Đừng chơi hụi chỉ bằng… niềm tin!

Thời gian gần đây, tại nhiều tỉnh, thành vùng Tây Nam Bộ liên tục xảy ra các vụ vỡ hụi với số tiền bị chiếm đoạt lên đến hàng chục tỷ đồng, gây bức xúc dư luận và ảnh hưởng nghiêm trọng đến an ninh trật tự. Mặc dù các cơ quan chức năng thường xuyên tuyên truyền, cảnh báo, nhưng không ít người dân vẫn “sập bẫy” trước những biến tướng tinh vi của hình thức chơi hụi.

• Một chủ hụi hầu tòa với mức hình phạt 10 năm tù
• Bắt giữ nữ chủ hụi lừa đảo 8 tỷ đồng
• Lừa đảo tinh vi: tiếp cận tận nhà, chiếm đoạt hàng trăm triệu đồng

Từ hình thức tương trợ đến biến tướng phức tạp

Chơi hụi (họ, biêu, phường) vốn là hình thức góp vốn tương trợ trong cộng đồng, giúp người dân xoay vòng vốn khi cần thiết. Nếu thực hiện đúng quy định, hụi có thể xem như một hình thức tiết kiệm sinh lãi hợp pháp, mang tính cộng đồng và hỗ trợ lẫn nhau.

Chơi hụi là một hình thức góp tiền dựa trên thỏa thuận về số thành viên, mức tiền đóng, thời gian khui và lợi nhuận tăng dần qua các chu kỳ hốt hụi.

Tuy nhiên, theo Thượng tá Trương Thị Thanh Sử, Phó Chánh Văn phòng Cơ quan Cảnh sát điều tra Công an tỉnh Cà Mau, thời gian qua, nhiều chủ hụi đã lợi dụng lòng tin của hụi viên để lừa đảo, chiếm đoạt tài sản, cho vay nặng lãi hoặc huy động vốn trái phép. Hậu quả là nhiều người dân mất trắng số tiền tích cóp, thậm chí rơi vào cảnh nợ nần.

Từ đầu năm 2025 đến nay, Công an tỉnh Cà Mau đã tiếp nhận 12 tin báo tội phạm liên quan đến chơi hụi, với thiệt hại hàng chục tỷ đồng. Cơ quan điều tra đã khởi tố 35 vụ, 17 bị can; đề nghị truy tố 8 vụ, 8 bị can; và đang tiếp tục điều tra nhiều vụ việc khác.

Một ví dụ điển hình là vụ Phạm Bé Em (sinh năm 1978, ngụ xã Khánh Hưng, Cà Mau) bị khởi tố ngày 16/10/2025 về tội “Lừa đảo chiếm đoạt tài sản”. Trong thời gian làm chủ hụi, do mất cân đối tài chính, đối tượng đã tự ý hốt 50 chân hụi ở 12 dây hụi, chiếm đoạt hơn 2 tỷ đồng của các hụi viên, phần lớn là người dân nông thôn.

Đối tượng Phạm Bé Em vừa bị khởi tố, bắt tạm giam về hành vi lừa đảo chiếm đoạt hơn 2 tỷ đồng.

Điều đáng nói, hầu hết các hụi viên tham gia chỉ dựa vào niềm tin, không có văn bản, không chứng thực, thậm chí không trực tiếp tham gia khui hụi. Toàn bộ giao dịch, thu gom, giao nhận tiền đều do chủ hụi tự thực hiện, tạo điều kiện để các đối tượng dễ dàng chiếm đoạt.

“Hụi Online” - niềm tin ảo, rủi ro thật

Cùng với sự phát triển của mạng xã hội, chơi hụi online đang trở thành hình thức mới, thu hút đông đảo người tham gia. Chỉ cần vài thao tác trên Facebook hoặc Zalo, người chơi có thể tham gia hàng chục dây hụi khác nhau, nơi mà họ không hề biết mặt chủ hụi, không biết danh tính các thành viên.

Mọi giao dịch đều qua tài khoản ngân hàng, còn mức độ an toàn chỉ được kiểm chứng bằng… niềm tin. Chính điều này đã khiến hàng loạt vụ “vỡ hụi online” xảy ra, gây thiệt hại lớn và rất khó xử lý do không có chứng cứ, hợp đồng, hoặc địa chỉ cụ thể của đối tượng vi phạm.

Các vụ án liên quan đến hụi không chỉ để lại thiệt hại vật chất mà còn là bài học đắt giá về lòng tin mù quáng. Mới đây, TAND tỉnh Cà Mau đã tuyên phạt 15 năm tù đối với Võ Thị Diệu (sinh năm 1974, ngụ xã Vĩnh Thanh) về tội “Lừa đảo chiếm đoạt tài sản”.

Trong 13 năm làm chủ hụi, Diệu mở nhiều dây hụi tháng và hụi mùa, sử dụng tiền của hụi viên để chi tiêu cá nhân, lấy tên khống, bán hụi khống nhằm che giấu mất cân đối tài chính. Khi không còn khả năng xoay xở, Diệu tuyên bố “vỡ hụi”, chiếm đoạt hơn 2,5 tỷ đồng của hàng chục người dân.

Đối mặt với bản án 15 năm tù, bị cáo Võ Thị Diệu đã bật khóc ngay tại phiên tòa.

Tại phiên tòa, rất đông bị hại, phần lớn là phụ nữ nông thôn, đến tham dự. Họ là những người chắt chiu tiền từ các vụ mùa, công việc làm thuê với mong muốn có khoản tích lũy nhỏ để sửa nhà, lo cho con học hành. Nhưng chỉ trong chốc lát, tất cả mất trắng.

“Ở tù trừ nợ”, câu nói nửa đùa nửa thật trong phòng xử đã phản ánh thực tế đau lòng: dù bản án có tuyên buộc bị cáo hoàn trả, nhưng phần lớn nạn nhân khó có khả năng nhận lại tài sản, bởi các chủ hụi thường không còn khả năng tài chính.

Siết chặt hành lang pháp lý

Theo Nghị định số 19/2019/NĐ-CP của Chính phủ, hoạt động họ, hụi, biêu, phường không bị cấm, nhưng phải được lập thành văn bản, có chứng thực, thông báo cho chính quyền địa phương khi tổ chức dây hụi lớn hoặc nhiều dây cùng lúc.

Các phiên tòa liên quan đến lừa đảo hụi đều có rất đông bị hại tham dự, với ánh mắt đầy lo âu không biết mình có lấy lại được tiền đã tích cóp.

Chủ hụi phải công khai số lượng dây, thành viên, kỳ mở hụi, số tiền đóng góp và nhận lãi, đồng thời lập giấy biên nhận cho mỗi giao dịch. Trường hợp vi phạm, mức phạt hành chính có thể từ 2 đến 10 triệu đồng, tùy tính chất và quy mô.

Nếu chủ hụi lợi dụng việc tổ chức hụi để cho vay nặng lãi, huy động vốn trái phép hoặc lừa đảo chiếm đoạt tài sản, sẽ bị truy cứu trách nhiệm hình sự theo các điều 174, 175, 201 Bộ luật Hình sự, đồng thời buộc nộp lại toàn bộ số tiền thu lợi bất chính.

“ Việc áp dụng nghiêm các quy định pháp luật về hụi đã góp phần xây dựng hành lang pháp lý chặt chẽ, phòng ngừa, kéo giảm tội phạm, hạn chế tình trạng vỡ hụi tại địa phương", Thượng tá Trương Thị Thanh Sử, cho biết.

Tăng cường phòng ngừa từ cơ sở

Để ngăn chặn, phòng ngừa hiệu quả tội phạm liên quan đến hụi, Công an tỉnh Cà Mau đã chỉ đạo Công an các xã, phường thống kê danh sách người làm chủ hụi, tuyên truyền, vận động tuân thủ quy định khi tổ chức dây hụi. Đồng thời, xử lý nghiêm các trường hợp không thông báo, không lập văn bản, hoặc có dấu hiệu chiếm đoạt tài sản.

Đáng chú ý, lực lượng công an địa phương đã triển khai mô hình “Nhóm tự quản hụi trên ứng dụng Zalo”, do Văn phòng Cơ quan Cảnh sát điều tra Công an tỉnh thành lập thí điểm từ tháng 4/2022 tại phường Láng Tròn.

Với những hiệu quả mang lại, mô hình “Nhóm tự quản lý hụi trong Nhân dân bằng ứng dụng Zalo” đã được nhân rộng ở 16 xã, phường trên địa bàn tỉnh.

Theo mô hình này, chủ hụi lập nhóm Zalo chung cho toàn bộ hụi viên, công khai các thông tin như: ngày mở hụi, số tiền, người hốt, danh sách thành viên… giúp người chơi theo dõi, giám sát minh bạch, hạn chế tối đa nguy cơ gian dối, chiếm đoạt.

Đến nay, mô hình đã được nhân rộng tại 16 xã, phường trong tỉnh, bước đầu mang lại hiệu quả tích cực, góp phần tăng tính minh bạch, nâng cao ý thức tuân thủ pháp luật của người dân.

Cảnh giác - giải pháp quan trọng nhất

Từ một hình thức góp vốn mang tính cộng đồng, chơi hụi nay đang biến tướng phức tạp, tiềm ẩn nhiều rủi ro. Hàng loạt vụ vỡ hụi, lừa đảo, chiếm đoạt tài sản là lời cảnh tỉnh cho những ai vẫn “chơi hụi bằng niềm tin”.

Lực lượng Công an thường xuyên tuyên truyền, phổ biến sâu rộng các quy định pháp luật về hụi đến đông đảo người dân.

Cùng với sự vào cuộc của lực lượng công an, mỗi người dân cần tự nâng cao cảnh giác, nắm vững quy định pháp luật, tìm hiểu kỹ chủ hụi, cách thức góp và hốt hụi trước khi tham gia. Chỉ khi ý thức tự bảo vệ được nâng cao, tình trạng vỡ hụi, giật hụi mới được ngăn chặn từ gốc.

Đừng chơi hụi chỉ bằng niềm tin - hãy chơi bằng hiểu biết pháp luật và sự thận trọng. Có như vậy, mới giữ được đồng vốn của mình và góp phần bảo đảm an ninh trật tự, bình yên cuộc sống ở mỗi địa phương.

Trọng Nguyễn