Thuận thiên!

Không đợi đến khi nhìn lại việc thực hiện Nghị quyết 120 - vốn được xem là Nghị quyết “đường băng” cho Đồng bằng sông Cửu Long (ĐBSCL) cất cánh, Chính phủ và các bộ ngành, các địa phương mới nhắc về khái niệm “thuận thiên” trong việc định hướng phát triển cho đất Chín Rồng, vựa lúa của cả nước nhưng cũng là nơi chịu nhiều ảnh hưởng nặng nề nhất từ biến đổi khí hậu.

Thuận thiên hay biến nguy thành cơ như cách báo chí hay thường dùng, đã được nhắc đến từ nhiều năm trước khi đồng bằng ngày càng nhận rõ nguy cơ đối mặt với tình trạng biến đổi khí hậu toàn cầu, kéo theo đó là xâm nhập mặn, hạn hán, sạt lở đất. Và trên thực tế, những đợt nắng nóng liên tiếp; hạn hán, xâm nhập mặn liên tục lập đỉnh qua các mùa khô hay sạt lở bờ sông, bờ biển ngày càng nghiêm trọng đã cho thấy lời cảnh báo của thiên nhiên đã trở thành sự thật đối với vùng đất vốn được biết đến là hiền hòa và được thiên nhiên ưu đãi này.

Trên cơ sở những cứ liệu khoa học và diễn biến thực tế, Chính phủ đã xác định hướng phát triển bền vững cho vùng ĐBSCL theo nguyên tắc thuận thiên, tức là thích ứng với biến đổi khí hậu, dựa vào tự nhiên và nắm bắt quy luật tự nhiên để phát triển theo hướng bền vững. Sau khi có Nghị quyết 120, triết lý thuận thiên càng được nhắc đến nhiều hơn khi mà những mô hình thích ứng với hạn mặn đã phát huy được hiệu quả, giúp nông dân có thể làm giàu ngay cả trong điều kiện thiên nhiên khắc nghiệt.

Nhấn mạnh việc “chúng ta đưa ra Nghị quyết 120 với tinh thần là thuận thiên, là thích ứng nhưng không phải chúng ta giao cho trời đất, tác động thế nào cũng được mà cái chính là những công trình giao thông, thủy lợi cần phải được quan tâm, những nơi sạt lở, gây mất mát cho đồng bào chúng ta thì cần phải được quan tâm”, Thủ tướng Chính phủ nêu chiến lược đầu tiên để phát triển ĐBSCL là giao thông. Quả thật giao thông từ lâu đã là điểm nghẽn cho sự phát triển của đồng bằng, làm cho đất Chín Rồng không thể “bay” lên được. Những tuyến đường giao thông huyết mạch nhưng nhỏ hẹp bị tắc nghẽn mỗi khi lễ, tết do lượng xe lưu thông đông đúc, những con đường tải trọng yếu khiến hàng hóa khó lưu thông hay hệ thống sông ngòi chằng chịt mà thiếu cầu... hơn ai hết người dân đồng bằng thấu rõ nỗi khổ về giao thông bao nhiêu năm qua. Cho nên càng trân trọng khi Thủ tướng yêu cầu phải dành nguồn lực và tập trung ưu tiên phát triển hệ thống giao thông thủy lợi và cơ sở hạ tầng gắn với tầm nhìn chung của toàn vùng ĐBSCL, nhất là hệ thống đường cao tốc, tạo sự kết nối thuận tiện, chi phí thấp, thúc đẩy giao thương, mở mang kinh tế cho người dân, làm cơ sở ứng phó hiệu quả với thách thức của biến đổi khí hậu.

Còn nhiều chiến lược, giải pháp để ĐBSCL phát huy hết tiềm năng của mình và phát triển bền vững. Tuy nhiên, Thủ tướng cũng nêu rõ: Biến đổi khí hậu suy cho cùng cũng chỉ là những biến đổi mang tính ngoại sinh, một khi chúng ta vẫn giữ được cội nguồn văn hóa và tinh thần dân tộc, những yếu tố mang sức mạnh nội sinh, chúng ta sẽ phát triển giàu mạnh trên mảnh đất thiêng liêng kế thừa từ cha ông.

Vẫn là thuận thiên, thích ứng nhưng vốn như tính cách của người miền Tây, ĐBSCL sẽ không cam chịu, chấp nhận số phận hay sự sắp đặt của tạo hóa. Đồng bằng sẽ phát triển theo hướng phù hợp nhất, vừa giữ được nét đặc trưng vốn có của vùng đất, vừa thích ứng được với những thay đổi của tự nhiên. Đó là mong muốn của Đảng, Chính phủ cũng như của mỗi địa phương trong vùng.

Thanh Lâm