Cây đèn dầu

Cuối tuần về thăm gia đình, Trúc giúp má dọn dẹp nhà cửa. Nhà chỉ có ba mẹ con, má thì suốt ngày bận việc mua bán ở nhà; Trúc thì đi học xa, vài ba tháng mới về nhà một lần; còn anh Hai thì khỏi phải nói, chỉ biết chúi mũi vào công việc ở cơ quan, về nhà chỉ biết ăn rồi lăn ra ngủ, không giúp má được chuyện gì hết. Trúc cứ cằn nhằn anh về chuyện này, nhưng rồi anh Hai vẫn là… anh Hai, không thay đổi tí tẹo nào cả. Mỗi khi nghe Trúc cự nự thì anh Hai cười trừ: “Cô Út chịu khó làm đi, mai mốt anh cưới vợ về thì má và em sẽ được rảnh tay”. Những khi ấy, Trúc lại bĩu môi cong cớn với anh: “Xí, không biết có được rảnh tay hay em lại phải phục vụ thêm 1 người nữa đó?”.

Nói thì nói vậy chứ Trúc thương anh Hai lắm. Má và Trúc cứ hối anh cưới vợ, nhưng anh thì suốt ngày chỉ biết công việc và công việc, hết việc thì về nhà, không la cà quán xá hay hẹn hò trai gái như những thanh niên khác. Trúc biết anh Hai rất thương mình, muốn dành dụm tiền để phụ má nuôi em lấy bằng thạc sĩ, rồi mới tính đến chuyện tương lai.

Trong lúc dọn nhà, Trúc thấy có một cái hộp giấy được gói ghém cẩn thận đặt trên nóc tủ. Tò mò, Trúc mở ra xem, thì ra là một cây đèn dầu. Trúc thấy lạ vì thời buổi này, thi thoảng nếu bị cúp điện thì dùng đèn sạc hoặc thắp đèn cầy cho tiện chứ ai mà xài đèn dầu cho tốn công, vì vừa phải thay tim, châm dầu lửa rồi phải chùi bóng đèn… Bữa cơm chiều hôm đó, trong vô số những đề tài trò chuyện giữa ba mẹ con thì có cả câu chuyện về cây đèn dầu.

Đêm má chuyển dạ sinh anh Hai thì cũng là lúc giặc càn vào ấp, bố ráp gay gắt. Ba chỉ kịp đưa má và bà mụ vườn xuống hầm trú thì tụi lính nổ súng liên miên. Vậy là bị mắc kẹt dưới hầm tối om. Ba quyết định liều mình ra khỏi hầm để lấy cây đèn vì thấy má mỗi một lúc một đau thúc hơn. Nhưng khi vừa mở nắp hầm thì đã nghe tiếng bà ngoại, “Má thả cây đèn xuống nghe Hai ơi”. Không biết bằng cách nào mà bà ngoại tránh được cơn “mưa” đạn của giặc để gom nào là quần áo, dao kéo và cả cây đèn dầu, cái hộp quẹt đá lửa với cái tim bằng bông gòn..., tất cả được cuộn lại thành một bó rồi tuồn xuống hầm. Đêm hôm đó, nếu không có ánh sáng leo lét của cây đèn dầu, chắc là má và anh Hai đã ra đi vĩnh viễn…

Sau cái đêm hôm ấy, cây đèn dầu còn gắn bó với gia đình Trúc rất lâu, với nhiều nhiệm vụ rất đỗi thiêng liêng: tạo ánh sáng cho ba viết truyền đơn, cho má may vá, cho anh Hai học bài, giữ lửa trên bàn thờ ba… Và nó chỉ mới được má cho “nghỉ hưu” khi anh Hai lắp vào bàn thờ ba cái bóng đèn điện nhấp nháy.

Giờ thì Trúc đã hiểu, giá trị của cây đèn dầu được má cất giữ cẩn thận lớn gấp nhiều lần so với giá trị thật của nó khi được bày bán ngoài chợ…

B.N