Những điểm mới trong Luật Trách nhiệm bồi thường của Nhà nước năm 2017

Luật Trách nhiệm bồi thường của Nhà nước năm 2017 có ý nghĩa hết sức quan trọng về mặt chính trị và pháp lý. Luật đã hoàn thiện một bước về mặt thể chế điều chỉnh trách nhiệm bồi thường của Nhà nước, tiếp tục thể chế hóa đầy đủ Nghị quyết Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XII của Đảng về hoàn thiện thể chế kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa, xây dựng Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa, bảo đảm tính thống nhất, đồng bộ với các đạo luật liên quan. Đồng thời, thể hiện rõ trách nhiệm của Nhà nước đối với việc củng cố, hoàn thiện hiệu quả hoạt động của bộ máy nhà nước, của nền công vụ, cũng như trách nhiệm của Nhà nước với công dân.

Hội nghị triển khai một số văn bản pháp luật có hiệu lực năm 2017. Ảnh: Trần Sơn

Về những điểm mới trong Luật Trách nhiệm bồi thường của Nhà nước năm 2017 so với Luật Trách nhiệm bồi thường của Nhà nước năm 2009, Luật đã sửa đổi, bổ sung toàn diện các quy định của Luật Trách nhiệm bồi thường của Nhà nước năm 2009, bảo đảm tính đồng bộ, thống nhất với các bộ luật, luật mới được ban hành. Kế thừa các quy định còn phù hợp của luật hiện hành, khắc phục những tồn tại, hạn chế, bất cập trong thực tiễn thi hành Luật Trách nhiệm bồi thường của Nhà nước năm 2009, bảo đảm tốt hơn quyền con người, quyền công dân theo Hiến pháp năm 2013. Một số điểm mới quan trọng như sau: bổ sung quy định về nguyên tắc bồi thường của Nhà nước; bổ sung phạm vi trách nhiệm bồi thường của Nhà nước trong các lĩnh vực; bổ sung một số thiệt hại và lượng hóa các thiệt hại được bồi thường. Quy định cụ thể về cơ quan giải quyết bồi thường, sửa đổi toàn diện các quy định trình tự, thủ tục giải quyết bồi thường theo hướng rõ ràng, rút ngắn thời hạn giải quyết và cải cách mạnh mẽ thủ tục hành chính. Sửa đổi toàn diện các quy định về kinh phí bồi thường và thủ tục chi trả, quy định cụ thể và tăng mức hoàn trả của người thi hành công vụ; quy định cụ thể trách nhiệm của các cơ quan nhà nước trong công tác bồi thường nhà nước…

Luật đã mở rộng nguyên tắc giải quyết bồi thường, cho phép người bị thiệt hại có quyền khởi kiện ngay ra tòa án khi có văn bản làm căn cứ yêu cầu bồi thường trong hoạt động quản lý hành chính, tố tụng dân sự, tố tụng hành chính, thi hành án hình sự và thi hành án dân sự. Kết hợp giải quyết yêu cầu bồi thường trong quá trình tố tụng hình sự tại Tòa án đối với yêu cầu bồi thường trong hoạt động quản lý hành chính, tố tụng dân sự, tố tụng hành chính, thi hành án hình sự và thi hành án dân sự (khoản 4 Điều 4). Người bị thiệt hại có quyền lựa chọn cơ chế giải quyết bồi thường phù hợp nhưng khi cơ quan giải quyết bồi thường đã thụ lý yêu cầu bồi thường thì người đó không được quyền yêu cầu cơ quan có thẩm quyền khác giải quyết bồi thường. Luật Trách nhiệm bồi thường của Nhà nước năm 2017 không quy định kết hợp giải quyết bồi thường trong quá trình giải quyết khiếu nại.

Một trong những điểm thay đổi quan trọng của Luật năm 2017 chính là quy định về phục hồi danh dự. Thứ nhất, chúng ta đã xoay ngược lại vấn đề, cách tiếp cận là Nhà nước phải chủ động, không bắt người dân phải yêu cầu. Thứ hai, Luật giao Chính phủ quy định chi tiết quy trình, thủ tục như mẫu của lời xin lỗi, cách thức đăng công khai lời xin lỗi trên báo chí... Hiện, Bộ Tư pháp đang phối hợp với các bộ, ngành để xây dựng quy trình xin lỗi, đảm bảo việc xin lỗi thể hiện thành ý, thực hiện một cách thành thực, qua đó người dân cảm thấy Nhà nước thể hiện được trách nhiệm của mình.

K.K