Ðưa văn học dân gian vào học đường

Việc đưa văn học dân gian, trong đó có truyện kể Bác Ba Phi, vào học đường nếu được triển khai hợp lý, có thể trở thành phương thức giáo dục sinh động, giúp lồng ghép nhiều bài học giá trị và kỹ năng cần thiết cho học sinh hiện nay.

• Ngoại khóa sân khấu hóa “Văn học Việt Nam”: Những dấu ấn không phai theo thời gian
• Dạt dào cảm xúc qua ngoại khoá “Viết tiếp câu chuyện hoà bình”
• Bổ ích giờ học ngoại khoá

Lồng ghép giáo dục qua truyện kể

Trong kho tàng văn hoá dân gian Nam Bộ, bác Ba Phi là hình tượng độc đáo, gần gũi và giàu sức sống. Những câu chuyện “nói khoác” hóm hỉnh, đầy chất phóng đại nhưng thấm đẫm tinh thần lạc quan của bác Ba Phi không chỉ mang tính giải trí, mà còn phản ánh trí tuệ dân gian, tình yêu lao động, yêu thiên nhiên và cuộc sống hào sảng của người miền sông nước.

Thoạt nghe, truyện kể Bác Ba Phi gắn liền với những chi tiết “khó tin”: cá sấu nhiều như dừa nước, cọp đầy đồng hay những chuyến săn bắt phi thường. Nhưng ẩn sau tiếng cười sảng khoái ấy là thái độ sống tích cực trước thiên nhiên khắc nghiệt. Chính sự phóng đại có chủ ý đã làm nên giá trị nghệ thuật độc đáo của truyện kể Bác Ba Phi, phản ánh khát vọng chinh phục thiên nhiên và niềm tự hào về quê hương trù phú.

Hoạt cảnh kể chuyện bác Ba Phi của Nghệ sĩ Hoàng Phúc tại các trường học có lồng ghép nhiều vấn đề giáo dục bổ ích cho học sinh.

Tại Cà Mau, từ năm 2023, các nghệ sĩ: Hoàng Phúc và Quốc Tín đã mang truyện kể Bác Ba Phi đến với cơ sở và trường học thông qua các tiểu phẩm, trích đoạn cải lương, nhận được sự quan tâm của đông đảo khán giả, đặc biệt là học sinh. Song song đó, loạt podcast “Bác Ba Phi - Con người và tác phẩm” đăng trên baocamau.vn cũng góp phần lan toả giá trị di sản này.

Nghệ sĩ Hoàng Phúc chia sẻ: “ Muốn các em yêu và giữ gìn di sản thì trước hết các em phải được biết, được hiểu bác Ba Phi là ai, những câu chuyện ấy hay ở chỗ nào và vì sao người xưa lại kể như vậy”.

Bên cạnh giá trị văn hoá, hình tượng bác Ba Phi còn phù hợp để tích hợp giáo dục kỹ năng mềm như: giao tiếp, thuyết trình, sáng tạo ngôn ngữ. Học sinh được khuyến khích kể lại câu chuyện theo cách của mình hoặc sáng tác những “truyện Ba Phi thời hiện đại”, qua đó rèn luyện tư duy phản biện và óc hài hước lành mạnh. Từ đây, giáo viên cũng có thể lồng ghép các bài học đạo đức về ranh giới giữa hư cấu nghệ thuật và nói dối trong đời sống, tinh thần lạc quan nhưng không chủ quan, hành động đi đôi với trách nhiệm.

Từ sân khấu dân gian đến lớp học

Từ thực tiễn tiếp xúc với khán giả trẻ, Nghệ sĩ Hoàng Phúc ấp ủ ý tưởng đưa chuyên đề Văn học dân gian và truyện kể Bác Ba Phi vào học đường. Khi phối hợp cùng Trung tâm Vinabacus, chuyên đề được triển khai tại nhiều trường tiểu học và THPT trên địa bàn tỉnh như: Tiểu học Nguyễn Văn Trỗi, Tiểu học Nguyễn Ðình Chiểu, Tiểu học Tân Hưng, Trường THPT Hồ Thị Kỷ... tạo nên hiệu ứng tích cực.

Với lối diễn mộc mạc, vận bộ đồ bà ba và chiếc khăn rằn, Nghệ sĩ Hoàng Phúc hoá thân thành bác Ba Phi, tái hiện những câu chuyện quen thuộc như: bắt kỳ đà, bẫy chim sen, tôm Cà Mau, chiếc tàu rùa..., đã tạo được sự thích thú đặc biệt với học sinh.

Nghệ sĩ Hoàng Phúc sắm vai bác Ba Phi, giao lưu cùng  học sinh ở Trường Tiểu học Nguyễn Văn Trỗi.

Anh Phúc kể lại: “Bước ra sân khấu, thấy các em reo lên thích thú, tôi biết rằng giá trị nghệ thuật của truyện kể Bác Ba Phi vẫn còn sống rất mạnh mẽ trong lòng khán giả trẻ”.

Hầu hết các điểm trường mà chương trình đi qua đều thu hút đông đảo học sinh theo dõi chăm chú. “Có những điểm trường hơn một ngàn học sinh, các em ngồi rất chăm chú, vỗ tay không ngớt. Kết thúc chương trình còn chạy lên xin chữ ký, xin bắt tay "bác Ba", rồi còn dặn: “Bác Ba nhớ cho con xin số điện thoại, với địa chỉ”, làm mình vừa vui, vừa xúc động”, Nghệ sĩ Hoàng Phúc chia sẻ.

"Bác Ba Phi" Hoàng Phúc chụp ảnh lưu niệm cùng các em học sinh.

Theo anh Phúc, việc đưa truyện kể Bác Ba Phi vào học đường không chỉ là cách bảo tồn di sản, mà còn là hành trình làm mới văn hoá dân gian bằng hơi thở đương đại. “Truyện kể Bác Ba Phi không chỉ để mua vui, mà là cách người xưa nói về quê hương mình bằng niềm tự hào và tiếng cười hào sảng. Nếu biết cách làm mới, đó sẽ là chiếc cầu nối rất đẹp giữa hôm qua và hôm nay. Ở bất cứ giai đoạn nào cũng luôn cần nụ cười hào sảng, tích cực, để xua đi bộn bề và đặc biệt, nụ cười đó cất lên gắn chặt với tình đất, tình người”, Nghệ sĩ Hoàng Phúc bày tỏ.

Lam Khánh