Vất vả chống tái nghiện​ ma túy

Hơn 92% xã, phường, thị trấn trên địa bàn tỉnh Bạc Liêu hiện có người nghiện ma túy (MT). Tỷ lệ người nghiện không ngừng tăng và trẻ hóa về độ tuổi đã gây ra ảnh hưởng rất lớn đến kinh tế, đời sống, trật tự an toàn xã hội. Trong khi đó, cai nghiện tập trung đang quá tải, chưa có thuốc đặc trị, việc cai nghiện tại gia đình, cộng đồng chưa triển khai được do chưa đầu tư được điểm cắt cơn, cơ sở vật chất, nhân lực, kinh phí… gây khó khăn cho công tác cai nghiện và chống tái nghiện trên địa bàn. Giải quyết thực trạng này, việc tìm kiếm giải pháp để chống tái nghiện hiệu quả là vấn đề mà Bạc Liêu đang nỗ lực.

Bài 1: Quẩn quanh con đường tái nghiện

Tình trạng tái nghiện sau cai không chỉ là vấn đề nhức nhối của cộng đồng, mà còn của chính bản thân những người cai nghiện. Gần 94% người nghiện MT không có nghề nghiệp hoặc có nghề nghiệp nhưng không ổn định. Đa số người nghiện là những thanh niên chơi bời lêu lỏng, thiếu sự quản lý, giáo dục của gia đình. Từ đó, dễ bị lôi kéo, dụ dỗ sử dụng trái phép chất MT hoặc trở thành tay em, tiếp tay mua bán MT. Cứ thế mà cái vòng luẩn quẩn: cai nghiện - chấp hành án - tái nghiện… xoay đều.

Học viên ở Cơ sở Cai nghiện ma túy tỉnh trong giờ chơi thể thao.

Những con số biết nói

Theo thống kê mới nhất, Bạc Liêu có gần 1.700 người sử dụng trái phép chất MT. Trong đó, khoảng 1.300 người ngoài xã hội, số còn lại ở trong các trại tạm giam, nhà tạm giữ, cơ sở cai nghiện MT. Trên 35% người nghiện có tiền án, tiền sự.

Cũng như tình hình chung trên cả nước, số người nghiện tại Bạc Liêu không ngừng tăng, tất cả các huyện, thị xã, thành phố trên địa bàn tỉnh đều có người nghiện MT. Trong khi đó, người nghiện ngày càng trẻ hóa, với gần 70% nằm trong độ tuổi từ 18 - 30, đa số là lao động chính, trụ cột trong gia đình với tỷ lệ nam giới chiếm 95,5%. Xâm nhập vào các ngõ ngách của xã hội, kể cả trong nhà trường, chất MT mới xuất hiện ngày càng nhiều, nhất là MT đá. Trong khi một bộ phận giới trẻ vẫn còn ngộ nhận rằng sử dụng MT đá không gây nghiện, không gây hại nhưng thực tế hoàn toàn ngược lại. Người sử dụng MT tổng hợp, MT đá đều nghiện và một khi đã nghiện thì dễ bị rối loại tâm thần, sẵn sàng thực hiện hành vi vi phạm pháp luật gây ảnh hưởng đến trật tự, an toàn xã hội. Đồng thời, nguy cơ bị lây nhiễm HIV/AIDS, các bệnh lây truyền qua đường máu, đường tình dục và các vấn đề khác về sức khỏe là rất cao.

Đại tá Lê Việt Thắng - Giám đốc Công an tỉnh, nhận định: “Tình hình MT vẫn còn diễn biến phức tạp, tiềm ẩn nhiều yếu tố đáng lo ngại, đáng chú ý là một số người nghiện sẵn sàng tiếp tay hoặc trực tiếp tham gia vào hoạt động tội phạm. Từ đó, tệ nạn MT là nguyên nhân khiến nhiều loại tội phạm phát sinh. Và dù người nghiện đã đi cai, nhưng sau khi rời cơ sở trở về cộng đồng thì nhanh chóng hút chích lại”.

Trong nhóm các nguyên nhân dẫn đến tái nghiện MT, xét cho cùng vẫn là do người nghiện không tự chủ, thiếu quyết tâm giải thoát bản thân trước sức cám dỗ của MT. Nhưng cũng có trường hợp xuất phát từ sự mặc cảm, bị kỳ thị của người xung quanh; thái độ lãnh đạm của người thân, tình trạng thất nghiệp và nguy hiểm nhất là sự kết nối của bạn nghiện đã khiến những người vừa thoát khỏi cơn vật vã, lại tự nguyện lao vào vòng xoáy cũ. Từ những yếu tố vừa phân tích đã dẫn đến số người nghiện MT liên tục tái nghiện trở lại những năm gần đây, trong đó tại Bạc Liêu tỷ lệ trên 80%, khiến cơ sở cai nghiện tập trung của tỉnh quá tải.

Học viên cai nghiện ma túy trong giờ lao động. Ảnh: T.H

Loay hoay tìm cách chống tái nghiện

Trong rất nhiều những câu chuyện về người nghiện MT hết ra rồi lại vào Cơ sở Cai nghiện MT tỉnh, ông Nguyễn Bê On - Giám đốc cơ sở, nhớ lại: “Có những câu chuyện, hoàn cảnh rất đặc biệt, khi chồng đi cai nghiện MT thì vợ ở nhà đi tù, những đứa trẻ bơ vơ phải nhờ cậy họ hàng, chòm xóm chăm sóc. Một gia đình tan nát, tương lai của những đứa trẻ bỗng tối sầm chỉ vì MT”.

Cơ sở Cai nghiện MT tỉnh là nơi duy nhất thực hiện cai nghiện cho người nghiện MT trên địa bàn khi chưa thể tổ chức được hình thức cai nghiện tại gia đình, cộng đồng. Tại đây, cơ sở cắt cơn, giải độc cho người nghiện bằng phương pháp điều trị hội chứng cai, dùng thuốc an thần kinh với mục đích phục hồi sức khỏe và kỹ năng lao động cho học viên. Qua đó, giúp học viên nhận thức được giá trị của lao động, rèn luyện tay nghề, phục hồi kỹ năng lao động đã bị suy giảm (khi nghiện) và từ bỏ chất gây nghiện. Kết quả, từ năm 2016 đến nay cơ sở đã tiếp nhận và cai thành công cho gần 1.100 học viên. Tất cả học viên khi vào cơ sở cai nghiện MT đều được hỗ trợ dạy một trong những nghề cơ bản như: sửa xe gắn máy, điện lạnh, vi tính, mộc dân dụng, dệt chiếu… Ngành nghề cơ bản này là tấm lòng của những người thực hiện công tác cai nghiện nhằm tạo hành trang giúp học viên sau khi hết hạn cai trở về với gia đình có thể tìm kiếm việc làm, vận dụng kiến thức đã học vào phát triển kinh tế, ổn định cuộc sống, tránh được “vết xe đổ”.

Tuy nhiên trên thực tế, không phải người nghiện nào cũng đủ lý trí, bản lĩnh để nỗ lực hết mình mà đi theo con đường sáng. Thậm chí vừa rời cơ sở vài tháng, đã thấy bóng họ trở lại bên trong cánh cổng.

Là một trong nhiều học viên đã cai nghiện rồi tái nghiện, hơn ai hết, P.V.H (29 tuổi, huyện Vĩnh Lợi) hiểu rõ vì sao không nên thử các chất gây nghiện. H.  chia sẻ: “Tuổi trẻ đến với MT cũng trong một phút bốc đồng, ham vui và tự tin rằng bản thân có thể kiểm soát được tất cả. Nhưng chỉ thử một lần, hối hận cả đời cũng không thể nào lựa chọn lại được nữa. Chính sự thiếu hiểu biết, buông thả bản thân khiến tôi bao lần phải gánh lấy khổ sở này”.

Theo các cán bộ trực tiếp quản lý, hỗ trợ học viên cai nghiện, việc cai MT thành hay bại, chủ yếu phụ thuộc vào sự phối hợp, độ quyết tâm của người nghiện. Nhưng trên đường trở về, họ khát khao có được sự đồng cảm, bao dung của gia đình, quan tâm hỗ trợ của cộng đồng. Thiếu một trong những yếu tố đó, kết quả cai nghiện đôi khi đổ sông đổ biển. Đã qua có các trường hợp cai tại cơ sở rất tích cực, được biểu dương, nhưng khi tái hòa nhập cộng đồng, lại tái nghiện rất chua xót.

Thanh Hải

-------------------------------------------------------------------------

Năm 2020, Bạc Liêu phấn đấu không để phát sinh tụ điểm phức tạp mới về MT. Phấn đấu 100% người đã hoàn thành cai nghiện MT được quản lý, tư vấn, giám sát với các hình thức phù hợp. 100% người cai nghiện MT có nhu cầu học nghề được tư vấn và đào tạo nghề; từ 50% người sau cai nghiện MT trở lên có nhu cầu được tạo việc làm, vay vốn để chí thú làm ăn, loại bỏ nguy cơ tái nghiện.