Khi lịch sử, văn học "bước ra" trang sách

Không còn là những tiết học lý thuyết trên lớp, học sinh tại Cà Mau đang biến những trang sách văn học và những cột mốc lịch sử thành những vở kịch sống động, những mô hình STEM sáng tạo. Bằng tư duy của thế hệ 4.0, các em trở thành những “sứ giả” kết nối giá trị truyền thống với nhịp sống hiện đại bằng chính sự trải nghiệm và lòng nhiệt huyết của mình.

• Phòng học STEM - Cú hích đổi mới ở Trường THPT Võ Văn Kiệt
• Ðưa văn học dân gian vào học đường
• Tăng cường quảng bá tác phẩm văn học nghệ thuật đến công chúng

Sân khấu hoá: Để văn chương chạm vào cảm xúc

Tại Trường THPT Chuyên Phan Ngọc Hiển (phường An Xuyên), hơn 3 năm qua, Câu lạc bộ (CLB) Văn học đã trở thành “trạm phát” tình yêu sách thông qua hình thức sân khấu hoá. Thay vì đọc thụ động, các em học sinh đã chuyển thể các tác phẩm văn học thành những vở kịch giàu cảm xúc ngay tại sân trường.

Từ các mô hình sáng tạo, học sinh thành “sứ giả” lan toả văn hoá, lịch sử.

Từ những chương trình cụ thể, liên tục và được duy trì thành chuỗi sự kiện, văn hoá đọc lan toả đến học sinh một cách tình cảm, sâu sắc, trực quan và dễ nhớ. Những tác phẩm như: “Ðời như ý” của Nhà văn Nguyễn Ngọc Tư, “Chiếc lược ngà” của Nhà văn Nguyễn Quang Sáng hay “Về với má” của Nhà văn Nguyễn Thị Việt Hà đã được tái hiện sinh động. Việc bước từ trang sách lên sàn diễn không chỉ là thay đổi hình thức tiếp cận mà còn là quá trình đào sâu tâm lý nhân vật.

Em Lê Vũ Huỳnh Huy (Lớp 10 chuyên Văn) chia sẻ: “Khác với một tác phẩm trên giấy, sân khấu hoá chú trọng xây dựng lời thoại bám sát thực tế, giúp người xem có không gian để suy ngẫm và cảm nhận trực diện hơn”.

Phân đoạn bé Thu nhận ra ông Sáu là cha trong tác phẩm "Chiếc lược ngà" (Nguyễn Quang Sáng) gây xúc động cho người xem.

Không chỉ giúp hiểu sâu tác phẩm, hoạt động còn khơi gợi sự đồng cảm. Em Châu Trần Ái Vy (Lớp 11 chuyên Văn) bộc bạch: “Khi diễn, em hiểu rõ hơn về nhân vật và muốn gửi thông điệp đến các bạn là hãy biết yêu thương gia đình nhiều hơn từ tác phẩm "Chiếc lược ngà"”.

Ðáng quý hơn, CLB Văn học còn là nhịp cầu nhân ái. Từ tình yêu văn chương, 60 thành viên của CLB đã duy trì dự án “Dành cho em”. Kinh phí cho hơn 100 suất quà từ các chương trình “Xuân yêu thương” hay “Vui tết Trung thu” đều do các em tự thân vận động và gây quỹ, minh chứng cho việc học văn là để sống tử tế và biết sẻ chia.

Chị Huỳnh Hồng Dưng, Chủ nhiệm CLB Văn học, bày tỏ: “Mỗi tác phẩm văn học là nơi nhà văn gửi gắm những chiêm nghiệm về cuộc đời. Thay vì để các em tiếp nhận thụ động, chúng tôi chọn cách cho các em sân khấu hoá để việc tiếp nhận trở nên đa dạng, sinh động hơn. Ðó là cách để các bạn trẻ nhận thức sâu sắc rằng: văn học chính là đời”.

“Thước phim” STEM: Cách người trẻ kể chuyện lịch sử

Nếu văn chương được nuôi dưỡng bằng cảm xúc, thì lịch sử lại được học sinh Trường THPT Thới Bình (xã Thới Bình) tái hiện bằng tư duy logic, kỹ thuật và nghệ thuật. Những mô hình STEM về: Truyền thuyết Sơn Tinh - Thuỷ Tinh, Chiến thắng Bạch Ðằng năm 938, Ngô Quyền đánh thắng quân Nam Hán hay câu chuyện “81 ngày đêm bảo vệ Thành cổ Quảng Trị”, khoảnh khắc xe tăng húc đổ cổng Dinh Ðộc Lập vào ngày 30/4/1975 đã biến những “địa chỉ đỏ”, những câu chuyện lịch sử trở nên gần gũi hơn bao giờ hết với học sinh, đoàn viên, thanh niên.

Mô hình Thước phim lịch sử của Lớp 11A1, Trường THPT Thới Bình có sự sáng tạo về nội dung, tạo sự gần gũi, thú vị cho học sinh.

Ðây là các mô hình được Xã đoàn Thới Bình trưng bày, giới thiệu trong hoạt động dâng hương tri ân liệt sĩ, Nhà ghi ơn Mẹ Việt Nam anh hùng tại xã dịp 30/4 vừa qua. Ðiểm nhấn sáng tạo thu hút đông đảo đoàn viên chính là mô hình “Thước phim lịch sử” của nhóm học sinh Lớp 11A1. Ðược thiết kế như một chiếc tivi thu nhỏ, mô hình cho phép thay đổi “cuộn băng” hình ảnh linh hoạt.

Em Quách Hải Minh chia sẻ: “Em có thể thay đổi nội dung thành nhiều bài học khác nhau, giúp việc tìm hiểu lịch sử trở nên thú vị, để chúng em thêm biết ơn cha ông đã hy sinh vì hoà bình hôm nay”.

Sự đổi mới này nằm ở cách học sinh chuyển mình từ người tiếp nhận thụ động thành những “người kể chuyện” lịch sử. Thông qua việc tự nghiên cứu, lắp ráp và thuyết minh, những kiến thức trên sách vở đã trở thành trải nghiệm sống động.

Em Nguyễn Minh Nhựt (Lớp 10C2, Trường THPT Thới Bình) đặt nhiều tâm huyết cho việc tái hiện chiến thắng Bạch Đằng từ các vật liệu sẵn có.

Em Nguyễn Minh Nhựt (Lớp 10C2) cho biết: "Sau khi xem các bộ phim như “Mưa đỏ”, “Mùi cỏ cháy”, em quyết tâm tái hiện mô hình Thành cổ Quảng Trị để lan toả hình ảnh hào hùng của cha anh một cách chân thực nhất. Từ những bộ phim đã tạo tiếng vang, em muốn văn hoá càng lan toả hơn, gắn với đó là hình ảnh và giá trị đầy tự hào trong những sự kiện lịch sử của cha ông ta qua những trận chiến, những giây phút đấu tranh ngoan cường vì tự do, độc lập".

Việc lồng ghép giáo dục truyền thống thông qua các phương pháp linh hoạt như sân khấu hoá hay STEM đã gợi mở hướng đi hiệu quả trong công tác tuyên truyền của Ðoàn thanh niên. Chị Lê Hoài Thư, Phó Bí thư Xã đoàn Thới Bình, nhận định: “Ðây là cách học của đoàn viên trong thời đại mới, giúp các bạn nâng cao tinh thần yêu nước và những giá trị tốt đẹp của dân tộc một cách chủ động”.

Khi những trang sách không còn nằm yên trên kệ, khi lịch sử không chỉ dừng lại ở những con số, sự kiện, đó là lúc học sinh - những “sứ giả nhí” viết tiếp những điều tốt đẹp bằng tư duy sáng tạo và tâm hồn biết yêu thương, để ngọn lửa tự hào dân tộc được truyền nối, để văn hoá đi vào đời sống, để lịch sử chạm đến trái tim và những tâm hồn biết yêu thương lan toả.

Trịnh Hải