Xây dựng trường học an toàn

Môi trường giáo dục an toàn là tiền đề để duy trì, nâng cao chất lượng dạy và học. Công tác này đã được tỉnh nhà quan tâm thực hiện, song còn nhiều điều cần làm tốt hơn.

An toàn giao thông đường bộ và đường thủy nội địa cho học sinh là vấn đề quan tâm của xã hội (ảnh chụp tại khu vực ngã tư Ninh Quới, huyện Hồng Dân).

Cần sự chung tay của nhà trường - gia đình - xã hội để xây dựng môi trường giáo dục an toàn cho học sinh (ảnh chụp tại Trường THCS Võ Thị Sáu, TP. Bạc Liêu). Ảnh: N.Q

Hai câu chuyện - một vấn đề

Đầu năm học 2018 - 2019, chúng tôi được chia sẻ 2 câu chuyện liên quan đến vấn đề an toàn trong trường học. Anh Nguyễn Văn Châu (TX. Giá Rai) phản ánh đứa con trai học lớp 7 bị bạn cùng trường đánh phải đến bệnh viện thăm khám. Cũng theo phụ huynh này, tại ngôi trường mà con anh đang theo học, trước đây cũng xảy ra vụ việc tương tự khiến học sinh bị đánh phải nghỉ học. Còn ở TP. Bạc Liêu, tại buổi họp đầu năm, cô giáo lớp Mầm đề nghị phụ huynh khi đã sử dụng bia rượu thì không nên đến rước trẻ; nếu người đón trẻ dưới 16 tuổi, cô giáo sẽ từ chối trả trẻ; hay khi cha mẹ bận việc, nhờ người khác đến rước con mình thì cần điện thoại nói cho giáo viên biết. Qua 2 vụ việc này cho thấy, vấn đề an toàn ở trường học là mối bận tâm của cả phụ huynh, giáo viên, cán bộ quản lý giáo dục, và do đó để môi trường học đường an toàn cần sự chung tay từ nhiều phía.

Bộ GD-ĐT cho rằng “môi trường giáo dục an toàn là môi trường giáo dục mà người học được bảo vệ, không bị tổn hại về thể chất và tinh thần”. Theo khái niệm này, học sinh, sinh viên, học viên được bảo vệ toàn diện trong nhà trường và các hoạt động ngoại khóa ngoài trường. Cụ thể hóa điều này, ngày 5/4/2018, Bộ trưởng Bộ GD-ĐT ký Công văn 1295/BGDĐT-GDCTHSSV gửi Chủ tịch UBND các tỉnh, thành phố về việc tăng cường công tác bảo đảm an ninh, an toàn trường học. Sau đó, Sở GD-ĐT Bạc Liêu có văn bản chỉ đạo bảo đảm an toàn tuyệt đối cho các thành viên trong nhà trường, đặc biệt là đối với học sinh.

An toàn về an ninh trật tự

Khi đề cập đến an toàn trường học, mọi người thường nghĩ về an toàn giao thông, giữ gìn trật tự xã hội, phòng ngừa cháy nổ trong trường học. Từ năm 2009, Bộ GD-ĐT và Bộ Công an đã có Thông tư liên tịch số 34 về hướng dẫn phối hợp thực hiện công tác bảo đảm an ninh, trật tự (ANTT) tại các cơ sở giáo dục thuộc hệ thống giáo dục quốc dân. Từ cơ sở đó, trên địa bàn tỉnh xuất hiện nhiều cách làm, như mô hình “Cổng trường an toàn giao thông”, “Trường học đạt chuẩn an toàn về ANTT” tại các trường THPT… Trường Phổ thông Dân tộc nội trú tỉnh là nơi đầu tiên ra mắt mô hình thực hiện 5 tốt “Trường học đạt chuẩn an toàn về ANTT” vào năm 2015, đến nay cách làm này đã được nhân rộng.

Ông Dương Bình, Hiệu trưởng Trường THPT Bạc Liêu, cho biết nhà trường đặc biệt quan tâm đến công tác đảm bảo ANTT, nên mấy năm qua không xảy ra bạo lực học đường. Nhà trường phối hợp chặt chẽ với Ban nhân dân khóm 7, chính quyền phường 1 và mời cán bộ Công an TP. Bạc Liêu, Công an tỉnh về nói chuyện chuyên đề phòng chống tội phạm, tệ nạn ma túy, ký kết giữ vững an toàn giao thông. Lực lượng dân quân tự vệ, đội xung kích, cờ đỏ của trường hoạt động trách nhiệm, hiệu quả.

Bên cạnh đó, môi trường xã hội cũng đóng vai trò hết sức quan trọng đối với người học, nhất là trẻ em. Nó được xem là cầu nối, giúp trẻ hình thành kỹ năng một cách tốt nhất. Ở Trường mầm non thị trấn Phước Long (huyện Phước Long), Ban giám hiệu quan tâm tạo cho trẻ một môi trường xã hội lành mạnh, tích cực. Hai giáo viên ở chung lớp phải giữ gìn sự đoàn kết với nhau, mối quan hệ giữa người lớn và trẻ luôn ân cần, nhẹ nhàng, có sự động viên, khuyến khích kịp thời đối với trẻ, tạo bầu không khí thân thiện, xây dựng được hình tượng “cô giáo như mẹ hiền” và cho trẻ cảm giác “trường mầm non chính là ngôi nhà ấm áp của trẻ”. Không có hành vi quát nạt, đánh mắng trẻ… để tránh làm cho trẻ có tâm lý không an toàn khi ở lớp.

Còn thiếu an toàn

Cùng với môi trường xã hội, yếu tố vật chất cũng tác động đến độ an toàn cho người dạy, người học. Tính đến cuối tháng 6/2018, toàn tỉnh có 159/291 trường mầm non, phổ thông công lập đạt chuẩn quốc gia, so với cùng kỳ năm học trước tăng 23 trường. Song, phần lớn trường học còn thiếu phòng học để tổ chức học bán trú, dạy học 2 buổi/ngày, số phòng học tạm, bán kiên cố cũ đã hết hạn sử dụng, xuống cấp vẫn còn, phần lớn lấy phòng học làm phòng học bộ môn, thậm chí có trường còn không có phòng học bộ môn. Bàn ghế học sinh đã hư hỏng nhiều, không đảm bảo tiêu chuẩn. Tế nhị hơn, còn không ít trường có nhà vệ sinh… mất vệ sinh.

Công tác xây dựng trường học an toàn đóng vai trò quan trọng trong việc tạo nên trường học thân thiện, thế nhưng phần này được nhắc đến chỉ vài dòng trong các báo báo tổng kết năm học của Sở GD-ĐT, các phòng GD-ĐT. Trong báo cáo của Sở GD-ĐT tổng kết năm học 2017 - 2018 có đoạn: “Các điều kiện về đảm bảo an toàn vệ sinh thực phẩm ở một số đơn vị chưa tốt. Vị trí nhà bếp bố trí gần lớp học, chưa đảm bảo an toàn cho trẻ. Vệ sinh phòng học ở một số nơi chưa sạch sẽ (…), còn vật dụng không đảm bảo an toàn cho trẻ”. Tương ứng, ở phần phương hướng cho năm học mới, vấn đề môi trường giáo dục an toàn cũng có dung lượng khiêm tốn. Hoạt động tư vấn tâm lý cho học sinh trong trường phổ thông theo Thông tư 31 ngày 18/12/2017 của Bộ GD-ĐT cũng chưa được quan tâm đầy đủ dù công tác này  giúp học sinh đang gặp phải khó khăn về tâm lý trong học tập và cuộc sống tìm ra hướng giải quyết phù hợp, giảm thiểu tác động tiêu cực có thể xảy ra.

Thêm nữa, việc làm cho trường học an toàn hơn trước thiên tai và biến đổi khí hậu chưa thấy các báo cáo đề cập, dù Bạc Liêu là địa phương đã và đang chịu tác động tiêu cực của biến đổi khí hậu. Thực tế ở Bạc Liêu cho thấy, các trường học, đặc biệt là những trường ở khu vực nông thôn thường được sử dụng như là trung tâm của cộng đồng với nhiều hoạt động cộng đồng được tổ chức tại đây. Đây còn là nơi trú ẩn an toàn cho cộng đồng trong suốt thời gian xảy ra thiên tai (gần đây nhất là cơn bão Tembin tháng 12/2017). Nếu trường học bị hư hại hoặc tàn phá thì các hoạt động sơ tán và cứu trợ sẽ gặp khó khăn.

Nguyễn Quốc