Vướng mắc trong thu hồi đất của Công ty Nuôi trồng thủy sản Vĩnh Hậu - do đâu?

Bài 2: Hậu quả khó giải quyết!

Bài 1: Nhận đất sản xuất đem giao khoán

Theo quy định, trước khi giải thể, Công ty NTTS Vĩnh Hậu phải thanh lý hợp đồng giao khoán đất với hộ dân và giải quyết dứt điểm các vụ việc nếu có phát sinh tranh chấp, khiếu nại. Song, công ty không thực hiện trách nhiệm của mình mà để chính quyền “gánh” hậu quả!

Hợp đồng giao khoán đất không đúng pháp luật

Ngay khi Quyết định của UBND tỉnh được Sở Tài nguyên - Môi trường (TN-MT) triển khai, UBND huyện Hòa Bình đã chỉ đạo xã Vĩnh Thịnh và các cơ quan chức năng tiến hành lập phương án đối với diện tích đất được giao. Theo đó, gần 1.400ha đất thu hồi của Công ty NTTS Vĩnh Hậu được quy hoạch chia làm 2 khu vực. Khu vực 1 bắt đầu từ kênh Mương 1 đến kênh Hoành Tấu với diện tích khoảng 845ha, theo quy hoạch của tỉnh là để kêu gọi đầu tư thực hiện dự án nuôi tôm công nghiệp. Khu vực 2, tính từ kênh Hoành Tấu (về hướng Tây) đến kênh Tư Tại có diện tích 665ha được quy hoạch làm khu dân cư. Dự kiến mỗi hộ dân sẽ được cấp 2ha đất để sản xuất.

Những căn nhà cất trái phép trên diện tích đất nhận khoán của Công ty NTTS Vĩnh Hậu. Ảnh: M.N

Theo phương án, khi khu dân cư hình thành, chính quyền sẽ kéo đường điện 3 pha, múc các trục kênh xương sống, mở nhiều tuyến đường mới, xây dựng nhà trẻ, trường học, chợ… để phục vụ sản xuất, sinh hoạt cho người dân nơi đây. Có thể nói, phương án này hết sức đúng đắn và phù hợp với chủ trương của Nhà nước trong việc quy hoạch xây dựng nông thôn mới. Song, đến nay phương án này vẫn còn nằm trên giấy?! Lý do, các hộ nhận khoán đất yêu cầu được hỗ trợ thành quả lao động, tài sản trên đất và đề nghị được cấp đất (theo hạn mức giao đất nông nghiệp) khi giao trả đất lại cho Nhà nước?! Điều này là hoàn toàn không đúng quy định pháp luật và gây nhiều khó khăn cho chính quyền trong việc thu hồi đất. Bởi, tại khoản 2, Điều 124 Bộ luật Dân sự quy định: “Trong trường hợp pháp luật quy định giao dịch dân sự phải được thể hiện bằng văn bản, phải có công chứng hoặc chứng thực, phải đăng ký hoặc xin phép thì phải tuân theo các quy định đó”. Còn tại điểm b, khoản 1, Điều 128 Luật Đất đai năm 2003 quy định: Hồ sơ cho thuê quyền sử dụng đất (QSDĐ) gồm: Hợp đồng thuê QSDĐ và Giấy chứng nhận QSDĐ. Hợp đồng thuê QSDĐ phải có chứng nhận của công chứng Nhà nước hoặc chứng thực của UBND xã, phường, thị trấn nơi có đất. Trong khi đó, hợp đồng giao khoán đất giữa Công ty NTTS Vĩnh Hậu và hộ dân thì không có công chứng, chứng thực là không đúng quy định. Đáng lẽ công ty phải thanh lý hợp đồng với hộ thuê đất trước khi giải thể và giải quyết dứt điểm các vụ việc có liên quan. Trường hợp nếu có phát sinh yêu cầu, khiếu nại sẽ được Tòa án giải quyết. Song, trách nhiệm này không được công ty thực hiện; các ngành chức năng cũng thiếu kiểm tra, xử lý.

Phát sinh nhiều rắc rối, phức tạp

Khi Công ty NTTS Vĩnh Hậu giải thể, chỉ có 225 hộ đang canh tác trên diện tích gần 1.400ha đất thu hồi. Trong đó có 185 hộ ký hợp đồng nhận khoán đất với công ty. Riêng số hộ có diện tích đất nuôi tôm công nghiệp rất ít. Đến nay, chưa đầy 3 năm, số hộ đang sinh sống, sản xuất trên khu vực này đã tăng lên 335hộ. Trong đó, có 60 hộ chỉ cất nhà ở, không có đất sản xuất. Không dừng lại ở đó, vụ việc ngày càng trở nên rắc rối, phức tạp khi nhiều hộ tự tiện đào ao, cải tạo đất để chuyển qua nuôi tôm công nghiệp và tiếp tục sang nhượng trái phép cho nhiều người khác. Đơn cử như trường hợp ông Võ Văn Biên (SN 1941, ngụ ấp Vĩnh Mới, xã Vĩnh Thịnh) nhận hợp đồng thuê khoán 1,2ha đất của công ty vào năm 1994. Đến năm 2009, ông sang toàn bộ phần đất này lại cho vợ chồng ông P.Q.H với số tiền 180 triệu đồng. Còn trường hợp ông Lưu Văn Hồng (SN 1950, ngụ ấp Vĩnh Mới, xã Vĩnh Thịnh) ký hợp đồng thuê khoán 23,2ha đất với Công ty vào năm 1992, nay chỉ còn canh tác hơn 7ha.

Hiện tại có rất nhiều người từ nơi khác đến đây sang đất với giá từ 70 - 100 triệu đồng/ha, nhưng chỉ thỏa thuận và làm giấy tay giữa 2 bên. Đây là hành vi trái quy định pháp luật, nếu không được ngăn chặn, xử lý kịp thời sẽ phát sinh khiếu kiện, gây khó khăn, phức tạp khi cơ quan chức năng thu hồi đất.

M.N

Bài 3: Cần sự đồng thuận từ nhiều phía