“Hồn quê” giữa lòng thành phố

Ba ngày Tết, thứ không thể thiếu trên bàn thờ ông bà, trong góc bếp mỗi gia đình người dân Nam bộ là… đòn bánh tét. Mỗi độ xuân về, cảnh cả nhà quây quần bên nhau cùng gói hay nấu bánh là hình ảnh đẹp, là một trong những tục lệ trong ngày Tết cổ truyền của dân tộc Việt khiến những người con xa quê hương phải nhớ về nguồn cội… Và đâu đó, giữa lòng thành phố hiện tại, vẫn còn nhiều gia đình đang âm thầm lưu giữ “hồn quê”…

Nằm nép mình trong con hẻm nhỏ ở phường 7 (TP. Bac Liêu), gia đình cô Huỳnh Thị Ngọc Ảnh là một trong số ít những gia đình còn lưu giữ truyền thống gói bánh tét chuẩn bị Tết. Vào khoảng 27, 28 Tết, khi các con cô tụ họp về đông đủ là cả nhà xúm lại gói bánh. Những công việc như cắt lá chuối, ngâm đậu, lựa nếp, xào nhân, gói bánh… được mọi người chia nhau thực hiện. Cô Ảnh chia sẻ: “Tết đến, gia đình tôi có thể thiếu những thứ khác nhưng bánh tét thì không thể. Việc cả nhà cùng tham gia gói bánh tét không chỉ là dịp để gia đình sum họp sau những ngày xa cách, mà quan trọng hơn là để cho con cháu nhớ về cội nguồn tổ tiên”. Sau một đêm sum vầy bên bếp lửa, những đòn bánh tét nóng hổi được vớt lên. Mùi nếp mới, đậu xanh, lá chuối được luộc chín hòa quyện vào nhau tạo nên mùi của hương vị đất trời, mùi của quê hương…

Gói bánh tét chuẩn bị Tết là một trong những nét đẹp truyền thống cần được giữ gìn. Ảnh: Lâm Hỷ

Có người cho rằng, tình làng nghĩa xóm ở thành phố có cái gì đó nhạt nhẽo chứ không “tối lửa tắt đèn” như bà con dưới quê. Ở nông thôn, khi Tết đến, gia đình này “kéo” đến gia đình khác chúc Tết, thăm hỏi sức khỏe nhau, đó là phong tục có từ lâu đời của dân tộc Việt. Thế nhưng, tuy là người thị thành, vậy mà gia đình cô Ảnh là một trong số ít những gia đình vẫn giữ được phong tục chúc Tết bà con hàng xóm. Cô Ảnh bộc bạch: “Vào độ 29 Tết, gia đình tôi bắt đầu “hành trình” đi chúc Tết bà con. Và khi đi, tôi cũng không quên mang theo đòn bánh tét để làm quà. Tuy giá trị nhỏ nhưng lại có ý nghĩa lớn lắm!”. Việc chúc Tết không chỉ mang đến niềm vui, may mắn cho một năm mới mà còn là dịp để mọi người thắt chặt tình làng nghĩa xóm.

Cha quê miền Bắc, mẹ là người miền Trung, nhưng bản thân chị Vũ Thị Phương Nam (ngụ phường 5, TP. Bạc Liêu) lại được sinh ra và lớn lên ở Nam bộ. Hơn 20 năm chọn Bạc Liêu là quê hương cũng là ngần ấy thời gian gia đình chị có phong tục gói bánh tét vào ngày Tết. “Ngoài việc gói vài cái bánh chưng để nhớ cội nguồn thì gia đình tôi còn gói bánh tét. Đây là truyền thống rất hay và ý nghĩa của người Nam bộ nên gia đình tôi cũng phải “nhập gia tùy tục”. Khi được nghỉ Tết là tôi và mấy chị em trong nhà cùng đi chợ mua nguyên liệu về gói bánh. Việc gói bánh trong những ngày này là dịp để gia đình ngẫm lại chuyện đã qua và hướng tới năm mới. Gói bánh không chỉ vui mà còn giúp chị em tôi khéo léo hơn trong chuyện bếp núc” - chị Nam chia sẻ.

Nếu như miền Bắc dùng bánh chưng - bánh dày để dâng cúng tổ tiên thì ở miền Nam, người dân đặt một cặp bánh Tét cùng mâm ngũ quả lên bàn thờ tổ để tạ ơn và cầu chúc một năm mới nhiều may mắn. Bánh tét đã trở nên quen thuộc trong đời sống người dân Nam bộ và trở thành một nét đẹp truyền thống từ xưa đến nay. Việc giữ gìn và phát huy những phong tục truyền thống đó rất cần được khuyến khích trong cuộc sống hôm nay. Nếu ngày Tết ai cũng có tư tưởng “chạy cái ào” ra chợ mua là có thì những thế hệ trẻ mai sau có còn nhớ đến cội nguồn, có biết đến phong tục Tết nữa không? Những đòn bánh tét được mua từ chợ làm sao có thể sánh với đòn bánh tét do chính tay mình làm ra, rồi cùng gia đình thưởng thức hay làm quà tặng nhau. Hy vọng Tết này, nhiều gia đình ở TP. Bạc Liêu sẽ tiếp tục gìn giữ nét đẹp truyền thống đó. Chúng ta, những người dân Bạc Liêu đừng bao giờ để “hồn quê” hiu hắt, lẻ loi giữa sự nhộn nhịp, hối hả của thành phố khi mỗi độ xuân về!

Hữu Thọ