Thiếu sinh quân Quân khu 9: Trọn nghĩa, vẹn tình

(CMO) Những ngày đầu tháng 7, các cô chú cựu thiếu sinh quân Quân khu 9 (ở tỉnh Cà Mau) có chuyến về nguồn tại huyện An Minh, Kiên Giang, chúng tôi may mắn được tháp tùng. Chẳng là Cà Mau có 2 ngôi trường thiếu sinh quân là 373 và 673 thuộc Đoàn 962, cũng nằm trong hệ thống trường thiếu sinh quân của Khu. Hơn nữa, Cà Mau còn là nơi đứng chân của các trường thiếu sinh quân khác trong những ngày chiến tranh chống Mỹ đi vào giai đoạn vãn hồi.

Huyện An Minh, Kiên Giang tiếp giáp với Cà Mau, là nơi thành lập Trường Thiếu sinh quân của Cục Chính trị, trường này sau đó cũng về đứng chân ở Khánh Bình Tây, Trần Văn Thời. Âu cũng là dịp để hiểu hơn về một mô hình giáo dục hết sức độc đáo, mang tầm chiến lược của miền Tây Nam Bộ nói riêng.

Trước khi đi, chúng tôi có thông tin Thượng tướng Nguyễn Phương Nam, Uỷ viên BCH Trung ương Đảng, Phó tổng Tham mưu trưởng Quân đội Nhân dân Việt Nam, là học sinh của Trường Thiếu sinh quân Cục Chính trị năm xưa cũng dự chuyến về nguồn này, nên lòng càng háo hức. Bởi một ngôi trường phải đặc biệt thế nào thì mới đào tạo được nhiều tướng lĩnh, cán bộ cấp cao và một thế hệ học sinh ưu tú đến như thế.

Ban Liên lạc Thiếu sinh quân Quân khu 9 đã vận động, hỗ trợ Vân Khánh Tây gần 200 triệu đồng để xây dựng và tổ chức khánh thành cầu bắc qua kinh Chống Mỹ, ấp Phát Đạt.

Từ Cà Mau đi qua xã Vân Khánh Tây, huyện An Minh thật gần, hỏi ra mới biết đây là xã tiếp giáp với xã Khánh Tiến của huyện U Minh. Những dịp thế này thì “người không thể thiếu” đã túc trực sẵn ở đó từ hôm trước - bác Khưu Ngọc Bảy, nguyên Trung đoàn trưởng Trung đoàn 962. Bác Bảy cứ hỏi dồn: “Sao, anh em dạo này mạnh giỏi hả bây? Chắc cuối tháng này bác về dưới”. Ông cười đôn hậu: “Hổm rày không đi Cà Mau thấy trong mình hổng được khoẻ”.

Bác Bảy biểu tôi ra riêng một chỗ, nói nhỏ: “Nè, tụi con thấy hồi qua giờ bên này mưa dữ lắm, nước ngập hết. Anh em ở xã Vân Khánh Tây cực nhọc, vất vả chuẩn bị. Cảm động nhất là “cô” chủ tịch xã, cùng với mọi người khiêng ván lót đường đi, chuẩn bị chỗ nơi đón tiếp đại biểu. Nhìn mà cảm động lắm, tụi con chú ý dùm bác chuyện này nghe”. Tính bác Bảy vẫn vậy, ông nghĩ cho chuyện chung, nghĩ những thứ tưởng chừng lặt vặt nhưng rất đời, rất tình, kiểu tình của “lính 962” mà đã trở thành huyền thoại một thời. Ông còn căn dặn thêm: “Thiếu sinh quân dù là trường nào, thành lập ở đâu thì cũng là của khu, chung một mái nhà, truyền thống và đạo nghĩa. Trường của Cục Chính trị có cái đặc biệt hơn là nơi đào tạo, rèn luyện được rất nhiều cán bộ, tướng lĩnh ưu tú, làm vang xa tiếng thơm của thiếu sinh quân”.

Kề bên, Thượng tướng Nguyễn Phương Nam bồi hồi ôn lại những kỷ niệm với đồng đội, thầy cô, bè bạn. Ông nhớ hoài lần giặc đánh bom trúng lớp học tại ấp Phát Đạt, xã Vân Khánh Tây (ngày trước là ấp Tân Quy, xã Vân Khánh): “Thầy trò ngày xưa về đây nương tựa người dân, tự đốn cây, chằm lá để dựng trường lớp. Chúng tôi ngày đó chỉ hơn 10 tuổi, đã cảm nhận được tình cảm thiêng liêng, máu thịt của mái trường này”.

Trong dòng ký ức sau 45 năm, vị tướng không thể quên trận pháo kích của giặc vào một buổi cơm chiều tang tóc: “Hồi ấy trường chia làm 3 đại đội gọi là K1, K2 và K3. Hôm đó, pháo từ ngoài đồn bắn trúng trường khi thầy trò đang ăn cơm chiều. Bữa cơm với cá kho, canh rau diệu. Một thầy hy sinh, mấy bạn bị thương. Tôi nhớ bạn Tiên, bị đạn trúng thủng bụng, tụi tui phải hất bỏ thau canh rau diệu, rửa sạch, úp vào bụng bạn để giữ cho ruột cố định rồi lấy khăn rằn buộc chặt lại”. Chính Thượng tướng Nguyễn Phương Nam cùng bạn bè đã dìu những người bị thương xuống hầm trú ẩn, sau đó quay lại cùng bà con, thầy cô và bạn bè lo hậu sự cho người hy sinh.

Thoáng chốc 45 năm, vị tướng tâm sự: “Khoảng thời gian ấy có quá nhiều đổi thay, tôi được trở về đây là trở về với nơi đã cưu mang, đào tạo, đặt những nền móng đầu tiên về lý tưởng, tri thức, đạo đức cho bản thân suốt chặng đường sau này. Tôi mang ơn nghĩa của đất và người nơi đây nhiều lắm”.

Chủ tịch UBND xã Vân Khánh Tây Võ Thị Hồng Út thì cứ chạy đôn chạy đáo lo cho buổi họp mặt. Chị Út nói: “Đây là lần đầu tiên xã tiếp đón các cô chú, mình sợ có thiếu sót nên lo lắng lắm. Vân Khánh Tây tự hào là một phần của truyền thống hào hùng thiếu sinh quân, nơi đây được các cô, chú còn nhớ đến, trở về là một vinh dự lớn. Hy vọng các cô, chú sẽ còn nhiều chuyến về đây để địa phương thêm vững vàng trong hành trình phát triển”.

Giây phút bồi hồi, xúc động và mừng vui của thầy trò, đồng đội, bạn bè thiếu sinh quân Cục Chính trị sau 45 năm.

Qua thông tin của chị Út, Vân Khánh Tây là xã còn nhiều khó khăn, bộn bề của huyện An Minh. Với tỷ lệ hộ nghèo trên 10%, địa phương còn phải rất nỗ lực để đạt được đích đến nông thôn mới. Khi về ấp Phát Đạt, nơi đứng chân của Trường Thiếu sinh quân Cục Chính trị, anh Trần Văn Suông, Bí thư, Trưởng ấp, thông tin thêm: “Ấp có 419 hộ, còn tới 132 hộ nghèo”. Anh Suông thổ lộ: “Đây là vùng đất kiên trung, giàu truyền thống cách mạng, nhưng điều kiện phát triển kinh tế còn khó quá. Nếu được các cô, chú thế hệ thiếu sinh quân quan tâm, hỗ trợ nhiều thêm thì đỡ lắm”.

Cũng tại ấp Phát Đạt, bên dòng kinh Chống Mỹ, chúng tôi gặp thân mẫu của chị Út, cô Nguyễn Thị Bảnh, tức Minh Huệ, người Biển Bạch, Cà Mau. Cô Minh Huệ từng là giáo viên Trường Ninh Bình - Cà Mau, hoạt động lâu năm trong ngành giáo dục, sau đó về An Minh những năm mà trường thiếu sinh quân thành lập.

Qua hồi ức một thời, cô Minh Huệ cho biết: “Tôi về đây năm 71, lúc đó cả khúc xóm chỉ hơn 10 nóc chòi, sậy rừng hoang vu. Được cái là dân một lòng theo Đảng, còn các cơ quan, đơn vị của kháng chiến cũng dựa vào dân mà trụ vững”. Như sực nhớ điều gì, cô cười: “Bây giờ tôi suốt ngày giữ con nhỏ cho con Út đi làm công chuyện Nhà nước, mấy lần bên Cà Mau họp mặt cũng chưa về được”. Nghe câu chuyện của cô Minh Huệ, chúng tôi chợt ngẫm ra rằng, Cà Mau hay Kiên Giang đơn thuần chỉ là sự phân biệt về địa danh, địa lý, còn trên vùng đất châu thổ sông Cửu Long này, đâu đâu cũng một lòng nồng nàn yêu nước, đâu đâu cũng có những con người trước sau trọn vẹn nghĩa tình.

Chú Hoàng Thanh Sơn, Trưởng Ban Liên lạc thiếu sinh quân Quân khu 9 là người hăng hái nhất khi lên trình bày tiết mục văn nghệ Hành khúc Thiếu sinh quân. Bài hát do thầy Nguyễn Thanh Tâm, giáo viên trường khi ấy phổ nhạc. Tiết tấu nhanh, khoẻ, với những tấm lòng trọn tin vào sự nghiệp của Đảng vào tương lai của đất nước, tất cả được vút lên từ vùng đất Tân Quy một thời gian khó; như lời chú Sơn nói: “Thầy cô và bạn bè chúng tôi ngày ấy, học hành không chỉ thiếu thốn, vất vả mà còn phải đối diện với mất mát, hy sinh. Cũng trong hoàn cảnh ấy, mái trường đã hun đúc cho mỗi người niềm tự hào, ý chí phấn đấu vươn lên để trở thành người hữu ích”. Nơi mái trường đầy tự hào ấy sau 45 năm nhìn lại, gương mặt người có thể già đi, mái tóc hầu hết đều điểm bạc, thế nhưng có một điều mãi mãi không thể đổi thay, đó là truyền thống thiếu sinh quân, một ý chí, một tấm lòng, vẹn tròn nghĩa tình sau trước./.

Phạm Quốc Rin