Làm sao giữ được đất trồng lúa?

Bài 2: Tiếng nói của người trong cuộc
Bài 1: Trồng lúa để đảm bảo an ninh lương thực

Về chủ trương giữ ổn định đất trồng lúa của Bạc Liêu để đảm bảo an ninh lương thực theo Nghị quyết Trung ương 3 (khóa XI), các nhà quản lý và các nhà khoa học đã đóng góp nhiều ý kiến tâm huyết cho tỉnh. Báo Bạc Liêu xin trích đăng một số ý kiến nói trên.

Ông Lâm Quyết Thắng, Giám đốc Sở TN-MT: Quản lý nghiêm ngặt việc chuyển mục đích sử dụng đất trồng lúa

Tới đây, các huyện, thành phố muốn triển khai dự án kinh tế hay thành lập khu, cụm công nghiệp đều phải bám sát quy hoạch sử dụng đất của tỉnh. Việc sử dụng đất cho các dự án kinh tế phải căn cứ vào quy hoạch lâu dài và kế hoạch sử dụng đất hàng năm đã được Chủ tịch UBND tỉnh và Thủ tướng Chính phủ phê duyệt. Chủ sử dụng đất có yêu cầu chuyển mục đích sử dụng từ đất lúa sang mục đích khác phải hội đủ các điều kiện và phù hợp với quy hoạch thì chúng tôi mới giải quyết. Mọi trường hợp tự ý chuyển mục đích sử dụng đất trồng lúa mà không thông qua chính quyền địa phương và cơ quan chức năng đều bị xử lý nghiêm.

Một vấn đề khác, đất đai có giới hạn trong khi dân số ngày càng gia tăng. Trước bài toán đó, việc giữ diện tích đất lúa là rất cần thiết nhưng phải đảm bảo hài hòa các lợi ích. Tuy nhiên, chúng ta không nên máy móc, bằng mọi cách để giữ đất lúa mà không phát triển đô thị, giao thông, hạ tầng kinh tế - xã hội. Vấn đề đặt ra là đã đến lúc phải sử dụng một cách cực kỳ tiết kiệm, căn cơ và hiệu quả quỹ đất hiện có, nhất là giữ được diện tích đất chuyên lúa (2 - 3 vụ/năm). Có như vậy mới đảm bảo sự phát triển của đất nước và an ninh lương thực cho các thế hệ tương lai.

* Ông Trần Văn Út, Chủ tịch Hội Nông dân tỉnh: Cần có nhiều chính sách đối với nông dân trồng lúa

Giữ đất trồng lúa là chủ trương rất đúng của Đảng nhằm đảm bảo ổn định xã hội, ổn định an ninh lương thực quốc gia. Để làm được điều này, theo tôi, tỉnh cần quan tâm thực hiện tốt 3 chính sách lớn đối với nông dân.

Một là, tạo điều kiện tốt về tín dụng, nguồn vốn cho người trồng lúa với lãi suất ưu đãi làm sao sản xuất có lãi cao. Thứ hai, phải tính toán đầu ra cho lúa gạo sao cho ổn định, giá phải cao để nông dân yên tâm, không phập phồng lo sợ mỗi khi đầu tư cho sản xuất. Thứ ba, cần đầu tư nhiều hơn cho hệ thống thủy lợi, nguồn nước phục vụ tốt cho sản xuất.

PGS-TS Võ Công Thành, trường Đại học Cần Thơ: Đẩy mạnh sản xuất lúa chất lượng cao để nâng cao giá trị hạt gạo

Muốn diện tích đất trồng lúa ở Bạc Liêu ít bị “sứt mẻ”, Bạc Liêu cần đẩy mạnh hơn nữa chương trình sản xuất lúa đặc sản, lúa chất lượng cao ở vùng ngọt để nâng cao giá trị hạt gạo. Theo đó, Bạc Liêu nên đưa giống mới nhiều hơn vào đồng ruộng thông qua hợp tác với các nhà khoa học, các viện, trường.

Ở vùng sản xuất lúa - tôm, Bạc Liêu cần quan tâm nhiều hơn đến việc lai tạo và sản xuất các giống lúa chịu được mặn cao, năng suất, chất lượng tốt để đối phó với tác động của biến đổi khí hậu. Phấn đấu ở vùng sản xuất lúa - tôm của tỉnh canh tác được 2 vụ lúa/năm thì Bạc Liêu không chỉ đạt được mục tiêu 35.000ha, mà diện tích lúa - tôm còn được mở rộng hơn nhiều trong vài năm tới.

GS-TS Bùi Chí Bửu, Viện Khoa học nông nghiệp miền Nam: Cần có giải pháp tốt và quyết liệt

Muốn giữ được đất trồng lúa, quan trọng là quyết tâm của Nhà nước. Nhà nước quyết giữ thì người dân phải chấp hành. Nhưng nếu Nhà nước không có giải pháp tốt, biện pháp quyết liệt thì e rằng khó đạt được mục tiêu đặt ra.

Để làm được việc này, nông dân cần nhận được sự quan tâm hơn từ phía tỉnh và Chính phủ thông qua hỗ trợ tiêu thụ sản phẩm cho nông dân.

Ở châu Âu có chính sách bảo trợ nông nghiệp rất tốt, nông dân ở những nước này có đời sống khá cao, nhưng nước ta còn nghèo nên chưa thể làm như vậy được. Chính sách bảo trợ nông nghiệp của chúng ta chủ yếu thông qua hoạt động khuyến nông, nhưng kinh phí đầu tư của Nhà nước cũng không nhiều.

Tôi nghĩ rằng, Bạc Liêu cần đầu tư nhiều hơn cho khuyến nông thì hiệu quả canh tác trên đất lúa mới nâng cao được.

TS. Lê Văn Bảnh, Viện trưởng Viện Lúa ĐBSCL: Không để vùng đất trồng lúa bị xâm phạm

Bạc Liêu hay bất kỳ tỉnh nào ở ĐBSCL đều không thể giữ 100% diện tích đất lúa như hiện có, nhưng đừng để mất quá nhiều. Tôi cho rằng có 2 việc cần làm ngay để giữ đất lúa.

Một là, chính quyền địa phương phải quy hoạch vùng trồng lúa và phải quản lý chặt chẽ, không để vùng đất lúa bị xâm phạm. Cần khoanh định rõ diện tích đất trồng lúa để bảo vệ nghiêm ngặt, quy định trách nhiệm rõ ràng, điều kiện chặt chẽ khi chuyển đổi đất trồng lúa sang mục đích sử dụng khác và xử lý nghiêm các trường hợp vi phạm.

Hiện nay, chính quyền địa phương có để mất đất lúa hay lấy đất lúa làm việc khác thì chưa có ai bị xử lý. Theo tôi, để giữ đất lúa, Bạc Liêu cần quy định rõ, nếu địa phương làm mất 1ha, 2ha, 3ha… đất trong quy hoạch thì sẽ bị xử lý. Có như thế, các cán bộ có thẩm quyền mới dè chừng trong việc lấy đất lúa làm việc khác.

Hai là, Chính phủ phải có chính sách đặc thù cho nông dân trồng lúa, vì hiện nay người trồng lúa có thu nhập thấp nhất so với trồng các loại cây khác. Chính sách hỗ trợ đó phải đảm bảo nông dân an tâm sống với nghề trồng lúa. Nếu không thì họ lén chuyển sang làm vườn hoặc nuôi trồng thủy sản thì “bó tay”.

Bây giờ, nếu nông dân chuyển đất trồng lúa sang trồng cây ăn trái hay nuôi thủy sản, mai mốt lỡ xảy ra thiếu ăn thì muốn quay trở lại trồng lúa cũng không được.

Tấn Đạt (thực hiện)

Bài 3: Góc nhìn từ phía nông dân