Hướng nông dân làm kinh tế nông nghiệp

Hiện nay, nông dân đang đối mặt với giá vật tư đầu vào như phân bón, xăng dầu… tăng cao khiến chi phí sản xuất cũng tăng theo, trong khi giá cả và đầu ra nông sản chưa ổn định. Điều này đòi hỏi nông dân phải thay đổi cách thức canh tác, linh hoạt, thích ứng với biến động thị trường nhằm nâng cao hiệu quả sản xuất.

Ông Trần Vũ Luôn - Giám đốc HTX Nam Hưng giới thiệu về phân bón hữu cơ mà HTX đang sử dụng.

BIẾN NGUY THÀNH CƠ

Theo các chuyên gia, thời điểm này cũng là cơ hội để  nông dân hướng tới mô hình nông nghiệp tuần hoàn nhằm tận dụng phế phẩm nông nghiệp như một nguồn lợi để gia tăng chuỗi giá trị nông nghiệp, giúp tăng thu nhập và phát triển bền vững.

Trước tiên, để giảm chi phí sản xuất nông nghiệp, người nông dân cần tìm các biện pháp thay thế, cũng như sử dụng các loại phân bón khác và từng bước chuyển dần từ tư duy sản xuất nông nghiệp sang tư duy kinh tế nông nghiệp. Bởi trước đây, cả ngành Nông nghiệp lẫn bà con nông dân chỉ mải mê chạy theo giá trị kinh tế về sản lượng; còn nay năng suất, sản lượng vẫn quan trọng nhưng giá trị thu được từ sản xuất mới là cốt lõi.

Nhiều chuyên gia cho rằng, để giảm chi phí trong sản xuất, nâng cao thu nhập, người nông dân buộc phải thay đổi tư duy sản xuất, biết thuận theo tự nhiên, tận dụng phế phẩm nông nghiệp như một nguồn lợi, nhất là khi chi phí sản xuất nông nghiệp ngày một tăng cao. Trong trồng trọt, giá phân bón đã tăng từ 2 - 3 lần trong năm vừa qua, còn giá giống tăng ít nhất 10%. Với nuôi trồng thủy sản, áp lực về chi phí thức ăn cũng là gánh nặng đối với nhà nông. Hiện nay, các mô hình nông nghiệp tuần hoàn như: cá - lúa, lúa - tôm, ốc, cua hoặc chăn nuôi kết hợp trồng cây ăn trái đang được mở rộng và khẳng định hiệu quả ở nhiều địa phương. Đơn cử, tại các huyện: Phước Long, Hồng Dân, Vĩnh Lợi và Hòa Bình, nhiều nông dân đã thay đổi tư duy sản xuất, vừa góp phần phục hồi hệ sinh thái môi trường trên đồng ruộng, vừa cho hiệu quả kinh tế cao. Ông Trần Vũ Luôn - Giám đốc Hợp tác xã (HTX) Nam Hưng (xã Vĩnh Hưng, huyện Vĩnh Lợi) chia sẻ: “Hơn một năm nay HTX chỉ mua và sử dụng các loại phân bón hữu cơ trong sản xuất để vừa giúp giảm chi phí, vừa đảm bảo chất lượng hạt lúa cũng như sức khỏe của bà con xã viên. Tuy các loại phân bón có nguồn gốc hữu cơ khi sử dụng cây lúa bắt phân và phát triển chậm, nhưng cái được là hạn chế sâu bệnh gây hại, vì trên đồng ruộng xuất hiện nhiều loại thiên địch đối với sâu và các loài vật trung gian gây bệnh cho cây lúa”.

Nông dân huyện Phước Long đóng gói rau cần nước được trồng theo hướng an toàn để vận chuyển đến nơi tiêu thụ. Ảnh: C.L

CHUYỂN ĐỔI TƯ DUY

Bộ trưởng Bộ NN&PTNT - Lê Minh Hoan từng phân tích: “Kinh tế phải tính từ đầu ra và đầu vào. Nhiều khi tôi bán 10 đồng, nhưng chi phí hết 9 đồng, tôi chỉ lời 1 đồng. Nhưng nhiều khi tôi bán 8 đồng thôi, chi phí bỏ ra có 6 đồng thì tôi vẫn lời 2 đồng. Đó là tư duy kinh tế nông nghiệp. Tức là chúng ta phải tính toán cả đầu vào và đầu ra, làm sao chi phí ở mức thấp nhất nhưng lại bán được sản phẩm ở mức cao nhất”.

Trong Chiến lược phát triển nông nghiệp, nông thôn bền vững được Thủ tướng Chính phủ phê duyệt đã xác định rõ chúng ta đang chuyển từ tư duy sản xuất nông nghiệp sang tư duy kinh tế nông nghiệp, trong đó nhấn mạnh đến yếu tố thị trường. Để làm được điều này, trước hết phải thay đổi tư duy lối mòn sản xuất vốn đã ngấm sâu vào cách nghĩ, cách làm của người nông dân. Ngoài việc dùng biện pháp truyền thống, cần xây dựng các mô hình mẫu và thu hút được càng nhiều nông dân tham gia càng tốt. Bởi, bà con nông dân vốn họ chỉ tin, chỉ làm theo khi chứng kiến tận mắt và thấy được thành quả. Còn nhớ, khi ngành Nông nghiệp triển khai biện pháp sạ hàng, hạn chế sử dụng giống để giảm chi phí sản xuất ngay đầu vụ, nhiều nông dân nhất quyết không làm theo vì cho rằng biện pháp này không khả thi. Thậm chí có người nhận làm ruộng mẫu trình diễn vẫn còn nghi ngờ về quyết định của mình. Nhưng rồi, khi đến cuối vụ, chứng kiến ruộng lúa sạ hàng trúng đậm lại ít chi phí thì nhiều nông dân đã đăng ký làm theo. Hay gần đây nhất là việc sử dụng máy bay điều khiển từ xa để phun thuốc cho lúa, nhiều nông dân cũng nghi ngại về tính hiệu quả vì cho rằng sẽ làm lúa đổ ngã và phun thuốc không đều, không hiệu quả… nhưng đến nay, hầu hết ở các cánh đồng lớn nông dân đã và đang xem đây là một giải pháp hiệu quả cho mùa vụ…

Mô hình sản xuất lúa thơm - tôm sạch ở huyện Hồng Dân.

Bên cạnh đó, để dẫn dắt thay đổi tư duy từ sản xuất nông nghiệp sang tư duy kinh tế nông nghiệp, cần thu hút doanh nghiệp đầu tư vào sản xuất nông nghiệp, nhất là khâu chế biến nông sản. Để làm điều này thì chất lượng nông sản phải tốt và sản lượng cũng cần ổn định. Do đó, địa phương cần chủ động liên kết thu hút doanh nghiệp, bảo đảm cho doanh nghiệp an tâm với nguồn cung nguyên liệu sản xuất tại địa phương. Chuyển từ phát triển đơn ngành sang tích hợp đa ngành, từ “đơn giá trị” sang “tích hợp đa giá trị”; phát triển nông nghiệp xanh, nông nghiệp sinh thái bằng việc áp dụng đồng bộ các quy trình, công nghệ; sử dụng hợp lý, tiết kiệm vật tư đầu vào cho sản xuất nông nghiệp, sử dụng hiệu quả các nguồn tài nguyên thiên nhiên không gây ảnh hưởng tới sức khỏe con người, môi trường. Xây dựng các chuỗi cung ứng nông sản sang phát triển các chuỗi giá trị ngành hàng, ưu tiên hoàn chỉnh chuỗi giá trị cho các ngành hàng chủ lực của các địa phương…

Song song đó, khẩn trương đào tạo, bồi dưỡng người nông dân trở thành công nhân nông nghiệp, chuyên nghiệp, thành thạo ứng dụng công nghệ cao từ sản xuất, lưu thông đến tiêu thụ sản phẩm nông nghiệp.

CHÍ LINH