Kiểm soát thủ tục hành chính: Nhiệm vụ của toàn bộ hệ thống hành chính

Thực tế đã chỉ ra rằng, nếu không làm tốt công tác giám sát, kiểm soát thủ tục hành chính (TTHC) thì các hoạt động nhằm cải cách TTHC đôi khi chỉ mang tính hình thức. Sẽ có nhiều thủ tục được “cải cách” trên giấy tờ, không có tính thực thi trong thực tế…

Hội nghị tập huấn công tác kiểm soát thủ tục hành chính tại Sở Tư pháp. Ảnh: T. Sơn

Xác định vai trò, ý nghĩa, tầm quan trọng công tác kiểm soát TTHC, trong những năm qua, Tỉnh ủy, UBND tỉnh đã có nhiều văn bản chỉ đạo; cũng như được sự quan tâm của các cấp, các ngành, tổ chức triển khai thực hiện nhiệm vụ kiểm soát TTHC, thông qua đó, đưa công tác kiểm soát TTHC trên địa bàn tỉnh từng bước đi vào ổn định và nâng cao chất lượng, hiệu quả hoạt động qua từng năm.

Có thể nhận thấy rất rõ, việc kiểm soát TTHC để nâng cao chất lượng hệ thống các quy định hành chính không chỉ là nhiệm vụ của các cơ quan, đơn vị kiểm soát TTHC mà đòi hỏi sự vào cuộc của toàn bộ hệ thống hành chính, từ cơ quan, đơn vị chịu trách nhiệm dự thảo văn bản quy phạm pháp luật có các quy định về TTHC tới các bộ phận trực tiếp thực hiện TTHC; từ trách nhiệm của công chức đến trách nhiệm của tổ chức, cá nhân, các đối tượng tham gia thực hiện TTHC.

Kiểm soát TTHC có hiệu quả là hoạt động mang lại lợi ích trực tiếp cho các cá nhân, tổ chức nhưng đồng thời không để sơ hở trong công tác quản lý nhà nước. Do vậy, để bảo đảm tính khả thi của TTHC thì bước đầu tiên của quy trình kiểm soát chính là việc tổ chức, đánh giá tác động của quy định về TTHC. Việc làm này có ý nghĩa thiết thực trong việc tăng cường “trách nhiệm giải trình” của các cơ quan soạn thảo trước nhân dân về sự cần thiết, tính hợp lý, tính hợp pháp và tính hiệu quả của quy định về TTHC dự kiến ban hành. Mỗi giờ lao động dành cho việc đánh giá tác động sẽ giúp cắt giảm hàng ngàn, hàng vạn giờ không cần thiết của cá nhân, tổ chức trong việc thực hiện TTHC sau này.

Nội dung công khai TTHC sẽ được thực hiện theo nguyên tắc đầy đủ, thường xuyên, rõ ràng, đúng địa chỉ, dễ tiếp cận, dễ khai thác, sử dụng và phải được đăng tải trên cơ sở dữ liệu quốc gia và thông tin rộng rãi trên các phương tiện thông tin đại chúng cho người dân được biết. Khi thực hiện các TTHC với cơ quan hành chính, người dân có quyền được biết, được hướng dẫn đầy đủ để thực hiện TTHC và từ chối thực hiện những TTHC do các cơ quan hành chính và công chức tự đặt ra. Việc này sẽ hạn chế và dần đi đến chấm dứt các hành vi nhũng nhiễu, hành dân của một bộ phận công chức trong các cơ quan hành chính Nhà nước các cấp hiện nay. Thực tế đã phát sinh rất nhiều trường hợp công chức trong quá trình giải quyết TTHC đã lợi dụng sự bất cập của pháp luật để tự ý đặt ra các loại thủ tục, hồ sơ, giấy tờ nhằm gây khó khăn, sách nhiễu với người dân. Nhiều trường hợp đã bị xem xét, xử lý kỷ luật. Chính vì vậy, công khai TTHC là một yêu cầu không thể thiếu trong kiểm soát TTHC.

Một vấn đề vô cùng quan trọng, ảnh hưởng rất nhiều đến chất lượng hoạt động kiểm soát TTHC chính là thái độ và nhận thức của người dân khi tiếp cận TTHC. Do thiếu hiểu biết pháp luật, không nắm rõ các quy trình, quy định, cộng với tâm lý phải “nhờ vả, xin cho” vô hình trung cũng đã tạo điều kiện cho một bộ phận công chức nảy sinh các hiện tượng tiêu cực. Thậm chí, nhiều trường hợp dù biết rõ công chức Nhà nước thực hiện sai quy định nhưng để đạt mục đích của mình, người dân vẫn buộc phải làm theo, không có ý kiến phản hồi hoặc phản ánh, báo cáo với cơ quan có thẩm quyền.

Trước thực trạng này, hoạt động kiểm soát TTHC đã thiết lập cơ chế tiếp nhận các phản ánh, kiến nghị của cá nhân, tổ chức về quy định hành chính nhằm kịp thời xử lý theo thẩm quyền hoặc chuyển cơ quan chức năng xử lý; qua đó, giúp cơ quan hành chính các cấp kịp thời phát hiện và chấn chỉnh hành vi vi phạm của công chức trong quá trình giải quyết TTHC.

Tất cả những vấn đề trên góp phần quan trọng, thiết yếu trong thực hiện nhiệm vụ chung là xây dựng một nền hành chính chuyên nghiệp, hiệu quả và hiện đại.

KIM PHƯỢNG