Kỳ diệu nền nông nghiệp Bạc Liêu

37 năm sau ngày miền Nam giải phóng, thống nhất đất nước, đặc biệt là sau 15 năm tái lập tỉnh, có thể nói ngành Nông nghiệp Bạc Liêu đã đạt được thành tựu đáng tự hào. Từ chỗ độc canh cây lúa, mang tính “tự cung tự cấp”, Bạc Liêu bây giờ đang sở hữu một nền nông nghiệp đa dạng sản phẩm, giá trị sản xuất không ngừng tăng lên và luôn chứng tỏ là một nền kinh tế mũi nhọn của tỉnh.

Bộ trưởng Bộ NN&PTNT Cao Đức Phát (người đeo kính) thăm mô hình nuôi tôm sú ở xã Vĩnh Trạch (TP. Bạc Liêu).

VẠN SỰ KHỞI ĐẦU TỪ GIỐNG LÚA

Để có được sự đổi thay kỳ diệu của nền nông nghiệp Bạc Liêu như hôm nay, phải thừa nhận rằng, sự thay đổi cơ cấu giống lúa được tiến hành như một cuộc cách mạng. Thời kỳ của 15 năm về trước (năm 1997), sản lượng lúa hàng năm của tỉnh chủ yếu chỉ để phục vụ cái ăn, bởi lẽ chưa thể bán ra thị trường thế giới. Độc canh cây lúa, năng suất thấp, giá cả bấp bênh, tiêu thụ khó là cái vòng luẩn quẩn làm cho nông dân Bạc Liêu vốn nghèo lại càng thêm khó khăn.

Thấy được điểm yếu này, trong giai đoạn 1997 - 2000, Bạc Liêu đã có bước đi đúng hướng đầu tiên mang tính đột phá là thay đổi cơ cấu giống từ phần lớn diện tích sản xuất lúa mùa địa phương bằng bộ giống lúa mới. Ông Phan Minh Quang, Phó Giám đốc Sở NN&PTNT khẳng định: Ngay từ năm 2002, Bạc Liêu đã có 80% diện tích trồng lúa được nông dân sử dụng giống chất lượng cao. Ông cho biết: “Do am hiểu tập quán của nông dân mình, nên lúc đầu ngành Nông nghiệp chỉ thử nghiệm bộ giống lúa mới trên diện tích khiêm tốn và trình diễn ở cánh đồng mẫu, cánh đồng thanh niên. “Trăm nghe không bằng mắt thấy”, chỉ sau hai vụ sản xuất, những cánh đồng ấy đã đạt năng suất trên 5 tấn/ha, thương lái tìm mua không sót hạt nào. Đây chính là nhân tố quyết định để bà con nông dân tìm đến cái mới tiên tiến trong sản xuất”. Hàng chục giống lúa mới “made in Bac Lieu” của ông Tám Lạc cũng đã ra đời từ đó, năng suất cao nhất mỗi vụ lên đến 8 tấn/ha đã tạo nên tiếng vang cho tỉnh Bạc Liêu ở cả khu vực ĐBSCL.

Thành quả từ cuộc cách mạng giống lúa cùng với cải tiến kỹ thuật sản xuất… đã mang về cho tỉnh những đồng lúa trĩu hạt, năng suất, chất lượng cao. Theo đánh giá của Sở NN&PTNT, mặc dù đất trồng lúa của tỉnh không tăng, thậm chí giảm xuống do nhu cầu xây dựng nhà ở, nuôi trồng thủy sản và xây dựng các khu công nghiệp… nhưng sản lượng lúa hàng năm vẫn tăng. Nếu như năm 2005, sản lượng lúa chỉ đạt 405.000 tấn thì năm 2010 đã tăng lên 830.000 tấn. Đặc biệt, sang năm 2011, năng suất lúa của tỉnh đạt cao nhất từ trước đến nay: 900.000 tấn, tăng gần 10% so với năm 2010 và tăng hơn 50% so với thời điểm 5 năm về trước. Từ chỗ hầu hết là giống lúa mùa địa phương chỉ để tiêu thụ nội địa trước đây, sản lượng lúa của tỉnh ngày nay không chỉ bảo đảm an ninh lương thực cho tỉnh, quốc gia mà còn có hơn ½ sản lượng dùng cho xuất khẩu. Và sở dĩ có sự tăng lên liên tục về sản lượng lúa là nhờ sự thay đổi mạnh mẽ cơ cấu giống, mô hình canh tác với phương pháp mới theo khuyến cáo của ngành Nông nghiệp.

Mùa bội thu. Ảnh: M.Đ

Cùng với thay đổi bộ giống, tỉnh còn vận động bà con nông dân ứng dụng tiến bộ kỹ thuật vào sản xuất để tăng năng suất, chất lượng, tiết kiệm chi phí sản xuất. Thấy hiệu quả, bà con đua nhau ứng dụng phương pháp canh tác “3 giảm - 3 tăng”, “1 phải - 5 giảm”, quản lý rầy nâu, bệnh vàng lùn, lùn xoắn lá, mô hình quản lý dinh dưỡng, trồng lúa sử dụng 100% phân bón hữu cơ và thuốc bảo vệ thực vật vi sinh, mô hình ghi chép sổ tay theo tiêu chuẩn GAP… Chi cục Bảo vệ thực vật tỉnh khẳng định, tất cả các giải pháp ấy đều mang lại hiệu quả kinh tế cao hơn gấp đôi hoặc nhiều lần so với phương pháp canh tác truyền thống. Chỉ tính khiêm tốn, mỗi héc-ta ứng dụng những kỹ thuật này đã cho giá trị tăng hơn 1 triệu đồng. Với 165.000ha đất trồng lúa của tỉnh hiện nay, số tiền mà bà con nông dân bỏ túi thêm mỗi năm hàng chục tỷ đồng. Và cái được lớn hơn chính là niềm tin của bà con nông dân vào chủ trương, chính sách của Đảng và Nhà nước. Từ khâu chọn giống, ứng dụng tiến bộ kỹ thuật vào sản xuất, hàng trăm ngàn hộ nông dân đã thay đổi tập quán canh tác của mình, không còn độc canh cây lúa mà kết hợp giữa trồng lúa với nhiều loại cây, con mang lại hiệu quả kinh tế cao. Nhất là từ khi chuyển đổi sản xuất sang các mô hình lúa - tôm, lúa - cá, lúa - cua, lúa - màu, mô hình VACB (vườn - ao - chuồng - biogas)... các mô hình này cho thu nhập từ 50 - 100 triệu đồng/ha, trong đó lợi nhuận đạt từ 30 - 40 triệu đồng/ha.

Hướng tới, Sở NN&PTNT sẽ tiến hành quy hoạch 100ha vùng sản xuất lúa Một bụi đỏ và khoảng 20ha vùng lúa Tài nguyên Vĩnh Lợi đưa vào sản xuất theo tiêu chuẩn VietGAP; nhân rộng mô hình nuôi tôm sử dụng vi sinh cho vùng nuôi tôm công nghiệp, mô hình lâm - ngư kết hợp ở các xã ven biển để giữ vững môi trường trong sạch, ổn định sản xuất. Trong lĩnh vực thủy sản, có 2 đề tài khoa học đang triển khai nghiên cứu là: Xây dựng mô hình nâng cao hiệu quả nuôi cua sinh sản, cua thương phẩm và mô hình nuôi cá kèo bán công nghiệp gắn với xây dựng thương hiệu. Mục tiêu của Sở NN&PTNT trong năm 2012 và những năm tiếp theo là tập trung thực hiện quy hoạch phát triển cơ sở, vùng nuôi thủy sản an toàn theo 3 cấp độ: CoC (thực hành nuôi thủy sản có trách nhiệm), GaqP (thực hành nuôi thủy sản tốt), BMP (thực hành nuôi thủy sản tốt nhất) và quản lý chặt chẽ cơ sở, vùng nuôi thủy sản an toàn, tiến tới chứng nhận cơ sở, vùng nuôi thủy sản an toàn theo 3 cấp độ nói trên.

Công nghiệp hóa - hiện đại hóa nông nghiệp, nông thôn không chỉ là khẩu hiệu mà đang từng ngày trở thành hiện thực sinh động ở khắp các vùng nông thôn trong tỉnh. Ở Bạc Liêu đang có sự dịch chuyển sản xuất công nghiệp hướng về nông thôn. Thể hiện rõ nhất là việc bố trí các cụm nhà máy chế biến thủy sản, lúa gạo về các huyện gần vùng nguyên liệu, thu hút hàng ngàn lao động. Thực hiện chương trình cơ giới hóa nông nghiệp, nông thôn, những chiếc máy cày, máy xới, máy suốt, máy gặt đập liên hợp… đang thay thế sức người, tạo nên những thành tựu mới.

15 năm kể từ ngày tái lập tỉnh, với người dân Bạc Liêu thật sự là thời gian ấn tượng của sự phát triển, vươn lên vượt qua đói nghèo. Trong chuyến về thăm Bạc Liêu, Tổng Bí thư Nguyễn Phú Trọng (lúc bấy giờ là Chủ tịch Quốc hội) nhấn mạnh: “Bạc Liêu phải tiếp tục thực hiện công nghiệp hóa - hiện đại hóa gắn với nông nghiệp, nông thôn trên cơ sở quy hoạch vùng, quy hoạch phát triển lương thực, các nghị quyết của Đảng về nông nghiệp, nông thôn và nông dân”. Đường đã mở, lối đã thông, hướng đi đã rõ, nền nông nghiệp Bạc Liêu đang tiếp tục vươn tới tương lai đồng hành cùng sự phát triển của đất nước.

TẤN ĐẠT