Xây dựng nền kinh tế biển có trách nhiệm

Việc chung sức, đồng lòng cùng với các tỉnh, thành giáp biển trong cả nước tháo gỡ cảnh báo “thẻ vàng” IUU (Illegal, Unrepoted and Unregulated Fishing - tạm dịch: hoạt động đánh bắt cá trái phép, không báo cáo và không được quản lý) theo khuyến cáo của Ủy ban châu Âu (EC) thể hiện vai trò, quyết tâm của Bạc Liêu trong việc xây dựng nền kinh tế biển có trách nhiệm.

Cán bộ Đồn biên phòng Gành Hào kiểm tra các trang thiết bị thông tin liên lạc trên tàu của ngư dân trước khi ra khơi.

Quyết tâm gỡ bỏ “thẻ vàng”

Được xác định là một trong những trụ cột kinh tế quan trọng của tỉnh, thời gian qua, Bạc Liêu đã và đang tập trung nhiều nguồn lực để giúp ngư dân từng bước cải hoán, nâng cấp tàu, máy công suất lớn, hình thành các tổ, đội khai thác xa bờ và chuỗi dịch vụ hậu cần, giúp bà con yên tâm bám biển, làm giàu từ biển. Thế nhưng, kể từ khi bị EC cảnh báo “thẻ vàng”, cộng thêm dịch bệnh COVID-19 bùng phát đã ảnh hưởng trực tiếp đến lợi ích kinh tế của ngư dân. Ở tầm vĩ mô, nước ta từ vị trí xuất khẩu hải sản số 1 tụt xuống số 4 vào năm 2019.

Là một trong 28 tỉnh, thành giáp biển, thời gian qua, công tác phòng chống khai thác IUU đã được tỉnh triển khai một cách bài bản, quyết liệt. Căn cứ vào 8 nhóm nhiệm vụ, giải pháp được đề ra trong Đề án “Phòng, chống khai thác hải sản bất hợp pháp, không báo cáo và không theo quy định đến năm 2025” của Thủ tướng Chính phủ, UBND tỉnh đã chỉ đạo các sở, ngành, địa phương có đội tàu xây dựng kế hoạch thực hiện cụ thể nhằm chung tay cùng cả nước tháo gỡ “thẻ vàng” thành công như: hỗ trợ lắp thiết bị giám sát hành trình (VMS), duy trì và kiểm soát chặt chẽ tàu cá xuất, nhập bến; tổ chức tuần tra, kiểm soát các vùng biển được phân công quản lý để kịp thời phát hiện, ngăn chặn các tàu cá có dấu hiệu vi phạm IUU; kiên quyết xử lý các tàu cá, ngư dân vi phạm vùng biển nước ngoài…; đồng thời tiếp tục chia sẻ, đồng hành với ngư dân. Đặc biệt, theo dõi tình hình giá cả nhiên liệu, nguyên liệu tăng cao trong khi giá bán sản phẩm thì không tăng, cũng như nguy cơ giảm nguồn lợi thủy sản…, từ đó đề ra giải pháp kịp thời tháo gỡ.

Ông Trần Thanh Mạnh (phường Nhà Mát, TP. Bạc Liêu) chia sẻ: “Mỗi khi tàu chuẩn bị xuất bến, chúng tôi đều ghé qua các trạm biên phòng để trình báo các loại giấy tờ, số thuyền viên, ngư trường định hướng đến…, cũng như trang bị thêm các thiết bị thông tin liên lạc, VMS, nhờ vậy mà luôn giữ được liên lạc với đất liền, đảm bảo an toàn cho chuyến hải trình của mình”.

Hiện nay, gần 100% tàu cá có chiều dài từ 15m trở lên trên địa bàn tỉnh đều đã được lắp đặt VMS; đồng thời, thực hiện nghiêm túc các quy định về ghi, nộp báo cáo, nhật ký khai thác thủy sản.

Gỡ cảnh báo “thẻ vàng” của Ủy ban châu Âu giúp các mặt hàng thủy sản Việt Nam nâng cao giá trị và mở rộng thị trường xuất khẩu. Trong ảnh: Chế biến tôm xuất khẩu ở Công ty Thanh Phu (huyện Hòa Bình).

Cùng vào cuộc…

Thời gian qua, nhờ thực hiện đồng bộ, hiệu quả các giải pháp nhằm hạn chế việc tàu cá Bạc Liêu vi phạm khai thác IUU đã đạt được nhiều kết quả. Tuy nhiên vẫn còn một bộ phận ngư dân chưa chấp hành tốt việc ghi chép nhật ký khai thác; tình trạng mất kết nối đối với thiết bị giám sát hành trình trên tàu cá vẫn còn xảy ra; nhiều tàu cá khi hoạt động khai thác hải sản trên biển đã vi phạm vùng khai thác theo giấy phép được cấp, gây khó khăn cho việc truy xuất nguồn gốc sản phẩm thủy sản. Trong bối cảnh này, việc số hóa dữ liệu khai thác trở thành một trong những giải pháp để ngư dân thuận lợi, giảm thiểu việc ghi chép, đảm bảo minh bạch thông tin; cơ quan nhà nước kiểm soát hiệu quả; cơ sở thu mua xác định được nguồn gốc, doanh nghiệp chế biến và xuất khẩu tốt hơn.

Ngư dân Gành Hào (huyện Đông Hải) xuất bán các loại thủy sản sau chuyến đánh bắt. Ảnh: C.L

Phát biểu tại cuộc họp Ban chỉ đạo về chống khai thác IUU trên địa bàn tỉnh vừa diễn ra, Chủ tịch UBND tỉnh - Phạm Văn Thiều nhấn mạnh: Thời gian tới, để góp phần ngăn chặn, giảm thiểu và loại bỏ khai thác IUU, gỡ cảnh báo “thẻ vàng” của EC, góp phần xây dựng ngành Thủy sản hội nhập, phát triển bền vững và có trách nhiệm; các huyện, thị, thành phố cần tập trung thực hiện một số nhiệm vụ trọng tâm. Cụ thể, các địa phương có tàu tham gia khai thác hải sản đề cao trách nhiệm, trực tiếp chỉ đạo quyết liệt hơn, sâu sát hơn nữa, tổ chức thực hiện nghiêm, có kết quả các nhiệm vụ được giao; khẩn trương rà soát, thực hiện cấp giấy phép khai thác thủy sản, giấy chứng nhận an toàn thực phẩm cho tàu cá, đăng ký, đăng kiểm, đánh dấu tàu cá. Thực hiện nhập dữ liệu tàu cá vào cơ sở dữ liệu nghề cá quốc gia theo quy định để đáp ứng yêu cầu việc tra cứu thông tin, quản lý tàu ra vào cảng cá; hoàn thành việc lắp đặt VMS theo quy định, khai thác, sử dụng có hiệu quả; giáo dục, tuyên truyền người dân đối với công tác chống khai thác IUU, đảm bảo “dân biết, dân hiểu, dân tin và dân làm theo”…

Thực tế thời gian qua cho thấy, việc vi phạm IUU không phải là câu chuyện riêng của ngư dân mà là vấn đề lớn ảnh hưởng tới hoạt động chung của ngành Thủy sản cả nước. Khi còn một địa phương bị cảnh báo thì cả ngành Thủy sản Việt Nam đều phải đối mặt với nguy cơ bị cấm xuất khẩu các mặt hàng thủy sản sang EU; đồng thời gặp khó khăn trong việc tìm kiếm thị trường mới. Đầu ra bị nghẽn sẽ tạo thêm áp lực lên ngư dân, sinh kế bị ảnh hưởng; vì vậy việc hành động vì một nghề cá bền vững, có trách nhiệm sẽ mở ra cơ hội mới cho lĩnh vực thủy sản, giúp ngư dân yên tâm bám biển.

Chí Linh

Theo ông Lưu Hoàng Ly - Giám đốc Sở NN&PTNT: “Từ đầu năm 2022 đến nay, không có đội tàu của Bạc Liêu vi phạm vùng biển nước bạn hoặc bị phản ánh tình trạng vị phạm khai thác IUU. Sở sẽ tiếp tục phối hợp với các sở, ban, ngành cũng như lực lượng Biên phòng tuyên truyền và cho ngư dân cam kết không khai thác vi phạm vùng biển nước ngoài, tiếp tục thực hiện giám sát tàu cá trên hệ thống giám sát của quốc gia. Qua đó, đảm bảo các tàu thuyền đều được lắp đặt VMS và có tín hiệu kết nối mới cho xuất bến, kiên quyết không giải quyết cho các tàu không đủ điều kiện, đảm bảo các sản phẩm khai thác thủy sản qua cảng đều được kiểm soát để hỗ trợ cho công tác truy xuất nguồn gốc”.