Nỗi lo bệnh nghề nghiệp

Với áp lực công việc và ảnh hưởng nhiều vấn đề từ môi trường làm việc như: tiếng ồn, độ rung, ánh sáng, độ ẩm, mùi... tỷ lệ người lao động (NLĐ) mắc bệnh nghề nghiệp (BNN)  ngày càng cao. Mặc dù chưa có số liệu thống kê cụ thể nào về tổng số NLĐ mắc BNN trên địa bàn tỉnh, thế nhưng trên thực tế, công tác khám, chữa BNN thời gian qua đã bị chính bản thân NLĐ lẫn chủ doanh nghiệp (DN) thờ ơ!

Nguy cơ mắc BNN cao

BNN là những bệnh lý mang đặc trưng của nghề nghiệp hoặc liên quan tới nghề nghiệp. NLĐ thuộc bất cứ ngành nghề nào cũng có thể mắc BNN, tuy nhiên một số ngành nghề đặc thù như: y tế, cơ khí, sản xuất công nghiệp, bốc vác, may, chế biến thủy hải sản… thì nguy cơ mắc BNN cao hơn so với các ngành nghề khác. Không ít NLĐ dù biết đó là công việc độc hại, nguy hiểm, dễ mắc bệnh, song vì mưu sinh nên vẫn đành “bám trụ” với nghề.

Chị Ngọc Hương (38 tuổi) - lao động thời vụ ở một công ty chế biến thủy sản trên địa bàn TX. Giá Rai, chia sẻ: “Do thường xuyên đứng bóc vỏ tôm trong môi trường ẩm ướt, lạnh lẽo nên tôi hay bị đau đầu, đau khớp. Mới đây, đầu và tay chân đau nhiều nên tôi vào viện khám bệnh, bác sĩ chẩn đoán tôi mắc cùng lúc nhiều loại bệnh như viêm xoang, viêm khớp, giãn tĩnh mạch… Bác sĩ khuyên tôi nên sớm điều trị, thế nhưng vì cuộc sống mưu sinh lại còn phải nuôi con ăn học nên tôi đành chấp nhận sống chung với bệnh, gắng gượng qua ngày vì nghỉ làm thì đồng nghĩa với mất thu nhập, cuộc sống rơi vào khó khăn”.

Từng có 5 năm làm việc tại một nhà máy may mặc, thường xuyên ngồi lâu lại tiếp xúc bụi vải và liên tục tăng ca nên chị Phạm Thùy Lâm (huyện Vĩnh Lợi) mắc bệnh tê chân, dạ dày, viêm xoang, đau nhức xương khớp... Đến nay, dù đã nghỉ việc và điều trị nhiều nơi trong thời gian dài nhưng di chứng bệnh vẫn đeo bám chị.

Lao động làm việc trong môi trường lạnh, ẩm ướt dễ tăng nguy cơ mắc bệnh nghề nghiệp. Ảnh: T.Q

Theo các chuyên gia y tế, NLĐ ở mỗi ngành nghề đều có nguy cơ mắc phải những bệnh đặc thù. Cụ thể, công nhân nghề may thường mắc bệnh khớp, bệnh viêm mũi, phổi; người làm muối, xăng dầu, xây dựng thì dễ tổn thương da; công nhân trong các nhà máy nước đá thì viêm móng tay, chân, viêm mũi, phổi; công nhân chế biến thủy sản thì hay giãn tĩnh mạch, xương khớp, dạ dày… Do đó việc khám sức khỏe định kỳ để phát hiện BNN là rất cần thiết.

Khám sức khỏe nghề nghiệp - chưa được quan tâm đúng mức

Thông tư 14/2013/TT-BYT của Bộ Y tế quy định, các cơ quan, DN phải có trách nhiệm khám sức khỏe định kỳ cho NLĐ ít nhất 1 lần/năm và 6 tháng/lần đối với các nghề, công việc nặng nhọc, độc hại, nguy hiểm. Thế nhưng, thực tế cho thấy vẫn còn nhiều DN “né” thực hiện đăng ký khám sức khỏe cho NLĐ. Ngoài ra, đa phần NLĐ, nhất là lao động thời vụ, công nhật thường ngại đi khám bệnh vì sợ tốn kém, không có điều kiện kinh tế và ảnh hưởng đến việc làm. Việc không khám bệnh kịp thời làm cho NLĐ không nhận biết được căn bệnh đang mang, tích tụ lâu ngày sẽ trở thành bệnh nặng và khó có thể chữa trị.

Ông Nguyễn Hoàng Giang - Trưởng khoa Sức khỏe môi trường - Y tế trường học - Bệnh nghề nghiệp (Trung tâm Kiểm soát bệnh tật tỉnh), cho biết: “Số DN thực hiện việc khám BNN cho NLĐ chủ yếu là các DN có quy mô lớn, số lượng lao động đông. Còn các DN nhỏ và vừa hầu như ít thực hiện hoặc nếu có thì cũng đối phó theo kiểu thuê cơ sở y tế bên ngoài khám với giá rẻ nhằm mục đích hợp thức hóa thủ tục. Bên cạnh đó, lấy lý do chủ yếu thuê lao động thời vụ, không thuộc diện quản lý của mình mà không ít DN đã trốn tránh trách nhiệm này. Đặc biệt, qua 2 năm ảnh hưởng của dịch bệnh COVID-19, số lượng DN lơ là, không mặn mà trong việc tổ chức thăm khám BNN cho NLĐ ngày càng nhiều hơn!”.

Sức khỏe của NLĐ là một trong những yếu tố quyết định đến chất lượng, năng suất làm việc và hiệu quả hoạt động của DN. Do vậy, việc quan tâm thực hiện tốt công tác an toàn vệ sinh lao động, xây dựng môi trường lao động an toàn, đảm bảo cho NLĐ được hưởng đầy đủ chế độ, chính sách về chăm sóc sức khỏe cũng là biện pháp quan trọng xây dựng DN bền vững. Để ngăn chặn, tiến tới giảm dần tỷ lệ NLĐ mắc BNN, ngoài tăng cường công tác tuyên truyền cho người sử dụng lao động và NLĐ biết những tiềm ẩn nguy hại do BNN gây ra thì các cơ quan quản lý cần siết chặt hơn nữa việc đăng ký khám sức khỏe định kỳ, khám BNN cho NLĐ. Hơn hết là phải có chế tài đủ sức răn đe để xử lý các DN cố tình trốn tránh không quan tâm đến sức khỏe, quyền lợi của NLĐ.

Minh Luân