Phụ nữ mang thai xét nghiệm HIV: “Vì những đứa con không nhiễm HIV”

Đường lây truyền của bệnh HIV/AIDS chỉ qua 3 đường chính: đường máu, đường quan hệ tình dục và đường lây truyền từ mẹ sang con. Ở Bạc Liêu, tính đến ngày 31/12/2011, đã có 13.316 phụ nữ mang thai được tư vấn và xét nghiệm HIV, trong đó có 32 trường hợp dương tính với HIV, chiếm tỷ lệ 0,24%. Đây chỉ là phần nổi của tảng băng chìm.

Tư vấn cho phụ nữ nhiễm HIV tại Trung tâm Phòng chống HIV/AIDS tỉnh. Ảnh: C.K

Theo thống kê của Bộ Y tế, ước tính mỗi năm nước ta có khoảng 6.000 phụ nữ mang thai nhiễm HIV. Nếu không áp dụng các biện pháp can thiệp dự phòng lây truyền HIV từ mẹ sang con thì tỷ lệ lây truyền HIV cho con là 35%. Như vậy mỗi năm sẽ có khoảng 2.000 trẻ sinh ra nhiễm HIV. Tuy nhiên, nếu phụ nữ mang thai nhiễm HIV áp dụng các biện pháp can thiệp dự phòng sớm thì tỷ lệ lây truyền từ mẹ sang con chỉ khoảng 5%, đồng nghĩa với việc có thể cứu được hơn 1.600 trẻ em không bị lây truyền HIV từ mẹ. Hạn chế trong tiếp cận điều trị, không xét nghiệm HIV khi mang thai là những nguyên nhân chính dẫn đến trẻ sơ sinh nhiễm HIV.

Vì lý do đó mà ngành chức năng khuyến cáo tất cả các phụ nữ mang thai nên mạnh dạn đi xét nghiệm HIV để biết sớm tình trạng sức khỏe của mình để có biện pháp can thiệp dự phòng lây truyền mẹ - con sớm nếu trường hợp có nhiễm HIV. Còn nếu không nhiễm thì các bà mẹ cứ xem như mình đi khám sức khỏe định kỳ và tìm hiểu thêm về căn bệnh HIV/AIDS, bởi chi phí khi xét nghiệm HIV là hoàn toàn miễn phí. Qua đó, giúp các bé sinh ra không nhiễm căn bệnh thế kỷ HIV/AIDS.

Tất cả phụ nữ mang thai khi xét nghiệm HIV đến với Phòng VCT (Tư vấn xét nghiệm tự nguyện) của Trung tâm Phòng chống HIV/AIDS tỉnh đều được hướng dẫn một cách tận tình, chu đáo. Với các trẻ bị phơi nhiễm HIV từ mẹ, Phòng VCT sẽ cử cán bộ tư vấn đến tận nơi để hướng dẫn cách chăm sóc cho trẻ như: không cho trẻ bú mẹ, mà bú hoàn toàn bằng sữa thay thế cho đến khi trẻ lớn, sau đó chuyển sang cho trẻ ăn dặm hoàn toàn. Tuyệt đối không cho trẻ vừa bú sữa mẹ vừa cho bú sữa ngoài vì như thế trẻ sẽ tăng nguy cơ nhiễm HIV. Việc làm này có thể là nguyên nhân gây tiêu chảy, phá hại ruột và làm vi-rút HIV dễ dàng xâm nhập vào cơ thể trẻ. Tuy nhiên, trẻ có thể bị dị ứng với sữa bột với các dấu hiệu mẩn đỏ ở da, tiêu chảy, chướng bụng hoặc táo bón, vì vậy, trong vòng 6 tháng đầu, cần tránh cho trẻ dùng những loại sữa đặc có đường, sữa gầy và sữa ít chất béo. Nếu không có đủ điều kiện để trẻ bú sữa ngoài hoàn toàn thì chỉ nên cho trẻ bú mẹ hoàn toàn trong vài tháng đầu và cai sữa cho trẻ càng sớm càng tốt, cai sữa chậm nhất là khi trẻ được 6 tháng tuổi. Sau đó tiếp tục nuôi trẻ bằng sữa ngoài.

Ủy ban Quốc gia phòng chống AIDS và phòng chống tệ nạn ma túy, mại dâm đã đưa ra khuyến cáo người mẹ nhiễm HIV không nên cho con bú vì HIV có trong sữa mẹ và có thể truyền sang con khi cho bú. Vì vậy, phụ nữ nhiễm HIV nên nuôi con bằng sữa thay thế. Hiện nay, thức ăn thay thế sữa mẹ hiệu quả là sữa bột; không được thay thế sữa mẹ bằng nước hoa quả, nước đường hoặc cháo hay bột. Bên cạnh đó, trẻ cần được đưa đến các cơ sở y tế chuyên khoa để được theo dõi và xét nghiệm nhằm xác định sớm tình trạng nhiễm HIV, điều trị dự phòng các nhiễm trùng cơ hội. Để giúp cho các bé sinh ra từ bà mẹ nhiễm HIV giảm tần suất lây truyền HIV đến mức thấp nhất, Trung tâm Phòng chống HIV/AIDS tỉnh đã cung cấp sữa miễn phí cho tất cả các trẻ bị phơi nhiễm với HIV cho đến khi trẻ được 12 tháng tuổi và cho trẻ uống thuốc dự phòng.

Để hạn chế đến mức thấp nhất tỷ lệ trẻ em sinh ra không nhiễm HIV, phụ nữ mang thai cần mạnh dạn đi xét nghiệm HIV. Đây là công việc đơn giản và thật dễ dàng nhưng sẽ tích cực góp phần “vì những đứa con không nhiễm HIV”.

Y sĩ LÊ DIỄM KIỀU