Lượng hoá mục tiêu, bảo đảm nguồn lực cho 3 chương trình MTQG

Sáng 5/12, tiếp tục chương trình làm việc của Kỳ họp thứ 10, Quốc hội thảo luận tại hội trường về chủ trương đầu tư Chương trình mục tiêu quốc gia (MTQG) giai đoạn 2026-2035. Đại biểu Trần Thị Hoa Ry (Đoàn Đại biểu Quốc hội tỉnh Cà Mau), Phó Chủ tịch Hội đồng Dân tộc của Quốc hội, nêu nhiều đề xuất quan trọng liên quan đến việc tích hợp 3 chương trình: xây dựng nông thôn mới, giảm nghèo bền vững, phát triển kinh tế - xã hội vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi.

• Các tổ đại biểu HĐND tỉnh Cà Mau tiếp xúc cử tri trước kỳ họp cuối năm 2025
• Tổ đại biểu HĐND tỉnh lắng nghe, ghi nhận ý kiến cử tri xã Long Điền và xã Phan Ngọc Hiển
• Đại biểu Cà Mau kiến nghị hoàn thiện cơ chế, bảo đảm nguồn lực cho Chương trình Mục tiêu quốc gia

Tích hợp để cộng hưởng, nhưng phải giữ vững tính đặc thù

Đại biểu Trần Thị Hoa Ry bày tỏ sự nhất trí với chủ trương tích hợp 3 chương trình MTQG nhằm giảm đầu mối quản lý, giảm thủ tục hành chính, khắc phục trùng lặp nội dung và tăng hiệu quả điều hành.

Đại biểu Trần Thị Hoa Ry nhấn mạnh yêu cầu lượng hoá mục tiêu và bảo đảm khả thi nguồn lực khi tích hợp 3 chương trình MTQG.

Bà kỳ vọng, việc tích hợp sẽ tạo “sức mạnh cộng hưởng”, tránh hình thức, tránh chạy theo thành tích và giúp các địa phương chủ động hơn trong lồng ghép, bố trí, triển khai dự án.

Tuy nhiên, bà lưu ý cần đặc biệt thận trọng với các yếu tố đặc thù của Chương trình phát triển kinh tế - xã hội vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi. "Cần bảo đảm sự tương thích với quan điểm của Chính phủ: giữ nguyên nội dung cốt lõi, nâng cao mục tiêu, chỉ tiêu cụ thể, phù hợp với bối cảnh mới của đất nước”, bà nhấn mạnh.

Mục tiêu phải được lượng hoá, có cơ sở

Cho rằng mục tiêu tổng quát của 3 chương trình tương đối toàn diện, kế thừa kết quả giai đoạn trước, đại biểu Trần Thị Hoa Ry nêu 2 vấn đề cần đặc biệt quan tâm.

Đó là, các mục tiêu như nông nghiệp sinh thái, nông thôn hiện đại, nông dân văn minh; giảm nghèo đa chiều; phát triển bao trùm… cần được lượng hoá rõ ràng ở cả mục tiêu tổng quát và cụ thể, theo đúng tinh thần chỉ đạo của Uỷ ban Thường vụ Quốc hội: “Tránh đặt mục tiêu quá rộng, quá cao, thiếu căn cứ và thiếu định lượng”.

Bên cạnh đó, hiện chưa có bộ tiêu chí nông thôn mới, chuẩn nghèo mới, hay kết quả phân định vùng dân tộc thiểu số theo quy định mới. Đây là những nền tảng quan trọng mà địa phương phải có trước khi xác lập mục tiêu cụ thể cho giai đoạn 2026-2035. Vì vậy, bà đề nghị, nếu Quốc hội thông qua chủ trương tại kỳ họp này, Nghị quyết chỉ nên quy định mục tiêu mang tính khung; giao Chính phủ quyết định chỉ tiêu cụ thể khi phê duyệt chương trình.

Cần điều chỉnh tỷ lệ vốn đối ứng của địa phương

Một trong những vấn đề được đại biểu Trần Thị Hoa Ry nhấn mạnh là tỷ lệ vốn đối ứng của địa phương quá cao. Theo dự kiến giai đoạn 2026-2030, vốn Trung ương 100 ngàn tỷ đồng, vốn địa phương 400 ngàn tỷ đồng (chiếm 80%).

"Đây là “thách thức rất lớn”, đặc biệt đối với các tỉnh nghèo, vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi, nơi ngân sách địa phương vốn đã khó khăn", đại biểu nhấn mạnh. 

Đại biểu đề nghị tỷ lệ vốn đối ứng của địa phương không quá 10% đối với các hợp phần triển khai ở vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi; đồng thời cần phân rõ nguồn lực theo từng hợp phần, nêu rõ người - việc - trách nhiệm của từng đơn vị chủ trì. Nguồn vốn phải được giao sớm, tập trung cho các nội dung đặc thù, giải quyết những điểm nghẽn lớn nhất tại địa phương.

Đồng tình kéo dài thời gian giải ngân, nhưng cần làm rõ trách nhiệm

Đối với kiến nghị của Chính phủ kéo dài thời gian giải ngân vốn ngân sách năm 2025 đến hết năm 2026, đại biểu Trần Thị Hoa Ry cơ bản đồng thuận, vì điều này nhằm tạo điều kiện để các địa phương hoàn thành nhiệm vụ giai đoạn 2021-2025. Tuy nhiên, bà yêu cầu làm rõ thẩm quyền, trách nhiệm giải ngân đối với nguồn vốn kéo dài; xác định cơ chế xử lý đối với các khoản vốn thuộc chương trình đã đạt mục tiêu, không còn đối tượng thực hiện.

Ý kiến phát biểu của đại biểu Trần Thị Hoa Ry nhấn mạnh tính thực tiễn, tính khả thi và hiệu quả điều hành của các chương trình MTQG trong giai đoạn mới. Thông điệp xuyên suốt là: tích hợp để tinh gọn và hiệu quả, nhưng phải lượng hoá mục tiêu, bảo đảm nguồn lực, tôn trọng đặc thù vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi.

Những góp ý này được kỳ vọng góp phần quan trọng giúp Quốc hội hoàn thiện chủ trương đầu tư, tạo nền tảng cho sự phát triển bền vững của nông thôn, công tác giảm nghèo và phát triển kinh tế - xã hội vùng đồng bào dân tộc thiểu số trong giai đoạn 2026-2035./.                                                                                                                                           

Lê Hằng