Nhà báo Dương Thành Truyền: Giải thưởng lớn nhất cho nhà báo là hiệu quả xã hội của tác phẩm báo chí

Nhà báo Dương Thành Truyền, nguyên Phó tổng Biên tập Báo Tuổi Trẻ, hiện là Chủ tịch Hội đồng thành viên Nhà xuất bản Trẻ TP. HCM, đã 2 năm tham gia Hội đồng chung khảo giải báo chí truyền thống tỉnh Bạc Liêu. Trả lời phỏng vấn Báo Bạc Liêu, ông đã có những nhận định ở góc nhìn của một nhà báo giàu kinh nghiệm, đã từng công tác tại một cơ quan báo chí có uy tín trong cả nước.

PV: Xin chào nhà báo Dương Thành Truyền! Qua 2 năm tham gia Hội đồng chung khảo giải báo chí truyền thống tỉnh Bạc Liêu, ông có nhận định chung nào về chất lượng các tác phẩm dự thi?

Nhà báo Dương Thành Truyền: Tôi chỉ mới tham gia chấm giải báo chí truyền thống tỉnh Bạc Liêu năm 2014 và 2015. Nhận định chung của tôi về các tác phẩm dự thi, đầu tiên là sức sống của phát thanh ngày càng mạnh mẽ, có nhiều đề tài, nhiều phát hiện rất tốt. Thứ hai là một số nhà báo có nhiều phát hiện mới và có ý nghĩa rất lớn trong cuộc sống. Chẳng hạn như tác phẩm “Tình người lan tỏa từ 1.000 đồng” viết về Quỹ ngôi nhà 1.000 đồng ở huyện Hòa Bình. Đó là một sáng kiến rất hay, ai cũng có thể tham gia đóng góp nhưng lại có thể thay đổi cuộc sống, có tác dụng gắn kết cộng đồng rất lớn. Hoặc chuyện cán bộ làm sai, chính quyền xin lỗi tại một phường thuộc TP. Bạc Liêu, điều này thể hiện nỗ lực xây dựng mối quan hệ gắn bó với nhân dân của chính quyền cơ sở.

PV: Trên sân chơi lớn là giải báo chí toàn quốc, các tác phẩm báo chí tỉnh Bạc Liêu ít đoạt được những giải thưởng lớn. Nguyên nhân chính là do đề tài chưa xứng tầm hay là do chất lượng tác phẩm còn thấp, thưa ông?

Nhà báo Dương Thành Truyền: Tôi chưa từng đoạt giải báo chí nên không thể đưa ra một đánh giá nào (cười). Tuy nhiên, tôi có một số chia sẻ với các nhà báo về vấn đề này. Tôi nhận thấy nhiều tác phẩm báo chí của chúng ta đặt vấn đề quốc kế dân sinh rất hay nhưng lại không truy vấn đến cùng những người, những cơ quan có trách nhiệm nên đề tài bị bỏ lửng. Nhiều bài báo lại không tìm ra được cái riêng mà chủ yếu là xử lý những thông tin có sẵn, dễ tìm, dễ lấy. Sử dụng những tài liệu có sẵn, gặp gỡ những nhân vật ở bề mặt làm cho tác phẩm thiếu sức thuyết phục.

Với các nhà báo, cần đoạn tuyệt với cách diễn đạt kiểu như “Nghị định X vừa có hiệu lực đã làm nức lòng ngư dân” vì nó sáo rỗng và đôi khi không đúng sự thật. Riêng báo in, tôi nhận thấy ảnh minh họa quá nhiều trong khi lại thiếu ảnh báo chí. Viết về nhân vật mà sử dụng ảnh nghị trường, khen thưởng, ảnh chụp lưu niệm với lãnh đạo… là những ảnh không có thông tin.

PV: Theo ông, với những nhà báo ở cơ quan báo chí địa phương, để có một tác phẩm hay, yếu tố quan trọng hàng đầu là gì?

Nhà báo Dương Thành Truyền: Theo ý tôi, giải thưởng cao nhất của nhà báo chính là hiệu quả xã hội của tác phẩm báo chí mà mình viết. Một tác phẩm báo chí hay phải giúp ra đời hay hoàn thiện một chủ trương, chính sách; gợi ra được một giá trị tốt đẹp của con người, của cộng đồng; đưa ra được một giải pháp, một sáng kiến hay có thể thay đổi cuộc sống theo chiều hướng tốt đẹp hơn; nêu ra được những vấn đề của đời sống chính trị, kinh tế, văn hóa, xã hội có ý nghĩa với đời sống nhân dân. Để làm được điều này, nhà báo cần có nhiều điều tra riêng hơn. Tôi thấy chất điều tra trong một số tác phẩm báo chí không nhiều. Muốn có điều tra riêng, phải đào sâu vấn đề, tiếp cận văn bản, trao đổi với nhân dân, theo dõi, tìm hiểu những chứng cứ thuyết phục.

PV: Xin cảm ơn ông!

LÂM ANH (thực hiện)