Hướng tới kết thúc dịch AIDS vào năm 2030

Việc phòng chống HIV vẫn còn nhiều thách thức. Đó là số nhiễm mới HIV đang gia tăng trong một số nhóm người có nguy cơ cao; công tác dự phòng HIV - chìa khóa để kết thúc dịch AIDS vẫn còn nhiều khoảng thiếu hụt và cần được quan tâm hơn nữa.

Nhân viên y tế phát thuốc ARV do Bảo hiểm y tế chi trả cho người bệnh. Ảnh: T.L

Hưởng ứng chiến dịch toàn cầu hướng đến Ngày Thế giới phòng chống AIDS (1/12) và Tháng hành động quốc gia về phòng chống AIDS năm 2019, mỗi người hãy xét nghiệm HIV để biết tình trạng HIV của bản thân. Xét nghiệm là để được điều trị nếu cần, và nhờ đó cứu sống sinh mạng của người nhiễm HIV. Xét nghiệm và điều trị sớm giúp người nhiễm HIV sống khỏe, tiếp tục đóng góp cho gia đình và xã hội, góp phần ngăn chặn sự lây lan của HIV. Nếu kết quả xét nghiệm là âm tính thì việc tham gia tư vấn và xét nghiệm HIV cũng giúp bạn tìm hiểu về dự phòng lây nhiễm HIV, cũng như có thể phát hiện các vấn đề khác về sức khỏe để điều trị nếu cần.

Năm 2019 là năm thứ 11 Việt Nam triển khai chương trình điều trị thay thế các chất dạng thuốc phiện bằng methadone. Chương trình methadone của Việt Nam đã đạt được nhiều kết quả to lớn trong việc làm giảm số nhiễm HIV mới trong nhóm người tiêm chích ma túy, đồng thời giúp những người tiêm chích ma túy có cuộc sống ổn định, khỏe mạnh, có thể lao động đóng góp cho gia đình và xã hội. Chương trình methadone đã và đang là một trụ cột trong đáp ứng quốc gia với HIV, tạo ra được nhiều tác động tích cực và rất ấn tượng trong việc khống chế dịch HIV.

Nhiều năm qua, Việt Nam đã triển khai thành công nhiều sáng kiến mới và đã bắt đầu mở rộng áp dụng các cách làm mới này để người dân có nhiều sự lựa chọn hơn cũng như tiếp cận được dễ dàng hơn với các dịch vụ phòng chống HIV. Những sáng kiến mới này bao gồm xét nghiệm HIV tại cộng đồng, tự xét nghiệm HIV, điều trị dự phòng HIV trước phơi nhiễm (PrEP), đa dạng hóa các dịch vụ điều trị methadone, cung cấp bơm kim tiêm sạch, xét nghiệm tải lượng HIV, tăng cường nỗ lực giảm kỳ thị và phân biệt đối xử liên quan đến HIV.

Tiến trình chuyển đổi dịch vụ điều trị HIV sang nguồn bảo hiểm y tế và hòa nhập vào hệ thống y tế chung để trở thành một phần trong nỗ lực thực hiện bao phủ chăm sóc sức khỏe toàn dân vẫn còn đang tiếp tục với những khó khăn tiềm tàng, một trong số đó là nguồn nhân lực cho việc cung cấp các dịch vụ HIV đang bị mỏng dần. Nhiều người dân thuộc các nhóm dễ bị tổn thương bởi HIV, bao gồm cả những người ở trong các cơ sở khép kín, vẫn còn chưa tiếp cận được đầy đủ tới các dịch vụ phòng chống HIV và vẫn tiếp tục bị kỳ thị, phân biệt đối xử.

Trải qua hơn 30 năm phòng chống AIDS trên toàn cầu, chúng ta biết rằng để vượt qua các thách thức này và tạo ra được những tác động tích cực, rất cần huy động được sự cam kết mạnh mẽ của toàn hệ thống chính trị cũng như vai trò lãnh đạo trong đáp ứng với dịch HIV. Nhà nước cũng cần đầu tư có ưu tiên, hướng tới các nhóm đích, cần tạo dựng được một môi trường chính sách,  pháp luật thuận lợi và các mối quan hệ đối tác vững chắc trong phòng chống HIV.

Chúng ta không thể lơ là một phút giây nào khi mà thế giới đang phải ứng phó với một loại vi-rút rất “khôn ngoan” và chỉ còn một thời gian ngắn nữa là tới thời hạn 2020 phải hoàn thành các mục tiêu quốc gia và cam kết với quốc tế về mục tiêu 90-90-90. Chỉ khi thực hiện được mục tiêu 90-90-90 vào năm 2020, chúng ta mới có cơ hội kết thúc được dịch AIDS vào năm 2030, trong thời gian hơn 10 năm nữa.

Trúc Ly (tổng hợp)