Sản xuất thuận thiên

Mô hình lúa - tôm đã và đang trở thành mũi nhọn kinh tế của nhiều địa phương trong tỉnh, mang lại nguồn thu nhập ổn định cho nông dân. Việc xây dựng thương hiệu “lúa thơm - tôm sạch” đang được Cà Mau xác định là hướng đi quan trọng, góp phần phát triển nông nghiệp bền vững, thích ứng biến đổi khí hậu, nhất là tại các vùng chuyển đổi.

• Sản xuất "thuận thiên", thích ứng với biến đổi khí hậu
• Sản xuất “thuận thiên”
• Sản xuất thuận thiên

Lợi ích kép

Hiện toàn tỉnh có khoảng 93.000 ha canh tác theo mô hình lúa - tôm, trong đó hơn 40.000 ha được quy hoạch theo hướng sinh thái - hữu cơ, tập trung tại địa bàn các xã: Thới Bình, Trí Phải, U Minh, Ninh Thạnh Lợi, Vĩnh Phước... Nhiều nông dân sáng tạo trong chuyển đổi sản xuất từ đất lúa kém hiệu quả sang mô hình luân canh tôm - lúa, cua - tôm kết hợp lúa, hay lúa - tôm càng xanh - tôm thẻ chân trắng. Nhờ đó, rủi ro dịch bệnh được giảm thiểu, hiệu quả kinh tế tăng cao và đặc biệt là hàng trăm hécta lúa - tôm được sản xuất theo chuẩn BAP, ASC, GlobalGAP... tạo tiền đề mở rộng vùng nguyên liệu sạch, an toàn, chất lượng.

Ông Trần Thanh Ngân, Chủ tịch Hội đồng Quản trị, Giám đốc Hợp tác xã (HTX) Tấn Phát (xã Ninh Thạnh Lợi), chia sẻ: “Nhờ mô hình này mà nhiều nông dân chủ động đổi mới phương thức sản xuất, làm ăn tập thể, hình thành chuỗi giá trị, đem lại lợi ích bền vững trong sản xuất nông nghiệp”.

Nông dân Vĩnh Phước trúng vụ lúa trên đất tôm.

Cà Mau xác định mô hình tôm - lúa là một trong những hướng đi chiến lược, thích ứng với biến đổi khí hậu. Ðây là mô hình sản xuất bền vững, vừa giúp nông dân làm giàu, vừa tạo ra sản phẩm “lúa thơm - tôm sạch” đạt chuẩn quốc tế, đáp ứng nhu cầu ngày càng cao của thị trường trong nước và thế giới.

Xã Trí Phải là địa phương đi đầu trong chuyển đổi và tổ chức sản xuất theo mô hình lúa - tôm bền vững. Trên địa bàn xã hiện có hơn 5.000 ha nuôi tôm đạt chứng nhận ASC, BAP, đưa con tôm Cà Mau ra thị trường thế giới. Nhiều mô hình canh tác lúa sạch, lúa sinh thái kết hợp nuôi tôm hữu cơ mang lại hiệu quả cao, cải thiện thu nhập và bảo vệ hệ sinh thái.

Vĩnh Phước là xã có diện tích sản xuất lúa trên đất tôm lớn của tỉnh với gần 9.000 ha. Năm nay, 100% diện tích sử dụng giống lúa chất lượng cao ST25, được bao tiêu sản phẩm. Ðể có được kết quả này, nông dân đã canh tác theo quy trình sản xuất lúa thơm - tôm sạch; sử dụng phân hữu cơ; không sử dụng thuốc bảo vệ thực vật; tôm không sử dụng kháng sinh nên sản phẩm đảm bảo sạch, an toàn.

Xã mở các lớp tập huấn, chương trình sản xuất hữu cơ, sinh thái, thông minh, giảm phát thải, ứng phó biến đổi khí hậu để bà con nắm rõ quy trình và áp dụng hiệu quả. Bên cạnh đó, quan tâm đầu tư kết cấu hạ tầng, nạo vét kênh mương, để nông dân sản xuất được thuận lợi hơn. Ðồng thời, mời gọi các doanh nghiệp có năng lực, uy tín tham gia liên kết sản xuất, bao tiêu sản phẩm.

---

Ông Trần Văn Liêm, Bí thư Ðảng uỷ xã Vĩnh Phước

Ðể phát triển bền vững, tỉnh xác định phải xây dựng thương hiệu “lúa thơm - tôm sạch” gắn với vùng nguyên liệu đạt chuẩn, có truy xuất nguồn gốc, đáp ứng yêu cầu ngày càng cao của thị trường.

Định hướng phát triển bền vững

Ðiểm nổi bật của mô hình lúa - tôm Cà Mau là sản phẩm sạch, thân thiện môi trường. Với canh tác thuận thiên, ít hoá chất, nông dân đang tạo ra gạo hữu cơ, VietGAP, GlobalGAP, sẵn sàng đáp ứng các thị trường khó tính. Nhiều HTX đi đầu như: HTX Lúa - Tôm Trí Lực (xã Trí Phải), HTX Ba Ðình (xã Vĩnh Lộc), hay Liên hiệp HTX Lúa thơm - Tôm sạch góp phần đưa sản phẩm từ ruộng lúa Cà Mau “bơi ra biển lớn”, tiếp cận hệ thống phân phối quốc tế. Tỉnh đang nỗ lực nhân rộng mô hình này, với mục tiêu đến năm 2030, toàn bộ diện tích tôm - lúa của tỉnh đạt một trong các chứng nhận quốc tế như: ASC, BAP, GlobalGAP, hữu cơ...

Ðể hiện thực hoá mục tiêu trên, Cà Mau đã và đang tập trung “giảm dấu chân Carbon” trong quy trình canh tác, trong đó, tập trung vào các quy trình canh tác ít phát thải, hướng tới mục tiêu Net-zero, phát triển mô hình “lúa thơm - tôm sạch”. Song Song đó, các địa phương có thế mạnh về mô hình này cũng đang phát triển các HTX, tổ hợp tác để liên kết nông dân, tạo vùng nguyên liệu lớn đủ tiêu chuẩn xuất khẩu và truy xuất nguồn gốc. Kết nối chặt chẽ giữa nông dân - doanh nghiệp - nhà khoa học - Nhà nước trong khâu giống, kỹ thuật và bao tiêu sản phẩm; xây dựng thương hiệu “gạo - tôm” đặc thù của các địa phương.

Mô hình lúa - tôm kết hợp của HTX Tấn Phát.

Xác định quy hoạch hạ tầng theo hướng thích ứng biến đổi khí hậu là một trong những mắc xích quan trọng trong chuỗi sản xuất lúa - tôm, các địa phương đã xây dựng hệ thống cống, kênh mương, điện phục vụ sản xuất, kiểm soát mặn - ngọt theo mùa. Ðể tạo điều kiện cho người dân chủ động tiếp cận công nghệ, quy trình sản xuất thông qua việc đầu tư trang thiết bị phục vụ sản xuất, các tổ chức tín dụng xanh hoàn thiện chính sách tín dụng đặc thù cho mô hình lúa - tôm để doanh nghiệp, nông dân dễ tiếp cận vốn; đẩy mạnh đào tạo nông dân sử dụng công nghệ cao và kiến thức quản lý theo quy trình sinh thái.

Việc xây dựng thương hiệu “lúa thơm - tôm sạch” là một hành trình dài hơi, đòi hỏi sự vào cuộc đồng bộ của chính quyền, doanh nghiệp và người dân. Chỉ khi các bên cùng chung tay mới có thể phát triển mô hình này theo hướng bền vững, đạt tiêu chuẩn quốc tế và mở rộng thị trường xuất khẩu. Từ đó khẳng định vị thế con tôm và hạt gạo Cà Mau trên bản đồ nông sản quốc tế.

Nguyễn Linh