Đổi mới Giáo dục đại học ở Việt Nam - Thực trạng và giải pháp

Ngày 8/2, Đại học Quốc gia Hà Nội (ĐHQGHN) đã tổ chức Hội thảo khoa học: “Đổi mới Giáo dục đại học (ĐH) ở Việt Nam: Thực trạng và Giải pháp” do GS.TS Phạm Vũ Luận – Bộ trưởng Bộ Giáo dục và Đào tạo; GS.TS Mai Trọng Nhuận – Giám đốc ĐHQGHN; GS.TSKH Vũ Minh Giang – Phó Giám đốc ĐHQGHN chủ trì.

Mục đích của Hội thảo nhằm chỉ ra những vấn đề của hệ thống giáo dục đại học ở nước ta hiện nay. Trên cơ sở đó có những giải pháp đưa giáo dục đại học Việt Nam tiếp cận quốc tế trong bối cảnh mới.

Theo GS.TS Mai Trọng Nhuận, sự phát triển của nền giáo dục ĐH đã trở thành thước đo cho sự phồn thịnh của mỗi quốc gia. Các trường ĐH “tinh hoa mới” là các ĐH nghiên cứu đa ngành, đa lĩnh vực hàng đầu của mỗi quốc gia, đào tạo nguồn nhân lực tài năng, chất lượng cao, nghiên cứu khoa học đỉnh cao, đóng vai trò hoa tiêu, dẫn đầu, tiên phong và là trụ cột cho cả nền giáo dục ĐH của đất nước. Phần lớn các ĐH hàng đầu thế giới đều theo mô hình Techno-polis mà ở đó có sự gắn kết rất chặt chẽ và thông suốt giữa các khu vực đại học – khoa học công nghệ - doanh nghiệp – chính phủ - xã hội.

Đề xuất cho đổi mới giáo dục ĐH, GS.TSKH Vũ Minh Giang, Phó Giám đốc ĐHQGHN cho rằng, cần xác định đúng giáo dục ĐH là đào tạo nguồn nhân lực, phải đa dạng, phân tầng; lấy đầu ra làm tiêu chí để xác định mục tiêu đào tạo; dạy và học theo phương châm biết cách tìm kiến thức, biết cách làm chứ không phải biết nhiều thứ cụ thể; thực sự coi giáo dục là quốc sách hàng đầu; phân định rõ tự chủ ĐH và quản lý nhà nước; coi trọng năng lực và phẩm chất người thầy.

Về vấn đề tự chủ ĐH, TS Hoàng Thị Xuân Hoa, Viện Đảm bảo chất lượng giáo dục – ĐHQGHN nhấn mạnh một trong những vấn đề cơ bản của quản trị ĐH tiên tiến là tự chủ của trường ĐH. Cụ thể theo bà Hoa, quyền tự chủ các cơ sở giáo dục ĐH cần được giao đồng bộ bao gồm tự chủ nguồn nhân lực; tự chủ trong các vấn đề liên quan đến tuyển sinh và quản lý sinh viên; tự chủ trong các hoạt động học thuật và chương trình giáo dục như phương pháp giảng dạy, kiểm tra đánh giá kết quả học tập của sinh viên… Bên cạnh đó, các quy định pháp lý về quyền tự chủ các cơ sở giáo dục ĐH cần được thống nhất, nhất quán và cùng được cập nhật ở các văn bản quản lý khác nhau để các cơ sở giáo dục DH có được quyền tự chủ trọn vẹn .

Việc trao quyền tự chủ cho các cơ sở giáo dục ĐH, bà Hoa cho rằng cần được thực hiện có lộ trình và có các mức độ tự chủ khác nhau đối với các cơ sở giáo dục ĐH khác nhau. Quan trọng hơn, việc trao quyền tự chủ phải đi đôi với yêu cầu về tự chịu trách nhiệm và tính giải trình cao của các cơ sở giáo dục ĐH đối với nhà nước và xã hội.

Bàn về điều kiện để trở thành một ĐH nghiên cứu tốt, tiến lên một ĐH đẳng cấp thế giới, theo GS.TS Lâm Quang Thiệp của trường ĐH Giáo dục – ĐHQGHN cho hay: các nhà nghiên cứu thường nêu ra các tiêu chí, có thể xếp vào ba nhóm gồm: tập trung nhiều tài năng; dồi dào về nguồn lực và cơ chế quản trị hiệu quả. Sự hiện diện đồng bộ và sự tương tác lẫn nhau của cả 3 yếu tố đó đã tạo ra sự khác biệt của các trường ĐH hàng đầu thế giới.

Và để xây dựng trường ĐH đẳng cấp thế giới, theo GS Thiệp thì các nước thường đi theo một trong 3 cách: phát triển các trường ĐH có sẵn; sát nhập một số trường chất lượng cao để phát triển và xây dựng trường ĐH hoàn toàn mới; mỗi cách làm có ưu và nhược điểm của nó. Nhưng theo cách nào thì chủ trương xây dựng của các trường ĐH đẳng cấp thế giới cũng phải căn cứ trên nhiệm vụ phát triển kinh tế xã hội và hiện trạng của hệ thống giáo dục ĐH của đất nước, xác định rõ vì sao cần các trường ĐH như thế và mối quan hệ giữa các trường đó với toàn bộ hệ thống giáo dục ĐH của đất nước.

Nhận định công cuộc đổi mới căn bản và toàn diện giáo dục và đào tạo mới chỉ đang bắt đầu, Bộ trưởng Phạm Vũ Luận mong muốn ĐHQGHN cũng như các cơ quan, đơn vị, cơ sở giáo dục khác trong toàn ngành phải chủ động sáng tạo trong công việc. Bộ trưởng cũng tiếp thu tất cả những ý kiến đóng góp bàn về công cuộc đổi mới của ngành và mong rằng thời gian tới sẽ tiếp tục nhận được các ý kiến tham mưu, đóng góp quý báu khác từ phía các nhà khoa học, quản lý giáo dục...

Nguồn: (ĐCSVN)