Cần nâng cao hiệu quả thực hiện nguyên tắc bầu cử trực tiếp

Bầu cử là hoạt động lựa chọn của con người và mang tính chính trị - pháp lý sâu sắc, thông qua bầu cử, người dân có thể lựa chọn người mình tín nhiệm, có đủ đức và tài vào Quốc hội và HĐND các cấp. Để cuộc bầu cử thắng lợi cần phải tiến hành theo nhiều nguyên tắc và các nguyên tắc này được thể hiện chặt chẽ, thống nhất, xuyên suốt trong toàn bộ quá trình tiến hành bầu cử, bảo đảm cho cuộc bầu cử khách quan, dân chủ, thể hiện đúng nguyện vọng của cử tri khi lựa chọn.

Các cử tri của Sở Tư pháp biểu quyết người được giới thiệu ứng cử HĐND tỉnh. Ảnh: T.Sơn

Bầu cử trực tiếp là việc cử tri trực tiếp lựa chọn, trực tiếp đi bầu cử, tự bỏ lá phiếu của mình vào hòm phiếu để chọn người đủ tín nhiệm vào cơ quan quyền lực nhà nước. Công dân trực tiếp bầu ra đại biểu của mình chứ không qua một cấp đại diện cử tri nào. Nguyên tắc bầu cử trực tiếp ở nước ta đảm bảo về mặt pháp lý để thể hiện được tính dân chủ trong việc thành lập ra Quốc hội, Hội đồng nhân dân. Cử tri được tự do biểu lộ ý chí của mình trong việc bầu ra các cơ quan đại diện của nhân dân.

Thực hiện nguyên tắc này, trong các cuộc bầu cử trước đây, nhân dân ta tích cực thực hiện quyền bầu cử, hầu hết nhân dân đã trực tiếp chọn người mình tín nhiệm và chủ động đi đến địa điểm quy định để trực tiếp bỏ phiếu. Tỷ lệ cử tri đi bầu cao là một thành công rất lớn của cuộc bầu cử ở nước ta. Tuy nhiên, hành vi vi phạm nguyên tắc bầu cử trực tiếp vẫn xảy ra, ảnh hưởng nhiều đến chất lượng bầu cử, như tình trạng bỏ phiếu hộ, bỏ phiếu thay là một vấn đề còn tồn tại ở nhiều địa phương. Một gia đình có nhiều cử tri thì thường có một người đi bỏ phiếu hộ cho tất cả các cử tri khác trong gia đình. Hoặc tình trạng cử tri không có mặt, đã đăng ký tạm vắng nhưng vẫn có tên trong danh sách cử tri đi bầu, đến ngày bầu cử thì gia đình, thân nhân của họ đi bỏ thay.

Tình trạng này do nhiều nguyên nhân chủ quan và cả nguyên nhân khách quan. Nguyên nhân khách quan do địa hình phức tạp, bị chia cắt bởi nhiều sông ngòi ở các vùng sâu, đường giao thông liên ấp chưa thuận tiện, quy mô xã lớn, mật độ dân cư thấp, các ấp trong xã phân tán, cách xa nhau đã gây rất nhiều khó khăn trong việc tổ chức các cuộc gặp gỡ, tiếp xúc với cử tri. Nhưng ngoài nguyên nhân khách quan kể trên, để xảy ra trình trạng đi bầu hộ, bầu thay trước hết là trách nhiệm của các thành viên trong tổ bầu cử. Họ không phát huy được vai trò của mình trong việc đảm bảo thực hiện đúng nguyên tắc hiến định bầu cử trực tiếp bởi những hạn chế về nghiệp vụ bầu cử, bởi bệnh thành tích, mong muốn kết thúc sớm cuộc bầu cử, đạt tỷ lệ đi bầu cao, các chế tài áp dụng với việc đi bầu hộ, bầu thay vẫn chưa có.

Để đảm bảo cho cuộc bầu cử đại biểu Quốc hội khóa XIV và đại biểu HĐND các cấp nhiệm kỳ 2016 - 2021 vào ngày 22/5/2016 thành công, theo chúng tôi, các ngành, các cấp cần quan tâm nhiều hơn nữa đến việc thực hiện nguyên tắc bầu cử trực tiếp, tăng cường tuyên truyền mục đích, ý nghĩa và cách thức thực hiện nguyên tắc này để người dân hiểu và thực hiện tốt hơn. Đối với các thành viên tổ bầu cử phải năng động hơn trong công việc nhắc nhở những hành vi sai phạm và như một tuyên truyền viên có thể giúp người dân tìm hiểu về các ứng cử viên của mình, không vì lý do gì mà dung túng cho những sai trái như bầu hộ, bầu thay. Bên cạnh đó, cũng cần tăng cường công tác giám sát, kiểm tra và phối kết hợp trong chỉ đạo điều hành bầu cử.

KHÁNH NGỌC