Cần xử lý doanh nghiệp cố tình nợ BHXH, BHYT và BHTN

Bảo hiểm xã hội (BHXH), bảo hiểm y tế (BHYT), bảo hiểm thất nghiệp (BHTN) là một trong những chính sách quan trọng nhằm góp phần bảo vệ và đảm bảo các quyền, lợi ích chính đáng, hợp pháp của người lao động. Thế nhưng, việc một số doanh nghiệp cố tình không tham gia, chậm đóng và không đóng vẫn còn xảy ra.

NỢ ĐỌNG TĂNG CAO

Tổng kết công tác BHXH trong những năm qua cho thấy, tình trạng doanh nghiệp không tham gia BHXH, BHYT và BHTN cho người lao động vẫn còn khá nhiều. Trong khi đó, những doanh nghiệp này lại là những đơn vị sử dụng nhiều lao động, nhất là ngành chế biến thủy sản xuất khẩu. Rồi những doanh nghiệp xếp vào nhóm doanh nghiệp vừa và nhỏ sử dụng vài chục lao động cũng cố tình không đóng, và người lao động chỉ được trả lương hàng tháng là chính chứ không được hưởng các quyền lợi chính đáng của mình. Điều đáng nói là có những ngành nghề dễ xảy ra tai nạn lao động, nên rất cần tấm thẻ BHYT để hộ thân. Cụ thể, đã có nhiều trường hợp bị tai nạn như: sập giàn giáo làm gãy chân tay, bị điện giật gây chết... nhưng doanh nghiệp chỉ khắc phục bằng cách hỗ trợ vài triệu đồng lo trị bệnh, hay vài chục triệu đồng để làm hậu sự là xong, còn những hậu quả nặng nề để lại cho người lao động và người thân của họ gần như chưa được quan tâm.

* Tích cực tham gia BHXH, BHYT và BHTN cho người lao động sẽ gắn kết người lao động với doanh nghiệp. Trong ảnh: Sản xuất giày công nghiệp tại TX. Giá Rai.

* Xây dựng là một trong những ngành có tỷ lệ lao động ít tham gia BHXH, BHYT và BHTN. Ảnh: K.T

Cùng với không tham gia BHXH, BHYT và BHTN cho người lao động, còn xảy ra tình trạng doanh nghiệp cố tình nộp chậm, trốn đóng BHXH, BHYT và BHTN diễn ra thường xuyên. Đó là việc nhiều doanh nghiệp trích các khoản tiền đóng BHXH, BHYT từ tiền lương của người lao động rồi, nhưng lại không chuyển nộp cho cơ quan BHXH mà cố tình chiếm dụng. Việc làm này đã đẩy người lao động vào cảnh rủi ro, mất đi các quyền và lợi ích hợp pháp, khi cần tấm thẻ BHYT để đi khám chữa bệnh không có, thậm chí các chế độ về BHXH, BHTN cũng không, vì doanh nghiệp có đóng đâu mà hưởng!?

Chuyện doanh nghiệp chiếm dụng tiền BHXH, BHYT của người lao động và khi sản xuất gặp rủi ro, mất khả năng thanh toán, phá sản đẩy người lao động vào cảnh khó khăn đã xảy ra ở các doanh nghiệp trên địa bàn tỉnh. Song, bài học xương máu này dường như vẫn chưa được ngành quản lý quan tâm xử lý đúng mức. Bằng chứng là tình trạng nợ đọng, cố tình chiếm dụng quỹ BHXH, BHYT vẫn còn. Nếu như cuối năm 2015, số tiền nợ BHXH, BHYT, BHTN hơn 23 tỷ  đồng, thì đến tháng 3/2016, nợ BHXH, BHYT, BHTN đã vượt lên hơn 77.480 triệu đồng và tăng 78,8% so với cùng kỳ năm 2015.

CẦN KIÊN QUYẾT XỬ LÝ

Theo BHXH tỉnh, nguyên nhân dẫn đến tình trạng nợ đọng kéo dài, ngoài việc một số doanh nghiệp làm ăn không hiệu quả, hoạt động cầm chừng, vẫn là ý thức chấp hành pháp luật của nhiều doanh nghiệp chưa cao, chưa thấy hết ý nghĩa, trách nhiệm tham gia BHXH, BHYT, BHTN cho người lao động. Bên cạnh đó, chế tài xử phạt các hành vi vi phạm Luật Lao động, Luật BHXH chưa nghiêm, mức phạt chưa đủ mạnh; công tác phối hợp với các ngành chức năng để kiểm tra, thanh tra việc thực hiện đăng ký lao động tham gia BHXH có thực hiện nhưng lại không thường xuyên. BHXH tỉnh còn chưa thực hiện việc khởi kiện đối với doanh nghiệp nợ BHXH...

Tất cả những bất cập trên đều xuất phát từ một nguyên nhân là thiếu kiên quyết trong xử lý các doanh nghiệp vi phạm. Các đoàn thanh, kiểm tra liên ngành chủ yếu là  nhắc nhở, chứ ít xử lý, nên tạo tâm lý ỷ lại và chưa quan tâm nhiều đến việc thực hiện; một số quy định trong thực hiện Luật BHXH, BHYT, BHTN còn chưa chặt chẽ, tạo điều kiện cho doanh nghiệp lách luật, mức phạt còn chưa đủ sức răn đe, doanh nghiệp chấp nhận phạt thay vì nghiêm chỉnh chấp hành...

Tuy nhiên, một nguyên nhân cơ bản vẫn là các tổ chức công đoàn tại các doanh nghiệp chưa phát huy được vai trò, trách nhiệm của mình, chưa dám đứng ra bảo vệ các quyền và lợi ích hợp pháp của người lao động, còn bị chi phối bởi đồng lương được trả trực tiếp từ doanh nghiệp. Và hơn cả là nhiều tổ chức công đoàn được thành lập ở các doanh nghiệp hiện nay chủ yếu là hợp thức hóa về mặt thủ hành chính chứ chưa thật sự trở thành nơi để người lao động gửi gắm niềm tin, nơi chia sẻ những khó khăn trong sản xuất, sinh hoạt và dám đấu tranh cho các quyền lợi hợp pháp của người lao động cần được công đoàn đứng ra bảo vệ.

Có một tin vui cho người lao động là Bộ luật Hình sự (sửa đổi) được Quốc hội thông qua gồm 26 chương, 426 điều, có hiệu lực thi hành từ ngày 1/7/2016. Trong đó, ở Điều 216 quy định rất cụ thể về tội trốn đóng BHXH, BHYT, BHTN cho người lao động. Đây là lần đầu tiên các hành vi trốn và gian lận BHXH, BHYT, BHTN được đưa vào Bộ luật Hình sự. Với những quy định mới này sẽ là liều thuốc đặc trị hiệu quả “căn bệnh” trốn và gian lận BHXH, BHYT, BHTN, góp phần bảo vệ các quyền và lợi ích hợp pháp của người lao động, đảm bảo công bằng xã hội.

TÚ ANH

Điều 216 Bộ luật Hình sự (sửa đổi) quy định: Người nào có nghĩa vụ đóng BHXH, BHYT, BHTN cho người lao động mà gian dối hoặc bằng thủ đoạn khác để không đóng hoặc không đóng đầy đủ theo quy định từ 6 tháng trở lên, đã bị xử phạt vi phạm hành chính về hành vi này mà còn vi phạm, phạm tội thì bị phạt tiền từ 500 triệu đồng đến 1 tỷ đồng, hoặc bị phạt tù từ 2 - 7 năm.

Các hành vi vi phạm, phạm tội được nêu làm căn cứ áp dụng chế tài trên gồm: Trốn đóng bảo hiểm 1 tỷ đồng trở lên; trốn đóng bảo hiểm cho 200 người trở lên…

Điều 216 còn quy định phạt tiền từ 50 triệu đồng đến 200 triệu đồng, phạt cải tạo không giam giữ đến 1 năm hoặc phạt tù từ 3 tháng đến 1 năm với các hành vi sau:

Trốn đóng bảo hiểm từ 50 triệu đồng đến dưới 300 triệu đồng; trốn đóng bảo hiểm cho từ 10 người đến dưới 50 người lao động.

Trường hợp phạm tội thuộc một trong các trường hợp sau đây, người vi phạm có thể bị phạt tiền từ 200 triệu đồng đến 500 triệu đồng, hoặc phạt tù từ 6 tháng đến 3 năm, gồm: Phạm tội 2 lần trở lên; trốn đóng bảo hiểm từ 300 triệu đồng đến dưới 1 tỷ đồng; trốn đóng bảo hiểm cho từ 50 người đến dưới 200 người.

K.T

(tổng hợp)