Thu hồi tài sản tham nhũng: Các chính sách ngày càng mạnh tay

Thu hồi tài sản trong các vụ án tham nhũng bao giờ cũng lắm khó khăn. Vì nhiều vụ án, khi phát hiện dấu hiệu tham nhũng đã muộn, hoặc từ khi bị phát hiện đến giai đoạn khởi tố điều tra kéo dài, dẫn đến tài sản tham nhũng cần thu hồi đã thất thoát. Bên cạnh đó, nhận thức và trách nhiệm của một số cấp ủy, tổ chức đảng về công tác thu hồi tài sản liên quan đến tham nhũng vẫn còn hạn chế…

Minh họa: T.L

Đơn cử như vấn đề truy nguyên nguồn gốc tài sản, đến giờ các quy định của pháp luật vẫn còn chồng chéo. Nhiều cá nhân, dù không có cơ sở kinh doanh, dù không biết nguồn gốc thu nhập nhưng vẫn có thể đứng tên hàng loạt tài sản có giá trị tiền tỷ. Hệ thống quản lý tiền tệ của chúng ta vẫn còn nhiều chỗ cần hoàn chỉnh, nhất là khi vẫn lưu thông quá nhiều tiền mặt, ít sử dụng thanh khoản nên khó kiểm soát. Người dân vẫn có thể thoải mái trong tích trữ vàng, dễ dàng tẩu tán các tài sản không thể kê khai minh bạch bằng nhiều hình thức như mua vàng, mua nhà đất nhờ người khác đứng tên… Trong khi đó, tâm lý của nhiều đối tượng khi phạm tội tham nhũng luôn tìm mọi cách để bản thân không đứng tên trên các tài sản có được do tham nhũng, nên quá trình thu hồi, đấu tranh chứng minh tài sản nào là có được do hành vi tham nhũng là hết sức phức tạp, khó khăn. Quá trình điều tra kéo dài cũng là một trong những nguyên nhân khiến việc thu hồi tài sản gặp nhiều khó khăn.

Để nâng cao hiệu quả, tạo chuyển biến mạnh mẽ trong công tác thu hồi tài sản bị thất thoát, chiếm đoạt trong các vụ án hình sự về tham nhũng, kinh tế, Ban Bí thư đã yêu cầu các cấp ủy, tổ chức đảng nâng cao nhận thức, trách nhiệm của cấp ủy, tổ chức đảng, người đứng đầu các cấp đối với công tác thu hồi tài sản bị thất thoát, chiếm đoạt trong các vụ án hình sự về tham nhũng. Xác định đây là nhiệm vụ quan trọng, xuyên suốt trong quá trình thực hiện công tác phòng, chống tham nhũng, người đứng đầu cấp ủy, tổ chức đảng, địa phương, cơ quan, đơn vị phải trực tiếp lãnh đạo, chỉ đạo và chịu trách nhiệm về công tác thu hồi tài sản tham nhũng tại cơ quan, đơn vị, địa phương mình.

Bên cạnh đó, có quy định phù hợp đối với cơ chế thu hồi tài sản bị thất thoát, chiếm đoạt không qua thủ tục kết tội. Đổi mới cơ chế xử lý tài sản bị kê biên, phong tỏa; sớm khắc phục những bất cập, vướng mắc trong kê biên tài sản, phong tỏa tài khoản, thẩm định giá, bán đấu giá tài sản, thành lập, giải thể, phá sản doanh nghiệp. Nhanh chóng bổ sung cho thanh tra viên, kiểm toán viên thẩm quyền áp dụng các biện pháp ngăn chặn việc tẩu tán tài sản khi phát hiện có dấu hiệu tội phạm. Xác định rõ trách nhiệm của từng chủ thể trong việc truy nguyên, truy tìm, kê biên tài sản, phong tỏa tài khoản ngay từ giai đoạn thanh tra, kiểm toán, điều tra, truy tố, xét xử. Tăng cường áp dụng các quy định của pháp luật về thanh toán không dùng tiền mặt; nghiên cứu, xây dựng cơ sở dữ liệu trong các lĩnh vực bất động sản, ngân hàng, chuyển nhượng vốn góp, cổ phần để kiểm soát tài sản chặt chẽ, hạn chế việc tẩu tán, che giấu, hợp thức hóa tài sản do phạm tội mà có, tạo thuận lợi cho công tác thu hồi tài sản tham nhũng…

Ngoài ra, cần chú trọng và có cơ chế phát huy hiệu quả vai trò giám sát của Nhân dân, khuyến khích người dân phản ánh, tố giác tài sản bất minh và sai phạm trong công tác thu hồi tài sản tham nhũng.

Kim Tuấn