Thực hiện chính sách hỗ trợ nông dân: Hiệu quả đến đâu?

Bài 1: Khổ vì bệnh thành thích

Bài 4: Vì sao chính sách hỗ trợ chưa được phát huy?

Một thực tế là trong những chính sách hỗ trợ nông dân, có những chính sách Nhà nước cứ phải đầu tư hàng chục tỷ đồng, nhưng hiệu quả không được phát huy, gây nên lãng phí. Vậy, đâu là nguyên nhân?

Bà Quách Thị Thêu, Phó Chủ tịch Hội Nông dân tỉnh: Nhiều nông dân chưa nắm bắt được các chính sách hỗ trợ Nhà nước ban hành rất nhiều chính sách hỗ trợ nông dân, nhưng phần lớn người dân lại chưa nắm bắt được thông tin từ những chính sách này. Nguyên nhân là do sự phối hợp giữa các ngành, các cấp còn thiếu đồng bộ, chưa sâu. Thậm chí, việc thực hiện các chủ trương, chính sách chưa nghiêm, cán bộ còn chưa nắm bắt kịp thì làm sao có thể tuyên truyền đến người dân? Mặt khác, việc phổ biến các chủ trương, chính sách còn phụ thuộc vào sự triển khai của từng cơ quan chuyên môn trong phạm vi quản lý của ngành mình. Từ đó, việc kiểm tra, giám sát, phản biện các chính sách nhằm đảm bảo các quyền lợi cho người nông dân được thụ hưởng chưa kịp thời.

Phân tích về các chính sách hỗ trợ nông dân cho thấy, phần lớn chính sách chỉ tập trung giải quyết khó khăn trước mắt, hay hỗ trợ theo kiểu “chữa cháy” chứ chưa thật sự bền vững.

Đơn cử như việc thực hiện Quyết định số 2409/QĐ-TTg về việc hỗ trợ tiền điện cho hộ nghèo với mức 30.000 đồng/hộ/tháng, nhưng mức hỗ trợ trên chẳng thấm vào đâu so với các hộ nghèo phải sử dụng điện chia hơi với giá hơn 10.000 đồng/KW điện. Ông Đỗ Hoàng Kiên (ấp An Điền, xã Long Điền Tây, huyện Đông Hải) cho rằng: “Ở ấp này người dân đều sử dụng điện chia hơi với giá rất cao. Trung bình mỗi gia đình phải trả từ 500.000 - 600.000 đồng tiền điện/tháng. Dù có hỗ trợ tiền điện, nông dân cũng không mừng bằng việc Nhà nước đầu tư cho lưới điện”.

Hay việc hỗ trợ nông dân bị thiên tai do ngập úng, Nhà nước phải bỏ hàng tỷ đồng để khắc phục hậu quả, nhưng lại chưa tính đến giải pháp bền vững hơn. Như ở khu vực xã Ninh Hòa (huyện Hồng Dân), mỗi khi mưa lớn, hoặc xảy ra xâm nhập mặn thì vùng sản xuất lúa thường bị thiệt hại vỡ cống (cống được đắp bằng đất). Thay vì đầu tư xây dựng các cống kiên cố bằng bê-tông, đằng này, Nhà nước cứ phải hỗ trợ thiệt hại cho nông dân từ năm này sang năm khác!

Hệ thống cống đắp bằng đất vẫn còn tồn tại ở xã Ninh Hòa (huyện Hồng Dân). Ảnh: L.D

Gây nhiều lãng phí

Một trong nhiều nguyên nhân làm cho các chính sách hỗ trợ nông dân chưa được phát huy có một phần trách nhiệm của ngành quản lý và các địa phương. Đó là việc chưa tuyên truyền các chủ trương, chính sách hỗ trợ đến tận người dân. Điển hình là việc thực hiện Quyết định số 11/QĐ-TTg về chính sách khuyến khích phát triển ngành mây tre, trong đó có ưu đãi về tín dụng. Qua điều tra thực tế tại các làng nghề, phần lớn người dân đều không biết chính sách này. Bà Phạm Thị Thúy, một hộ làm nghề đan đát ở làng nghề xã Vĩnh Phú Đông (huyện Phước Long), cho biết: “Từ trước đến giờ tôi chưa nghe ai nói làm nghề đan đát được vay vốn sản xuất. Phần lớn hộ dân của làng nghề đều phải tự chạy vốn mua tre để làm”.

Nhiều chính sách hỗ trợ khác còn làm nảy sinh hàng loạt vấn về gây lãng phí tiền của Nhà nước. Như việc hỗ trợ Chlorine cho các hộ nuôi tôm bị thiệt hại với mục đích để dập dịch. Nhà nước đã đưa về các địa phương hàng chục ngàn ký Chlorine, nhưng địa phương lại không triển khai đến dân. Qua kiểm tra của Sở NN&PTNT về quản lý và sử dụng Chlorine trong năm 2012, ở nhiều địa phương, lượng Chlorine hỗ trợ cho nông dân từ năm 2009 - 2012 vẫn chưa sử dụng hết với số lượng hàng ngàn ký. Trong khi đó, nhiều nông dân phải “vay nóng” để mua Chlorine dập dịch với giá bình quân từ 40.000 - 60.000 đồng/kg?! Đoàn kiểm tra của Sở NN&PTNT phát hiện nhiều địa phương không xuất trình được hồ sơ cấp phát Chlorine hợp lệ, không có chứng từ, chữ ký của hộ dân được nhận Chlorine hỗ trợ… Vậy, lượng Chlorine đã cấp nằm ở đâu?

Chính sách hỗ trợ thường là những quy định chung nhất, còn chính sách đó có phù hợp với thực tế, đặc thù của từng địa phương hay không lại là chuyện khác. Vì vậy, việc phát hiện, phản biện các chính sách để thực hiện sao cho phù hợp với thực tế phải được xem là trách nhiệm chung chứ không thể đổ lỗi cho cơ chế. Vì trên thực tế, đã có nhiều quyết định sau một thời gian triển khai đều phải bổ sung để hoàn chỉnh. Do vậy, để phát huy các chính sách hỗ trợ nông dân, cần khơi dậy tinh thần trách nhiệm của từng cá nhân, ngành quản lý và đây cũng là trách nhiệm đối với người nông dân.

LƯ DŨNG

Bài 5: Làm gì để các chính sách hỗ trợ mang lại hiệu quả?