Căng thẳng mối quan hệ xuyên Đại Tây Dương

Việc Mỹ rút khỏi thỏa thuận hạt nhân Iran, hay còn gọi là Kế hoạch hành động chung toàn diện (JCPOA) đã tác động tiêu cực tới mối quan hệ giữa “xứ cờ hoa” với các đồng minh châu Âu. Các nước châu Âu đang nỗ lực cứu thỏa thuận hạt nhân lịch sử, đồng thời tìm biện pháp “né” lệnh trừng phạt của Mỹ nhằm vào các doanh nghiệp châu Âu có quan hệ làm ăn với Iran.

Các quan chức ngoại giao châu Âu nhóm họp tại Bỉ, bàn biện pháp “cứu” thỏa thuận hạt nhân Iran. Ảnh: Internet

Thủ tướng Đức tuyên bố, quan hệ giữa châu Âu với Mỹ đang bị thụt lùi sau quyết định rút khỏi JCPOA của Mỹ. Bộ trưởng Ngoại giao Anh cũng khẳng định, Anh và các đối tác châu Âu tiếp tục đánh giá cao vai trò quan trọng của JCPOA với an ninh chung, đồng thời cam kết duy trì thỏa thuận này.

Thỏa thuận hạt nhân Iran đã giúp dỡ bỏ những biện pháp trừng phạt hạn chế các công ty nước ngoài, trong đó có các công ty châu Âu và châu Á giao dịch với Iran. Bởi thế, khi Mỹ rút khỏi thỏa thuận, các nước châu Âu ra sức níu giữ và tìm cách thông qua những điều luật giúp các công ty châu Âu kinh doanh với Iran bất chấp lệnh trừng phạt của Mỹ, đồng thời có thể tìm cách cản trở Mỹ cũng như kiện Washington lên Tổ chức Thương mại thế giới (WTO). Liên hiệp châu Âu (EU) đã khởi xướng một kế hoạch kinh tế gồm chín điểm nhằm duy trì thỏa thuận hạt nhân Iran. Trong các vấn đề chủ chốt được EU chú trọng có việc duy trì quan hệ kinh tế với Iran, bảo đảm Tehran duy trì khả năng kinh doanh các sản phẩm dầu mỏ, khí đốt của mình cũng như tiếp cận với thị trường tài chính quốc tế và bảo vệ các công ty châu Âu đang hoạt động tại Iran. EU cũng tìm giải pháp phát triển các phương tiện tài chính đặc biệt để giao dịch với Iran. Mặc dù thừa nhận khó khăn trong việc bảo vệ các công ty tiếp tục làm ăn với Iran trước những rủi ro từ các biện pháp trừng phạt của Mỹ, song Đức vẫn muốn tiếp tục hỗ trợ các công ty của nước này làm ăn với Iran.

Các bên tham gia JCPOA đã phải mất hơn 12 năm đàm phán mới đạt được thỏa thuận. Do đó, việc Mỹ đơn phương rút khỏi thỏa thuận này và tuyên bố áp đặt trở lại các biện pháp trừng phạt Iran đã vấp phải sự chỉ trích của nhiều nước, trong đó có các đồng minh châu Âu. Các nước châu Âu lo ngại quyết định của Mỹ sẽ gây bất ổn nguồn cung dầu mỏ toàn cầu và gia tăng nguy cơ xung đột ở Trung Đông. Sau nỗ lực thuyết phục bất thành của các nước châu Âu, việc Mỹ kiên quyết rút khỏi JCPOA đã làm tổn hại tới mối quan hệ xuyên Đại Tây Dương của liên minh Âu - Mỹ.

C.Q.B (tổng hợp từ nguồn ĐCSVNO)