Phát triển nông nghiệp - nông thôn: Cần gắn quy hoạch với tiêu thụ sản phẩm

Sau 5 năm thực hiện Nghị quyết số 26 của Ban Chấp hành Trung ương Đảng, Bạc Liêu đã đạt được nhiều thành tựu quan trọng. Từ đó, tạo nên những tiền đề khá vững chắc cho Bạc Liêu từng bước công nghiệp hóa - hiện đại hóa nông nghiệp - nông thôn. Với tốc độ tăng trưởng kinh tế nông nghiệp luôn bình quân 7,91%/năm đã phản ánh sinh động nhiều cách làm, mô hình hay và vai trò của người nông dân không ngừng được phát huy.

Để tiếp tục đẩy mạnh xây dựng, phát triển nền nông nghiệp toàn diện theo hướng hiện đại và phát triển mạnh công nghiệp - dịch vụ nông thôn, ông Phạm Hoàng Bê, Chủ tịch UBND tỉnh, chỉ đạo: Đẩy nhanh tiến độ hoàn thành cơ bản việc lập và điều chỉnh quy hoạch sản xuất nông nghiệp, lâm, diêm nghiệp và thủy sản trên cơ sở nhu cầu của thị trường và lợi thế của tỉnh trên cơ sở chủ trương của Đảng và Nhà nước về tái cơ cấu kinh tế trong nông nghiệp. Quy hoạch về sử dụng đất, quy hoạch phát triển công nghiệp chế biến và ngành nghề nông thôn, quy hoạch phát triển đô thị và khu dân cư nông thôn; các quy hoạch chuyên ngành khác có liên quan đến nông nghiệp - nông dân - nông thôn. Tăng cường đầu tư cơ sở vật chất kỹ thuật, ứng dụng khoa học - công nghệ hiện đại, từng bước thay đổi thói quen, tập quán canh tác lạc hậu, manh mún sang sản xuất lớn, hiện đại. Sử dụng đất nông nghiệp tiết kiệm, hiệu quả, tăng giá trị gia tăng trên đơn vị diện tích, duy trì diện tích đất lúa, đảm bảo an ninh lương thực và có xuất khẩu, nâng cao năng suất, chất lượng và sức cạnh tranh của nông sản hàng hóa.

Ưu tiên đầu tư cho sản xuất

Xác định phát triển nông nghiệp - nông dân - nông thôn là giải pháp bền vững góp phần tăng trưởng GDP và giải quyết tốt các vấn đề an sinh xã hội, Bạc Liêu đặc biệt quan tâm và ưu tiên đầu tư cho nông nghiệp. Chỉ tính riêng các công trình thủy lợi, trong 5 năm qua, Bạc Liêu đã đầu tư hơn 290 tỷ đồng xây dựng trên 2.000 công trình phục vụ sản xuất; đầu tư hơn 1.000 tỷ đồng để phát triển giao thông nông thôn. Qua đó, góp phần đảm bảo việc cấp, thoát nước, ngăn mặn, giữ ngọt cho hơn 74.000ha đất sản xuất nông nghiệp, đáp ứng nhu cầu sinh hoạt, giao thương của người dân.

Bên cạnh đó, tỉnh còn triển khai xây dựng nhiều công trình, dự án phát triển hạ tầng cho vùng nuôi tôm công nghiệp - bán công nghiệp, phát triển kinh tế biển, xây dựng nông thôn mới với tổng vốn đầu tư hàng trăm tỷ đồng. Nhờ sự đầu tư này mà năng suất, chất lượng hàng nông - thủy sản không ngừng cải thiện và hình thành nên nhiều mô hình sản xuất mới. Chỉ tính riêng diện tích trồng lúa, ước cả năm 2013 toàn tỉnh đạt diện tích gieo trồng hơn 178.760ha, cho sản lượng khoảng 983.500 tấn, tăng hơn 28% so với năm 2008. Riêng khai thác, nuôi trồng thủy sản tuy gặp nhiều khó khăn về dịch bệnh, thiên tai, nhưng tổng sản lượng cả năm 2013 ước đạt 262.400 tấn, tăng hơn 26% so với năm 2008.

* Nông dân xã Vĩnh Bình (huyện Hòa Bình) vận chuyển lúa bán cho thương lái. * Xây dựng cầu, đường giao thông nông thôn ở xã Long Điền Tây (huyện Đông Hải) góp phần phát triển giao thương vùng nông thôn. Ảnh: K.T

Những con số trên cho thấy, sản xuất nông nghiệp của tỉnh luôn phát triển và người nông dân Bạc Liêu rất năng động trong chuyển đổi, ứng dụng những mô hình, thành tựu khoa học - kỹ thuật vào sản xuất. Tuy nhiên, sản xuất nông nghiệp của tỉnh hiện nay vẫn còn thiếu bền vững và đứng trước hàng loạt vấn đề cần giải quyết. Đó là bài toán về quy hoạch, phát triển vùng nguyên liệu gắn với sản xuất hàng hóa lớn; đầu ra của hàng nông, thủy sản; hàm lượng chất xám và khoa học - công nghệ kết tinh trong hàng nông sản; trình độ tay nghề, lao động của nông dân còn thấp… Những bất cập ấy là nguyên nhân cơ bản để nông nghiệp Bạc Liêu chưa thể bức phá và làm ảnh hưởng không nhỏ đến quá trình chuyển đổi cơ cấu sản xuất.

Bắt đầu từ đâu?

Trong điều kiện nguồn lực còn có hạn, Bạc Liêu không thể cùng một lúc giải quyết tất cả khó khăn tồn tại, nên cần chọn những khó khăn mang tính căn cơ để tập trung giải quyết. Trong đó, bất cập về quy hoạch, đầu ra cho sản phẩm là mấu chốt cần được làm trước. Bởi, thực tế chứng minh, do không làm tốt công tác quy hoạch và quản lý quy hoạch, nên tình trạng mạnh ai nấy làm dẫn đến phá vỡ quy hoạch sản xuất chung, gây khó khăn cho quá trình chuyển đổi, vận hành thủy lợi, thu hút đầu tư. Cụ thể như việc nông dân nuôi tôm thẻ chân trắng ở vùng sản xuất phía Bắc Quốc lộ 1A, nuôi xen với tôm quảng canh làm ảnh hưởng đến sự phát triển bền vững. Bên cạnh đó là tình trạng sản xuất tự phát, manh mún không tập trung đã gây khó cho việc liên kết sản xuất, tiêu thụ sản phẩm và hướng đến xây dựng các vùng chuyên canh, hàng hóa có thương hiệu.

Cùng với làm tốt công tác quy hoạch, việc phát triển những mô hình liên kết với doanh nghiệp, nhà đầu tư cần được đẩy mạnh hơn nữa. Vì giải quyết tốt vấn đề đầu ra cho hàng nông, thủy sản cũng chính là giải pháp giúp nhà quản lý làm tốt công tác quản lý quy hoạch. Bởi, người nông dân không bao giờ phá vỡ quy hoạch nếu như hàng hóa được bao tiêu qua hợp đồng. Ngược lại, nếu không tạo được đầu ra thì sẽ khó tránh khỏi việc nông dân phá vỡ quy hoạch để tìm đầu ra cho sản phẩm của mình. Bài học xương máu này đã được các địa phương đúc kết.

Một vấn đề quan trọng khác, Việt Nam đã gia nhập WTO, nên việc truy xuất nguồn gốc hàng nông - thủy sản, hàng hóa đảm bảo chất lượng vệ sinh an toàn thực phẩm, sản lượng cũng trở thành vấn đề sống còn của người nông dân. Muốn đáp ứng được các yêu cầu này, góp phần nâng cao hơn nữa khả năng cạnh tranh của hàng nông - thủy sản địa phương, giải pháp duy nhất vẫn là quy hoạch. Đây cũng là điều kiện cần thiết để tranh thủ các nguồn đầu tư, hỗ trợ từ Trung ương và tạo sự hấp dẫn, an tâm cho các nhà đầu tư cùng bà con nông dân.

TÚ ANH