Lương tâm và trách nhiệm của mỗi nhà báo

Buổi tọa đàm đạo đức nhà báo với việc khai thác, xử lý nguồn tin do Hội Nhà báo tỉnh tổ chức đã nhận được nhiều ý kiến thảo luận của các nhà báo, đại biểu tham dự. Báo Bạc Liêu trích đăng một số ý kiến tâm huyết tại buổi tọa đàm.

Ông La Thanh Việt, Phó Giám đốc Sở TT-TT: Tâm không sáng, lòng không trong thì ngòi bút sẽ không sắc

Những biểu hiện về vi phạm đạo đức nghề nghiệp của người làm báo rất đa dạng, phức tạp và đôi khi được che đậy rất khéo. Có nhiều ý kiến đề cập đến nguyên nhân của tình trạng này. Một số người cho rằng trong cơ chế thị trường, báo chí phải tuân theo quy luật cung - cầu, tức là làm thỏa mãn các nhu cầu theo sở thích của người tiêu dùng. Tác động của cơ chế này cộng với sự buông lỏng quản lý của cơ quan báo chí làm cho một số nhà báo coi trọng lợi ích cá nhân, lợi ích kinh tế hơn lợi ích xã hội. Ý kiến khác lại cho rằng, nguyên nhân sai phạm chủ yếu là do tư duy làm báo còn thiếu chuyên nghiệp, nhà báo thiếu tu dưỡng, rèn luyện thường xuyên và do thiếu hiểu biết về pháp luật. Cũng có ý kiến khác lý giải nguyên nhân xảy ra nhiều sai phạm là do thu nhập của người làm báo còn thấp, họ phải tự bươn chải trong môi trường sống khắc nghiệt và không phải lúc nào nhà báo cũng thắng nổi những cám dỗ về vật chất. Dù có nguyên nhân gì đi nữa thì điều chung nhất vẫn là một khi tâm không sáng, lòng không trong thì ngòi bút sẽ không sắc.

Nhà báo Cao Xuân Thu Ngọc (Đài PT-TH Bạc Liêu): Yếu tố chính xác cần được quan tâm hàng đầu

… Hiện nay có một số nhà báo trong tỉnh chỉ cần nhuận bút mà quá dễ dãi, thậm chí không nghĩ đến hậu quả khôn lường là sao chép bài của đồng nghiệp, không sửa lại rồi cộng tác với các báo khác… Biết đâu trong bài viết đó, đồng nghiệp mình xử lý thông tin chưa hay, hoặc không chính xác thì sao? Một kiểu làm báo chỉ vì tên tuổi và tiền.

Qua 15 năm làm báo, mặc dù cố gắng cẩn trọng trong tác nghiệp, trong giao tiếp giữ đúng mực thước, điềm tĩnh trong xử lý thông tin, nhưng đôi lúc vẫn có sự nhầm lẫn vì nhiều lý do khách quan tôi đã bỏ sót những thông tin, những chi tiết hay trong từng sản phẩm của mình. Tôi luôn tự nhắc nhở mình, làm nghề gì cũng cần có cái tâm, nhất là nghề làm báo có thể là cầu nối cho những hoàn cảnh khó khăn với nhà hảo tâm. Vì thế nửa đêm có những cuộc điện thoại làm tôi mất hồn, nhưng vẫn bình tĩnh động viên và chia sẻ với những mảnh đời bất hạnh. Để trăn trở, để đau cùng nỗi đau của nhân vật và mang đến cho họ niềm tin. Tôi nghĩ, người làm báo giỏi, không đơn thuần chỉ có tay nghề “cứng” mà còn đòi hỏi phải có lòng yêu nghề, có đạo đức của một người làm báo, bởi mỗi sản phẩm của mình khi phát hành, phát sóng sẽ có tác động đến dư luận xã hội rất lớn. Báo chí cần phải nhanh, nhưng tôi nghĩ yếu tố chính xác cần được quan tâm hàng đầu.

Nhà báo Danh Tấn Đạt (Báo Bạc Liêu): Nhà báo phải chân thực

Những vi phạm “Quy chế trích dẫn nguồn tin” mà ít ai bị xử lý hoặc ít ai nhận ra đó là sự vi phạm: biến nguồn tin của lãnh đạo (người phát ngôn chính thức) thành thông tin riêng của mình để tạo phong cách bài viết mà không hề dẫn nguồn đó là của ai, chức vụ gì, ở cơ quan nào hoặc lấy từ đâu; trích dẫn nguồn tin không trung thực; trích dẫn nguồn tin khống; thiếu kiểm chứng nguồn tin. Một số phóng viên do quá tin tưởng vào người cung cấp thông tin cho mình nên không kiểm chứng những thông tin đáng nghi ngờ. Việc khai thác nguồn tin qua Internet cũng là vấn đề cần quan tâm. Có nhiều nhà báo có đủ sức “đề kháng” để nhận ra nguồn tin mà mình muốn lấy từ trên mạng để minh họa cho bài viết là đúng hay sai hoặc có thật hay không có thật nhưng đôi khi vẫn bị lầm. Nhưng đáng ngại hơn là những người trẻ mới bước vào nghề mà đã cặm cụi khai thác thông tin trên mạng quá sớm. Đôi lúc họ đã dựa hẳn vào Internet để làm báo, đủ thứ nguồn tin họ đều lấy từ trên mạng. Và hầu hết nguồn tin đó họ đã “chế biến” thành thông tin riêng khiến cho văn phong của họ đã không còn một phong cách riêng. Đó là chưa kể, nhiều lúc nguồn tin họ lấy không phải nguồn tin chính thống mà họ đã không nhận ra.

Tất cả những gì tôi nói ở trên, một số vấn đề có thể khép vào vi phạm pháp luật, nhưng đa phần nó thuộc về phạm trù đạo đức nghề nghiệp của nhà báo. Độc giả thì tiếp nhận tác phẩm báo chí một cách chân tình và ngay thẳng, nhưng tác giả thì chưa hẳn lúc nào cũng chân thật (xin được loại trừ những nhà báo chân chính).

L.A (lược trích)