Phát triển kinh tế trong đại dịch: Nhìn thẳng để chọn hướng đi đúng

(CMO) Nhìn thẳng vào thực tại khó khăn để có giải pháp kịp thời, sát thực tế là quan điểm và tinh thần chỉ đạo của tỉnh, nhằm tiếp tục duy trì tốc độ phát triển kinh tế từ đây đến cuối năm trong điều kiện dịch Covid-19 và thiên tai đang diễn biến phức tạp.

Tác động của dịch Covid-19 đến nhiều mặt, từ đời sống kinh tế đến xã hội đã quá rõ. Riêng trên địa bàn tỉnh, với đặc điểm là nền kinh tế mà kim ngạch xuất khấu chiếm khoảng 50% GRDP của tỉnh, nên khi dịch Covid-19 bùng phát trên toàn thế giới, kinh tế Cà Mau phải chịu tác động rất lớn, nhất là các mặt hàng chủ lực như thuỷ sản, phân đạm... Bên cạnh tác động của dịch Covid-19, tình trạng khô hạn diễn biến phức tạp, ảnh hưởng không nhỏ đến sản xuất nông nghiệp và đời sống của người dân. Tình trạng sụp lún, sạt lở đất ven sông, làm hư hại nhiều tuyến đường giao thông trong tỉnh, hàng chục ngàn héc-ta lúa, tôm bị thiệt hại, hơn 20.000 hộ thiếu nước ngọt phục vụ sinh hoạt...

Thu ngân sách tăng nhưng thiếu bền vững

Thống kê sơ bộ cho thấy, dịch bệnh và khô hạn đã làm phát sinh tăng chi ngoài kế hoạch hơn 343 tỷ đồng. Trong đó, tăng chi do dịch Covid-19 khoảng 236,2 tỷ đồng, tăng chi thực hiện khắc phục khô hạn, thiếu nước, sạt lở, sụp lún 107,5 tỷ đồng. Tăng chi ngân sách trong khi nhiều chỉ tiêu của kế hoạch phát triển kinh tế - xã hội năm 2020 đến thời điểm này bị ảnh hưởng khá lớn và đạt thấp. Tiêu biểu như tốc độ tăng trưởng kinh tế 6 tháng ước chỉ tăng 1,6% so với 6,38% cùng kỳ năm 2019; tổng mức bán lẻ hàng hoá và doanh thu dịch vụ giảm 2,1% so cùng kỳ; kim ngạch xuất khẩu chỉ đạt 31,2% kế hoạch, giảm 12,2% so cùng kỳ…

Ngoài con tôm, nhiều mô hình kinh tế đa cây, con đạt hiệu quả trên địa bàn huyện Đầm Dơi đang được nhân rộng để người dân phát triển kinh tế. Chỉ riêng lĩnh vực thu ngân sách tăng, khoảng 17,06% so cùng kỳ. Tuy nhiên, sự gia tăng này được đánh giá không bền vững, do khai thác tăng thu các nguồn khác trên 800 tỷ đồng, mà các nguồn này chủ yếu chỉ thu một lần hay thu nhưng không sử dụng được. Cụ thể, các doanh nghiệp quyết toán nộp lãi phát sinh trên 220 tỷ đồng; qua công tác thanh tra, kiểm tra và xử lý thu hồi nợ đọng 120 tỷ đồng; tiền sử dụng đất và tiền chậm nộp trên 415 tỷ đồng; kê khai thuế bảo vệ môi trường trên 50 tỷ đồng. Nếu trừ các khoản phát sinh đột xuất này, số thu ngân sách chỉ bằng 44,93% kế hoạch, giảm 10,82% so cùng kỳ.  Là đô thị trung tâm của tỉnh, nhưng nguồn thu của TP Cà Mau đạt thấp hơn so với kế hoạch khoảng 1,3% bởi tác động từ dịch Covid-19. Chủ tịch UBND TP Cà Mau Phan Hoàng Vũ phân tích, giá trị sản xuất trên địa bàn thành phố những tháng đầu năm giảm 4,72%. Là đô thị trung tâm, giá trị dịch vụ chiếm đến 62%, nhưng tác động của Covid-19 ảnh hưởng không nhỏ đến phát triển kinh tế. Từ đó, thu ngân sách 6 tháng chỉ đạt 49,7%, tức khoảng 231 tỷ đồng. Xét về đơn vị thu, toàn tỉnh có 7 đơn vị huyện thu ngân sách 6 tháng đạt trên 50% dự toán năm. Trong đó, một số đơn vị đạt cao như huyện U Minh 73,64%; huyện Trần Văn Thời 70,54%; huyện Năm Căn 72,95%; huyện Đầm Dơi 60,69%; huyện Phú Tân 64,34%. Là đơn vị có tỷ lệ thu ngân sách 6 tháng đạt trên 52,6%, nhưng Chủ tịch UBND huyện Cái Nước Phạm Phúc Giang cho biết, so với chỉ tiêu pháp lệnh thì đạt, nhưng so với chỉ tiêu phấn đấu sẽ gặp khó khăn.

Đầu tư nâng cấp hoàn thiện hạ tầng giao thông nông thôn, tạo điều kiện thuận lợi để người dân đi lại giao thương hàng hoá, phát triển kinh tế.

Tiến từng bước bài bản

Phân tích về khó khăn trong phát triển kinh tế, ông Giang cho biết thêm, sản lượng tôm trên địa bàn huyện dù có giảm nhưng không nhiều, chỉ khoảng 3,8% nhưng thu nhập của người dân thấp do giá tôm thấp, từ đời sống của một số bà con gặp nhiều khó khăn. Việc phục hồi mô hình nuôi tôm thâm canh và siêu thâm canh thời gian tới sẽ rất khó.

Giá tôm nguyên liệu giảm thấp trong khi giá vật tư đầu vào lại cao là nguyên nhân chính khiến mô hình nuôi tôm thâm canh và siêu thâm canh phát triển chậm, nhiều ao nuôi đến lứa nhưng chờ giá. Theo thống kê của huyện Đầm Dơi, hiện nay diện tích thả nuôi của mô hình tôm thâm canh chỉ khoảng 40%, tức khoảng 515 ha; siêu thâm canh chỉ khoảng 60% ao được người dân thả nuôi. Với diện tích này dự báo sản lượng sẽ không đạt so với kế hoạch nếu giá tôm không phục hồi trong thời gian tới.

Nhận định con tôm đang gặp khó khăn trên đường xuất khẩu, nhiều địa phương đã có giải pháp phát triển mô hình mới, vật nuôi mới. Ông Giang cho biết, huyện đang tập trung chỉ đạo các ngành chuyên môn hỗ trợ người dân tái đàn heo. Tuy nhiên, việc tái đàn phải được tiến hành theo từng bước bài bản. Tinh thần chỉ đạo kiên quyết của huyện là chỉ cho những hộ đủ điều kiện về kinh tế, chuồng trại và hiểu biết về kỹ thuật mới được tái đàn. Đồng thời, hiện huyện đang tập trung chỉ đạo đẩy mạnh sản xuất, khôi phục mô hình tôm quảng canh cải tiến để giảm chi phí, tăng cường ứng dụng khoa học - kỹ thuật để giảm giá thành, nâng cao năng suất, hiệu quả cũng như đẩy mạnh nhân rộng mô hình sản xuất hiệu quả. Đặc biệt, duy trì mô hình sản xuất theo truyền thống để giải quyết việc làm cho những lao động từ nơi khác về địa phương do tác động của dịch Covid-19.

Huyện Trần Văn Thời cũng đang có những bước đi bài bản trong phát triển sản xuất. Hiện nay, huyện đang phối hợp với Trường Đại học Cần Thơ tiến hành quy hoạch lại sản xuất cho từng vùng của huyện. Song song đó, xây dựng một số mô hình thí nghiệm và nhân rộng các mô hình đạt hiệu quả để phát triển sản xuất bền vững.    

Giải pháp để phát triển kinh tế trong điều kiện dịch bệnh còn diễn biến phức tạp mà Giám đốc Sở Kế hoạch và Đầu tư Trương Đăng Khoa cho biết là tiếp tục rà soát, đơn giản hoá thủ tục hành chính về đăng ký doanh nghiệp, cải thiện môi trường đầu tư kinh doanh. Hỗ trợ này sẽ tạo điều kiện cho doanh nghiệp gia nhập thị trường, tiếp cận các chương trình tiếp sức nhằm nâng cao năng lực và cải thiện khả năng cạnh tranh của các doanh nghiệp, nhất là doanh nghiệp nhỏ và vừa.

Để đạt được mức cao nhất các chỉ tiêu kinh tế - xã hội được HĐND tỉnh giao từ đầu năm, những tháng còn lại của năm 2020 đòi hỏi phải có sự phấn đấu, nỗ lực của cả hệ thống chính trị và Nhân dân với những giải pháp thích hợp, sát thực tế từng địa phương./.

Nguyễn Phú