Niềm tin

Trong cuộc sống, giữa bộn bề thử thách, khó khăn thì niềm tin đôi lúc được xem như một liều thuốc an thần để trấn an, khích lệ con người. Thậm chí, đôi khi con người như chìm dưới đáy tuyệt vọng thì niềm tin chính là chiếc phao cứu sinh…

Ở các phiên tòa cũng vậy. Người đến, người đi, có khi là tự nguyện (trong các vụ án dân sự với tư cách là nguyên đơn) cũng có khi là bị ép buộc (bị đơn) bị cưỡng chế (bị cáo trong các vụ án hình sự)… Thế nhưng cho dù ở vào vị trí nào thì họ vẫn cần lắm một niềm tin.

Nguyên đơn hay bị đơn vẫn tin rằng, công lý sẽ sáng soi, lẽ phải sẽ được thực thi. Ai đúng, ai sai sẽ được quyết định bằng cán cân công lý, bằng sự thật. Bị cáo ở các phiên tòa hình sự cũng thế, dù phạm tội, nhưng họ vẫn mong, vẫn hy vọng nhận được sự khoan hồng của pháp luật, để có mức án vừa răn đe vừa giáo dục và còn sớm có ngày trở về.

Và có lẽ, những người “cầm cân nảy mực” cần thấu hiểu điều này hơn tất cả. Vì nếu để xảy ra một chút sai lệch, một chút thiếu công bằng là sẽ có những người bị hàm oan, sẽ có những bản án không chính xác. Án oan, án không chính xác, đó không còn là những văn bản pháp luật đơn thuần, cũng không phải là chuyện mấy năm tù hay vài ba mét đất, vài chục triệu đồng..., mà còn là câu chuyện về niềm tin, về lẽ phải. Nếu để người dân đánh mất niềm tin vào công lý thì thử hỏi, xã hội sẽ ra sao, pháp luật sẽ như thế nào?

Một bản án dân sự, một vụ tranh chấp giữa hai gia đình kéo dài nhiều năm để rồi kết quả xét xử khiến ai nghe qua cũng giật mình… thắc mắc. Đó là vụ tranh chấp giữa bà N.T.N và T.V.X (cùng ngụ huyện Vĩnh Lợi), phiên tòa đầu tiên mở ra xét xử vụ kiện trên vào năm 1997 và cho đến nay, sau hàng chục lần xét xử từ sơ thẩm lên phúc thẩm, rồi giám đốc thẩm, hủy án và xử lại, vẫn chưa kết thúc. Không nói về chuyện, ai thắng ai thua nữa, bởi với kết quả như thế, có lẽ bên nào cũng có cái lý riêng. Nhưng nếu đặt mình vào nhân vật trong vụ tranh chấp trên, dù là nguyên đơn hay bị đơn, thì có lẽ cũng đã đủ mệt mỏi với quá trình tố tụng này. Chỉ với một vụ việc, không thay đổi yêu cầu, qua các cấp xét xử ở tòa án mà có đến hàng chục bản án khác nhau. Vậy đâu sẽ là kết quả cuối cùng và cơ sở nào để tin vào sự đúng đắn của bản án đó?!

Hay như vụ “cò sổ đỏ” nổi đình nổi đám về tính chất sai phạm, liên quan đến nhiều cán bộ trong ngành Địa chính tại TP. Bạc Liêu - một vụ việc nhận được nhiều trông đợi của người dân về kết quả xét xử. Thế nhưng, sau nhiều năm khởi tố vụ án, điều tra và… để đó, đến thời điểm này, việc xét xử đến nơi đến chốn vẫn chưa được thực hiện. Tòa án cũng đã thông báo mở phiên tòa, đưa ra xét xử nhưng không tuyên án (hoãn phiên tòa). Thời hạn hoãn phiên tòa cũng khiến người ta khó hiểu (hoãn từ tháng 5/2012 đến nay) vẫn chưa biết chừng nào mới xét xử lại. Không chỉ gây thắc mắc trong dư luận, mà cả những người có liên quan trong vụ án, thậm chí là các bị cáo, với thời gian tiến hành tố tụng dài như thế, họ cũng chịu nhiều thiệt thòi về các quyền nhân thân.

Tôi đã từng nghe nhiều người phàn nàn, thậm chí có thái độ rất tiêu cực với việc xét xử ở một số phiên tòa. Bản thân tôi cho rằng, họ suy nghĩ như thế là lệch lạc và cực đoan, bởi chiếm đại đa số trong số những người tiến hành tố tụng (xin gọi là những người “cầm cân nảy mực”) đều vì lẽ công bằng, vì công lý. Và phải nói đến một điều rất riêng tư, có lẽ chỉ những người trong nghề mới hiểu được, đó là hoạt động tiến hành tố tụng, dù ở giai đoạn nào, cũng đầy áp lực và trách nhiệm. Chúng ta không thể không trân trọng những người như thế, bởi họ chính là đại diện của pháp luật, xét về một khía cạnh nào đó.

Tuy nhiên, nếu không có “lửa” thì làm sao có “khói”, nếu không có những phiên tòa, những vụ án giống như trên thì chắc niềm tin vào công lý, vào lẽ phải của nhiều người sẽ không rơi vào cực đoan như thế. Và cái cực đoan của họ cũng có lý do, bởi một khi thiếu niềm tin, thì dễ khiến người ta nghi kỵ, thắc mắc.

Kim Phượng