Trị bệnh “sợ trách nhiệm” trong quản lý, thực thi công vụ

Thời gian qua, bên cạnh đội ngũ có bản lĩnh chính trị vững vàng, nhiệt huyết, hết lòng, hết sức với nhiệm vụ được giao, đã có không ít “công bộc của dân” bộc lộ nhiều yếu kém trong nhận thức chính trị, đạo đức lối sống lẫn trình độ chuyên môn, tinh thần trách nhiệm với công việc và trách nhiệm trước Nhân dân. Trị bệnh sợ trách nhiệm của cán bộ, đảng viên để xây dựng Đảng và hệ thống chính trị trong sạch, vững mạnh thật sự là nhiệm vụ cấp bách đối với cả nước nói chung, tỉnh Bạc Liêu nói riêng.

Bài 1: Chẩn đoán bệnh “sợ trách nhiệm” trong thực thi công vụ

Nỗi sợ là một cơ chế tự nhiên của con người, có người sợ cái này, người sợ cái kia. Nếu để nỗi sợ lấn át, nó sẽ ảnh hưởng tiêu cực đến cuộc sống của con người, thậm chí trở thành căn bệnh nan y. “Sợ trách nhiệm” trong quản lý, thực thi nhiệm vụ cũng vậy, nếu cán bộ, công chức, viên chức không biết cách để khắc phục, vượt qua thì cũng trở thành căn bệnh nguy hiểm, khiến hoạt động quản lý, điều hành của Nhà nước kém hiệu quả.

Trung tâm hành chính công của tỉnh (ảnh mang tính chất minh họa).

Không làm thì… không sai!

Trong những tháng mùa mưa bão của năm 2024, cùng với một vài tai nạn do cây ngã đổ trên địa bàn tỉnh, hàng trăm cây xanh trên các tuyến đường trên địa bàn TP. Bạc Liêu đồng loạt bị cưa (cắt) cụt chỉ còn trơ trọi thân cây. Cái nắng đô thị dường như nóng hơn, gay gắt hơn đi kèm với sự bức xúc của rất nhiều cư dân thành phố. Họ cho rằng công ty cây xanh “sợ trách nhiệm” nên đã chọn cưa cây để tránh ngã đổ dù các cây còn tươi tốt. Đây là phương án không tối ưu, gây thiệt hại đến môi trường, nhiều khả năng khiến những cây hàng chục, hàng trăm năm tuổi chết. Kiểu cưa hàng loạt như thế này thì không cần mất công sức để kiểm tra, theo dõi cây nào bị sâu, bị bọng ruột có nguy cơ ngã đổ… theo chỉ đạo của UBND tỉnh.

Cũng trên địa bàn TP. Bạc Liêu, nói đến các khu đất vàng bị lãng phí, chắc hẳn người dân Bạc Liêu nhìn đến quen mắt với khu “đất vàng 3” mặt tiền (tiếp giáp đường 30/4, Võ Thị Sáu và Bà Triệu) tiếp giáp với khu trung tâm thương mại Phường 3. Hàng chục năm nay, khu đất trống nghênh ngang tồn tại một cách nhếch nhác giữa trung tâm đô thị sầm uất, chỉ để cho các hộ thuê bán cây cảnh với giá thuê rẻ như cho. Chỉ đến khi đầu năm 2024, trong đợt khảo sát các dự án đất đai trên địa bàn tỉnh do đồng chí Bí thư Tỉnh ủy - Lữ Văn Hùng và đồng chí Phó Bí thư Tỉnh ủy, Chủ tịch UBND tỉnh - Phạm Văn Thiều trực tiếp dẫn đoàn đi kiểm tra đã yêu cầu UBND TP. Bạc Liêu báo cáo hiện trạng cũng như chỉ đạo TP. Bạc Liêu nhanh chóng “làm sạch”, trả lại mặt bằng cho khu đất vàng. Chỉ trong vòng vài tháng ngắn ngủi sau đợt khảo sát đó, người dân thành phố bất ngờ khi đi qua khu vực này bởi một diện tích đất vàng đã lộ thiên, đủ sức hấp dẫn nhà đầu tư xây dựng đến tìm hiểu, mạnh dạn bỏ vốn đầu tư.

Khu đất trên đã tồn tại rất nhiều năm trong tình trạng nhếch nhác, thiết nghĩ không phải là chẳng có cách xử lý. Phải chăng vì sợ sai mà các ngành, các cấp có thẩm quyền đã chọn giải pháp an toàn, do dù cách đó gây lãng phí tài nguyên đất của tỉnh, còn làm hình ảnh đô thị trung tâm Bạc Liêu thiếu khang trang, sạch đẹp, gây khó khăn hơn cho TP. Bạc Liêu trong mục tiêu trở thành đô thị loại I vào năm 2025?

Lê Nin - lãnh tụ của đảng Bolshevik, người đã dẫn dắt thành công Cách mạng Tháng Mười Nga có câu nói nổi tiếng “Người duy nhất không mắc lỗi là người không làm gì cả… Đừng sợ thừa nhận thất bại. Hãy học từ thất bại”. Có khi “sợ trách nhiệm” lại đến từ việc làm qua loa, lấy lệ, không đặt tâm huyết của mình vào nhiệm vụ được giao, cốt để việc được giao có để báo cáo, không bị cấp trên la rầy. Ở biểu hiện này, gần như thui chột khả năng sáng tạo, đột phá đi đầu tiên phong trong công việc, càng không thể có được cách làm tốt, hiệu quả, năng suất vượt trội.

Những cái cây bị cưa chỉ còn trơ thân trên đường 30/4

Bị động và thiếu sáng tạo

Không phải bây giờ mới xuất hiện tình trạng cán bộ, công chức né tránh, sợ sai, sợ trách nhiệm trong thực thi công vụ. Chủ tịch Hồ Chí Minh đã từng chỉ rõ biểu hiện của người mắc bệnh “sợ trách nhiệm”, đó là: “Họ muốn địa vị cao, nhưng lại sợ trách nhiệm nặng. Dần dần tinh thần đấu tranh và tính tích cực của họ bị kém sút, chí khí anh dũng và phẩm chất tốt đẹp của người cách mạng cũng kém sút; họ quên rằng tiêu chuẩn số một của người cách mạng là quyết tâm suốt đời đấu tranh cho Đảng, cho cách mạng”.

Biểu hiện của bệnh “sợ trách nhiệm” trong cán bộ, đảng viên cũng được cố Tổng Bí thư Nguyễn Phú Trọng nêu ra từ năm 1973, đăng trên Tạp chí Cộng sản với bài viết “Bệnh sợ trách nhiệm” với bút danh Người xây dựng. Tác giả đã chỉ ra, “Người sợ trách nhiệm thường làm việc một cách cầm chừng cho “đủ bổn phận”, cốt sao không phạm phải khuyết điểm gì lớn. Vì luôn luôn lo sợ phải chịu trách nhiệm về những việc sẽ xảy ra, cho nên không muốn cải tiến công tác, không dám mạnh dạn thay đổi những cái không hợp lý, chỉ làm theo nếp cũ. Vì sợ trách nhiệm mà đi đến bảo thủ”.

Trong đợt kiểm tra công tác cải cách hành chính (CCHC) và kiểm soát thủ tục hành chính (TTHC) tại Sở Kế hoạch đầu tư (KH-ĐT) tỉnh, đoàn kiểm tra liên ngành đã phát hiện Sở này đến thời điểm kiểm tra tháng 7/2024 vẫn chưa thực hiện xây dựng quy trình nội bộ trong giải quyết TTHC theo quy định. Đáng nói, việc chậm trễ này đã hơn 2 năm, được nhắc nhở nhiều lần nhưng chưa thấy cải thiện. Ngoài ra, tại kết luận Thanh tra chuyên đề trách nhiệm về thực hiện công vụ của cán bộ công chức, viên chức của Sở KH-ĐT do Chủ tịch UBND tỉnh giao Thanh tra tỉnh thực hiện, kết quả chọn ngẫu nhiên 30/107 hồ sơ trễ hạn của lĩnh vực đầu tư tại Bạc Liêu, có 13/30 hồ sơ không có giấy tiếp nhận và hẹn trả kết quả; 17/30 hồ sơ ghi hẹn trả kết quả sai so với quy định; 30/30 hồ sơ không có văn bản xin lỗi theo quy định. Kiểm tra thực tế kiot của Sở KH-ĐT tại Trung tâm Hành chính công tỉnh, có 5 hồ sơ trễ hẹn, nhiều hồ sơ xin lỗi 2 lần, 3 lần.

Trong đánh giá những mặt tồn tại, hạn chế của công tác CCHC, đáng buồn nhất khi chúng ta thường xuyên gặp cụm từ “phần lớn các cơ quan, đơn vị chưa đề ra các giải pháp, sáng kiến mới trong công tác CCHC”; “cán bộ công chức chưa chủ động trong thực thi các nhiệm vụ về CCHC”. Đơn cử như đánh giá về Chỉ số thành phần công tác chỉ đạo, điều hành CCHC bị giảm điểm, Văn phòng UBND tỉnh giải trình lý do thời gian quá ngắn nên không đáp ứng kịp; một số nhiệm vụ cần phải có nguồn lực, phải xây dựng kế hoạch thực hiện; nội dung nhiệm vụ phải thông qua HĐND tỉnh; thực hiện quy trình thủ tục đầu tư công... Tuy nhiên, nhìn rộng ra, cùng những khó khăn thực tế này, vì sao các các tỉnh khác lại đảm bảo tiến độ?

Trong quá trình chạy đua giữa các địa phương trong chấm điểm các chỉ số CCHC, Bạc Liêu dù không giảm điểm nhưng vẫn tụt lại phía sau, bởi dậm chân tại chỗ chính là đi lùi! Khi cán bộ thiếu quyết đoán, thiếu sáng tạo để gỡ khó vì sợ trách nhiệm, thì chính họ cũng đã tạo ra sức ỳ cản trở sự bứt phá vươn lên của ngành, địa phương mình.

Kim Phượng