Kê khai tài sản, thu nhập: Giải pháp phòng, chống tham nhũng, tiêu cực

Kê khai tài sản, thu nhập ngoài mục đích là kiểm soát tài sản, thu nhập, còn được xem là một trong những giải pháp để phòng, chống tham nhũng. Do đó, hiểu và thực hiện đúng những quy định về kê khai tài sản, thu nhập là việc cần thiết.

Hội nghị toàn quốc do Thanh tra Chính phủ tổ chức về công tác kiểm soát tài sản, thu nhập tại điểm cầu UBND tỉnh Bạc Liêu. Ảnh: K.P

NHIỀU KHÓ KHĂN, VƯỚNG MẮC

Theo đánh giá của Thanh tra Chính phủ tại hội nghị về công tác kiểm soát tài sản, thu nhập cuối tháng 12/2023, bên cạnh những kết quả đạt được, hiện tại công tác kê khai và kiểm soát tài sản, thu nhập vẫn còn nhiều khó khăn, vướng mắc. Ở các địa phương trên cả nước, đều phát hiện những cán bộ bị xử lý do không trung thực trong việc kê khai tài sản, thu nhập.

Thực hiện Luật Phòng, chống tham nhũng và các văn bản chỉ đạo của Đảng, Nhà nước về kiểm soát tài sản, thu nhập của người có chức vụ, quyền hạn trong tổ chức, đơn vị, Thanh tra Chính phủ đã ban hành Công văn 2767 ngày 14/11/2023 về định hướng xác minh tài sản, thu nhập năm 2024. Công văn nêu rõ, các cơ quan có thẩm quyền kiểm soát tài sản, thu nhập xây dựng, phê duyệt ban hành kế hoạch xác minh tài sản, thu nhập năm 2024 trước ngày 31/1/2024 và tổ chức thực hiện theo quy định. Đồng thời tăng cường kiểm tra xác minh đối với các trường hợp cán bộ bị tố cáo, dư luận phản ánh về không trung thực trong kê khai tài sản, thu nhập; cán bộ có nhiều nhà, nhiều đất, nhiều tài sản theo quy định.

Đối với cấp tỉnh, tiến hành xác minh tài sản, thu nhập đối với người có nghĩa vụ kê khai tài sản, thu nhập hằng năm công tác tại các sở, ban, ngành, doanh nghiệp nhà nước thuộc tỉnh, UBND các huyện, trừ trường hợp thuộc thẩm quyền kiểm soát của các cơ quan của Đảng theo quy chế phối hợp giữa các cơ quan kiểm soát tài sản, thu nhập được ban hành tại Quyết định 56-QĐ/TW.

Trọng tâm là xác minh tài sản, thu nhập của cán bộ hoạt động trong các lĩnh vực, các khâu, các công việc nhạy cảm, dễ xảy ra tham nhũng, tiêu cực, có nhiều dư luận về tham nhũng, tiêu cực; cán bộ hoạt động trong các lĩnh vực tổ chức, cán bộ, quản lý nhà nước về đầu tư xây dựng, đất đai, quy hoạch và thực hiện cấp phép, đấu thầu, đấu giá, tài chính ngân sách, quản lý vốn tài sản nhà nước tại doanh nghiệp; phòng, chống tham nhũng, tiêu cực, xử lý các vụ án, vụ việc.

KÊ KHAI, GIẢI TRÌNH BIẾN ĐỘNG TÀI SẢN, THU NHẬP

Trong hướng dẫn về kê khai tài sản, thu nhập tăng thêm, Luật và Nghị định của Chính phủ chỉ rõ, phải kê khai tài sản, thu nhập tăng hoặc giảm tại thời điểm kê khai so với tài sản đã kê khai trước đó và giải trình nguồn gốc của tài sản tăng thêm, nguồn hình thành thu nhập trong kỳ áp dụng với lần kê khai thứ hai trở đi. Nếu không có tăng, giảm tài sản thì ghi rõ là “Không có biến động”. Nếu tài sản tăng thì ghi dấu cộng (+) và số lượng tài sản tăng vào cột “số lượng tài sản”, ghi giá trị tài sản tăng vào cột “giá trị tài sản, thu nhập” và giải thích nguyên nhân tăng vào cột “nội dung giải trình nguồn gốc của tài sản tăng thêm và tổng thu nhập”. Nếu tài sản giảm thì ghi dấu trừ (-) vào cột “số lượng tài sản”, ghi giá trị tài sản giảm vào cột “giá trị tài sản, thu nhập” và giải thích nguyên nhân giảm tài sản. Ghi tổng thu nhập giữa 2 lần kê khai vào cột “giá trị tài sản, thu nhập” và ghi rõ từng khoản thu nhập có được trong kỳ kê khai.

Với những hạn chế từ thực tiễn, công tác này cần thiết phải được thực hiện nghiêm túc hơn, gắn chặt với giám sát, kiểm tra và trách nhiệm giải trình. Trách nhiệm ở đây không chỉ là trách nhiệm của người kê khai, mà còn là trách nhiệm của tổ chức, đơn vị tiếp nhận, giám sát, kiểm tra và công khai bản kê khai; việc đối soát biến động thu nhập, nhất là những khoản thu nhập lớn. Những tài sản bất minh cần phải được làm rõ chân tướng.

Đặc biệt, cần xử lý nghiêm minh, đủ tính răn đe đối với những trường hợp không trung thực khi kê khai tài sản, thu nhập. Nếu đánh giá thấp mức độ vi phạm mà “giơ cao đánh khẽ” thì ắt tình trạng “trốn tránh” kê khai tài sản, thu nhập, che giấu tài sản bất minh sẽ còn tái diễn.

KIM PHƯỢNG