Bà Chúa Xứ

Hôm nay, ngày 22/4 âm lịch cũng là ngày đầu tiên trong 3 ngày của lễ Vía Bà Chúa Xứ Châu Đốc (22, 23 và 24/4 âm lịch hàng năm).

Ở Bạc Liêu có khá nhiều cơ sở thờ tự thờ Bà Chúa Xứ nhưng trong đó chỉ một ngôi thờ Bà Chúa Xứ Châu Đốc. Đó là “Chúa Xứ Cửu thiên cung” ở phường 2 (TP. Bạc Liêu). Nguyên trước đây, có một miếu nhỏ thờ Bà Cửu thiên huyền nữ. Ngôi miếu này được lập nên vào năm 1821 - được xem là một trong những cơ sở thờ tự sớm có ở địa bàn tỉnh Bạc Liêu. Năm 1997, nơi đây được xây dựng lên một cơ sở thờ tự khá lớn để thờ Bà Chúa Xứ Châu Đốc. Do vậy, có tên gọi ghép là “Chúa Xứ Cửu thiên cung”.

Trong tín ngưỡng dân gian Việt Nam, có tục thờ Nữ thần, Mẫu thần. Những Nữ thần được thờ ở Nam bộ như Bà Ngũ hành (ngũ vị nương nương), Tứ vị thánh nương, Bà Thủy Long, Bà Chúa Động, Bà Tổ Cô… Những Mẫu thần được thờ ở Nam bộ như Bà Chúa Xứ, Bà Đen, Bà Chúa Ngọc, Bà Thiên Hậu… Mỗi Nữ thần, Mẫu thần có sự tích khác nhau tùy theo nguồn gốc văn hóa - tín ngưỡng của các dân tộc, chủ yếu là của dân tộc Việt, Hoa, Khmer, Chăm…

Trong tín ngưỡng dân gian của người dân ở ĐBSCL, Bà Chúa Xứ là một vị Mẫu thần rất được tôn kính. Ở các cơ sở thờ tự Bà Chúa Xứ, trong những ngày rằm, mùng 1 âm lịch hàng tháng, người dân địa phương hay đến thắp hương cầu nguyện. Nhưng ngày Vía Bà thì không trùng nhau, có nơi vía vào ngày 23/4 âm lịch (thường kéo dài trong ba ngày là 22, 23, 24/4 âm lịch), có nơi vía vào ngày 19/3 âm lịch.

Việc thờ Nữ thần, Mẫu thần gắn liền với truyền thống văn hóa coi trọng người phụ nữ, người mẹ. Từ xưa đến nay, vị trí và vai trò người mẹ trong mỗi gia đình, cộng đồng xã hội luôn được tôn vinh, ca ngợi. Mẹ là chỗ dựa cả về vật chất lẫn tinh thần, tư tưởng tình cảm cho mọi người. Thông qua hình tượng người mẹ, một số hiện tượng tự nhiên được gắn với hình ảnh người mẹ như: mẫu thiên, mẫu thủy, mẫu sơn, mẫu hỏa... Người dân thờ Nữ thần, Mẫu thần nói chung, Bà Chúa Xứ nói riêng đều cầu mong và tin tưởng với quyền lực linh thiêng, Bà sẽ ban cho mọi người sự an lành, tốt đẹp như người Mẹ lo cho con cháu vậy!

Thành ngữ Việt Nam có câu: “Phúc đức tại mẫu”, phúc đức mà con cháu được hưởng đều nhờ từ người mẹ. Tục thờ Bà Chúa Xứ là một tập tục thuộc tín ngưỡng dân gian nhưng mang đậm nét văn hóa truyền thống, cần được gìn giữ, phát huy; tuy nhiên cũng cần gạn đục khơi trong, xóa bỏ những hiện tượng mê tín dị đoan “ăn theo” và các dịch vụ ăn uống, du lịch đang có xu hướng thương mại hóa quanh các cơ sở thờ tự Bà Chúa Xứ!

T.C