máy bay F111 “cánh cụp cánh xòe”, máy bay F4, F5 và các loại phương tiện tấn công đường không chiến thuật hiện đại khác. Và trong 12 ngày đêm đó, không có ngày nào quân dân ta không bắn rơi máy bay B52 của Mỹ.

Cuộc tập kích hoàn toàn thất bại

Trước sự thất bại lớn và liên tiếp trong 12 ngày đêm đánh phá miền Bắc, 7 giờ sáng 30/12, Ních-xơn buộc phải tuyên bố ngừng ném bom từ vĩ tuyến 20 trở ra và chấp nhận quay lại bàn đàm phán. Cuộc tập kích chiến lược quy mô lớn bằng máy bay B52 của Mỹ vào Hà Nội, Hải Phòng và miền Bắc Việt Nam của Mỹ đã bị thất bại hoàn toàn.

Trong 12 ngày đêm (từ ngày 18 - 29/12/1972), đã có 81 máy bay Mỹ bị ta bắn rơi, gồm: 34 chiếc B52, 5 chiếc F111A, 21 chiếc F4C-E, 4 chiếc A6A, 12 chiếc A7, 1 chiếc F105D, 2 chiếc RA5C, 1 chiếc trực thăng HH53, 1 chiếc trinh sát không người lái 147SC.

Sau cuộc ném bom tàn bạo ấy, ngày 30/12/1972, tướng Gioóc Ết-tơ, Phó chỉ huy Không quân chiến lược Mỹ đã thú nhận trên tạp chí Không lực Hoa kỳ rằng: “Tổn thất về máy bay chiến lược B52 cùng các nhân viên phi hành là hết sức nặng nề, là đòn choáng váng đánh thẳng vào những nhà vạch kế hoạch của Lầu Năm Góc”. Trong hồi ký của mình, Ních-xơn viết: “Nỗi lo của tôi trong những ngày này không phải là lo những làn sóng phản đối, phê phán nghiêm khắc ở trong nước và trên thế giới, mà chính là mức độ tổn thất về máy bay B52 quá nặng nề”.

Đi đôi với tổn thất về máy bay, phía Mỹ còn phải chịu thêm tổn thất về người lái. Trong quân đội, người lái máy bay được coi là sinh lực cao cấp. Để đào tạo được 1 phi công, đặc biệt là phi công chiến lược B52, phi công F111, phải tốn khá nhiều tiền bạc và thời gian. Chỉ hơn 10 ngày, Không quân Hoa Kỳ đã mất gần 100 phi công (bị chết và bị bắt). Đây đều là những phi công kỳ cựu, có giờ bay cao, có phi công có hơn 6.000 giờ bay.

Thông thường, trong chiến tranh, ở những trận tập kích đường không lớn, tỷ lệ tổn thất về máy bay của phe tiến công là khoảng 1 - 2%. Vậy mà, trong cuộc tập kích không quân chiến lược cuối tháng 12/1972 ở Hà Nội, tỷ lệ tổn thất về máy bay của Mỹ (chỉ tính riêng B52) đã lên tới 17% (34/193 chiếc). Đây thực sự là tổn thất khủng khiếp.

Mai Thắng

Kỳ 4: Chiến thắng của sức mạnh đại đoàn kết dân tộc