Doanh nghiệp chế biến xuất khẩu thủy sản: Vượt khó, tăng trưởng không ngừng

Trong năm 2016 và những tháng đầu năm 2017, nhiều doanh nghiệp chế biến xuất khẩu thủy sản trong tỉnh gặp không ít khó khăn. Đó là do vấn đề tồn dư tạp chất trong sản phẩm xuất khẩu, việc gia tăng hàng rào thương mại tại các thị trường nhập khẩu, và nỗi lo thiếu nguyên liệu. Trong bối cảnh trên, bằng hướng kinh doanh chiến lược, bài bản nên các doanh nghiệp chế biến xuất khẩu thủy sản trong tỉnh đã vượt qua mọi trở ngại, rào cản, không ngừng phát triển.

Chủ động vượt khó

Toàn tỉnh hiện có 22 nhà máy chế biến xuất khẩu thủy, hải sản với công suất thiết kế trên 125.000 tấn/năm, xuất khẩu đạt 48.000 tấn/năm.

Một công đoạn chế biến thủy sản xuất khẩu tại Công ty Cổ phần thủy sản Minh Hải (TX. Giá Rai).

Công nhân làm việc tại nhà máy chế biến thủy sản Âu Vững II (Công ty Cổ phần chế biến thủy sản xuất nhập khẩu Âu Vững). Ảnh: T.Q

Với năng lực sản xuất, xuất khẩu 5.000 tấn tôm/năm, Công ty Cổ phần thủy sản Minh Hải (TX. Giá Rai) có thị trường xuất khẩu truyền thống là Nhật Bản, châu Âu và Hoa Kỳ, mặt hàng chủ yếu là tôm tươi, tôm hấp và một số mặt hàng có giá trị gia tăng. Năm 2016, tổng giá trị hàng hóa bán ra của công ty đạt 1.116 tỷ đồng, trong đó xuất khẩu đạt 1.140 tỷ đồng.

Theo ông Trần Quang Đệ, Phó Giám đốc Công ty Cổ phần thủy sản Minh Hải: “Những tháng qua, tình hình xuất khẩu không đạt như kỳ vọng do thiếu tôm nguyên liệu và rào cản kỹ thuật thương mại đối với từng thị trường. Song, với lối kinh doanh nghiêm túc, uy tín nên khách hàng vẫn tin tưởng và đặt hàng đều đặn, giúp công ty sản xuất ổn định. Để mở rộng thị trường, nâng cao năng lực cạnh tranh, công ty đang đầu tư máy móc, thiết bị mới và dự kiến sửa chữa, nâng cấp phân xưởng I tại F69 với kinh phí 60 tỷ đồng”.

Đối với Công ty TNHH Chế biến thủy sản và xuất nhập khẩu Trang Khanh (gọi tắt là Công ty Trang Khanh), năm 2016, tổng giá trị hàng hóa bán ra của công ty đạt trên 3.122 tỷ đồng; trong đó, xuất khẩu 3.047 tỷ đồng.

Theo ông Tuấn Khanh, Giám đốc Công ty Trang Khanh: “Dù kinh doanh tăng trưởng nhưng khó khăn vẫn còn. Đặc biệt hiện nay, do ảnh hưởng từ việc tôm có chứa tạp chất nên lượng hàng xuất khẩu bị ảnh hưởng và bị trả hàng. Để chủ động nguồn tôm nguyên liệu, Công ty Trang Khanh mở rộng thị trường thu mua từ Cà Mau đến Phú Yên để đủ nguồn nguyên liệu cung ứng cho đối tác xuất khẩu. Công ty mới đầu tư thêm một xưởng chế biến trị giá 210 tỷ đồng với trang thiết bị kỹ thuật, máy móc hiện đại nhằm tạo ra nguồn sản phẩm chất lượng để xuất khẩu”.   

Còn lắm những khó khăn

Theo các doanh nghiệp chế biến thủy sản xuất khẩu, dù xuất khẩu có tăng trưởng nhưng vẫn còn tồn tại nhiều khó khăn, nhất là tình trạng thiếu tôm nguyên liệu. Khi rơi vào tình cảnh không đủ nguồn nguyên liệu sản xuất, doanh nghiệp buộc phải đi thu mua tôm ở các tỉnh khác, thậm chí nhập tôm từ Ấn Độ, Thái Lan. Việc nhập khẩu nguyên liệu không chỉ khiến doanh nghiệp tốn kém nhiều chi phí, doanh thu sụt giảm, mà còn bị động trong kế hoạch sản xuất, kinh doanh.

Ngoài những khó khăn khách quan trên, năm 2017 xuất khẩu thủy sản của tỉnh dự báo sẽ gặp không ít khó khăn do các yếu tố chủ quan như: xu hướng bảo hộ thương mại; các hàng rào kỹ thuật; đối tác, khách hàng sẽ tăng cường kiểm tra các tiêu chuẩn mới về dư lượng kháng sinh và an toàn vệ sinh thực phẩm… Cùng với đó, nhiều thương lái Trung Quốc núp bóng người địa phương đi thu gom tôm rồi sơ chế gia công (mang đi đâu không rõ), gây thiếu hụt nguồn nguyên liệu, biến động giá, xáo trộn về chất lượng con tôm, làm ảnh hưởng đến uy tín của các công ty chế biến xuất khẩu tôm của tỉnh. Trong khi đó, các nước cạnh tranh về xuất khẩu thủy sản với Việt Nam (như Trung Quốc, Ấn Độ, Thái Lan...) ngày càng gia tăng sức ép cạnh tranh về sản lượng, chất lượng, giá thành sản xuất và xúc tiến thương mại. Sự cạnh tranh này khiến doanh nghiệp xuất khẩu thủy sản gặp khó khăn trong việc giữ vững và gia tăng thị phần tại các thị trường lớn.

Các doanh nghiệp cho rằng, có nguồn nguyên liệu sạch, ổn định là yếu tố then chốt giúp doanh nghiệp phát triển. Do đó nhiều doanh nghiệp liên kết với nông dân nuôi tôm sạch để có nguồn nguyên liệu ổn định, giúp sản phẩm đảm bảo chất lượng. Theo bà Hồ Thị Kiểng, Giám đốc Công  ty TNHH MTV Chế biến thủy sản xuất khẩu Thiên Phú (gọi tắt là Công ty Thiên Phú): “Cái khó của những doanh nghiệp xuất khẩu thủy sản chính là bạn hàng các nước luôn đòi hỏi cao về chất lượng, vệ sinh an toàn thực phẩm. Để đáp ứng yêu cầu trên, Công ty Thiên Phú đã phối hợp với nông dân xã Định Thành (huyện Đông Hải) nuôi 500ha tôm theo mô hình tôm siêu sạch đạt tiêu chuẩn GlobalGAP. Tại các vùng nuôi này, công ty quản lý nghiêm ngặt tất cả các yếu tố đầu vào như tôm giống, nguồn nước… Qua đó đảm bảo chất lượng đồng nhất cho nguyên liệu cũng như tạo giá trị gia tăng cho sản phẩm.

Dự kiến trong năm 2017, Công ty Thiên Phú sẽ nhân rộng thêm 1.500ha theo mô hình tôm siêu sạch. Năm 2017, công ty đặt kế hoạch sẽ xuất khẩu 9.000 tấn (năm 2016 là  5.150 tấn)”.

Cũng như Công ty Thiên Phú, Công ty Cổ phần chế biến thủy sản xuất nhập khẩu Âu Vững cũng tạo nguồn tôm nguyên liệu sạch từ việc liên kết sản xuất chuỗi tôm giá trị cùng nông dân xã Phước Long (huyện Phước Long) với diện tích 300ha. Bên cạnh các thị trường truyền thống, công ty còn chủ động tìm và khai thác thị trường mới tại các nước Hồi giáo, Nga… Ngoài ra, công ty còn đầu tư công nghệ sản xuất mới để chế biến thêm nhiều mặt hàng thủy sản khác nhằm đa dạng sản phẩm, phù hợp nhu cầu ẩm thực của các nước xuất khẩu.

Bên cạnh những kết quả khả quan, năm 2017 xuất khẩu thủy sản của tỉnh dự báo sẽ gặp không ít khó khăn. Thiết nghĩ, các doanh nghiệp cần nâng cao năng lực cạnh tranh của sản phẩm. Bởi, cơ cấu hàng xuất khẩu hiện còn nghèo nàn, chủ yếu vẫn là tôm đông lạnh; doanh nghiệp chưa chú trọng khai thác tốt các nguồn nguyên liệu sẵn có như: cá, mực, nhuyễn thể, cua, ghẹ... để đa dạng các mặt hàng chế biến xuất khẩu, phòng ngừa biến động về giá, thị trường và nuôi tôm gặp rủi ro.

Bên cạnh đó, các cơ quan chức năng cần tăng cường công tác kiểm tra, ngăn chặn tạp chất, khuyến khích các doanh nghiệp quyết tâm “nói không với tạp chất”; hỗ trợ doanh nghiệp tiếp cận các nguồn vốn vay ưu đãi; giúp doanh nghiệp tìm kiếm, mở rộng thị trường xuất khẩu; xử lý nghiêm các hành vi núp bóng nhằm phá giá, gây ảnh hưởng chất lượng con tôm Bạc Liêu…

Tú Quyên